FUCHS ENDOTEL KORNEA DİSTROFİSİ

Sabah-akşam görme değişimi, kamaşma, yabancı cisim hissi ve aile öyküsü sorulur.

Yakınmaların süresi, okuma/iş ve günlük faaliyetlere etkisi kaydedilir. Görme keskinliği iyi görünse bile kişinin işlevsel yakınmaları değerlendirmeyi yönlendirebilir.

Önceki katarakt veya başka göz içi ameliyatları ve diğer göz hastalıkları araştırılır. Kornea ödeminin ameliyat sonrası gelişmesi, Fuchs dışındaki endotel hasarı olasılığını da gündeme getirir.

Yarık lamba muayenesinde merkezi guttalar, stromal ödem ve yüzey altı bulanıklık incelenir. Her gözde düzeltilmiş görme keskinliği ölçülür; pakimetri kornea kalınlığını, speküler veya konfokal inceleme endotel hücre sayı ve biçimini değerlendirebilir. Topografi ödemle ilişkili eğrilik değişimini gösterebilir.

Guttalar iki gözde bulunabilir ancak şiddet eşit olmayabilir. Ağır ödem endotel görüntüsünü kapatırsa diğer gözün bulguları ve öykü tanıya katkı verir.

Üveite bağlı keratik presipitatlar, herpetik stromal keratit, psödofakik büllöz keratopati, iridokorneal endotel sendromu ve başka endotel distrofileri düşünülür. Endotelde görülen her birikim gutta, her kornea ödemi Fuchs değildir; cerrahi ve inflamasyon bağlamı ayrımı etkiler.

TANI VE CERRAHİ ÖNCESİ DEĞERLENDİRME

Tanı esas olarak kliniktir. Seri kornea kalınlığı ölçümü ve endotel değerlendirmesi ilerlemeyi izlemeye ve katarakt gibi göz içi cerrahilerin risk-yararını tartışmaya yardım eder. Orta dereceli hastalıkta bile hücre sayımı zorlaşabilir; tek ölçüm bütün cerrahi kararı belirlemez.

Belirti vermeyen erken hastalıkta gözlem uygun olabilir; ileri bulgu, tedavinin otomatik olarak o gün yapılacağı anlamına gelmez. Klinik görünüm ve işlev birlikte değerlendirilerek seçenekler konuşulur.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ

Hipertonik tuzlu damla veya pomad ödem belirtilerini azaltmak için kullanılabilir; kaybolan endotel hücrelerini geri getiren kalıcı iyileşme değildir. Ürün ve kullanım planı göz hekimince seçilir. İleri hastalıkta cerrahi değerlendirme gerekir.

Endotel keratoplastisinde hasarlı iç tabaka donör dokuyla değiştirilir; hava veya gaz kabarcığı dokuyu yerinde tutar. DMEK ile DSAEK farklı doku kalınlığı/katmanlarını kullanan yöntemlerdir. Greft ayrılırsa yeniden hava-gaz uygulaması gerekebilir; cerrah risk ve uygunluğu kişiye göre açıklar.

Fuchs nedeniyle görmesi etkilenen 56 gözlük randomize çalışmada DMEK, mikroince DSAEK’ye göre bir yılda daha iyi düzeltilmiş görme sağladı. Bu sonuç her gözde aynı büyüklükte yarar veya risksiz cerrahi anlamına gelmez.

Başka bir randomize çalışmada DMEK sonrası kontrast ve ışık saçılması daha hızlı düzeldi; bir yılda yöntemler benzer düzeye ulaştı. Yaşam kalitesinde yöntemler arasında belirgin fark gösterilmedi. Cerrahi üstünlük yalnız bir görme ölçümünden çıkarılmamalıdır.

İZLEM VE AMELİYAT SONRASI GÜVENLİK

Hafif guttalar ve çok az ödemde takip aralığı daha uzun, ağır hastalıkta daha yakın olabilir. İzlemde görme işlevi, kornea ödemi ve tedavi yanıtı yeniden değerlendirilir; sabit aralık her hasta için uygun değildir.

Nakil sonrası önerilen pozisyon, damlalar ve kontrollere uyulur. Steroid damla klinik ekip söylemeden bırakılmaz. Gözde hava veya gaz varken, hekim kabarcığın kaybolduğunu doğrulayana kadar uçulmaz. Görmenin toparlanması zaman alabilir; greftin yapışması ve göz içi basıncı izlenir.

Nakil reddi, enfeksiyon, göz içi basıncı artışı ve greft yer değiştirmesi olasılığı görüşülür. Damla tedavisi uzun süre gerekebilir; yalnız görme düzelmiş olduğu için kontrol programı sonlandırılmaz.

SEVK PLANI

Sevkte her gözün düzeltilmiş görmesi, bül varlığı, belirtilerin süresi ve günlük yaşama etkisi, önceki girişimler ve kullanılan ilaçlar belirtilir. Beklerken durum değişirse sevk güncellenir veya acil görüş istenir. Yabancı sağlık sisteminin bekleme kategorileri yerel erişim kuralı değildir.