GASTRİK ANTRAL VASKÜLER EKTAZİ
ÖZET
Gastrik antral vasküler ektazi, kısaca GAVE, mide iç yüzeyindeki küçük ve kanamaya yatkın damarlarla ilişkili bir durumdur. Endoskopide karpuz kabuğunu andıran çizgiler görülebilir. Kan kaybı uzun süre fark edilmeyerek demir eksikliğine yol açabilir; bazı hastalarda ise görünür kanama gelişir. Tanıda endoskopik görünüm değerlendirilir ve gerektiğinde biyopsi alınır.
GAVE ile portal hipertansif gastropati birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Portal hipertansif gastropatide daha çok mide gövdesi ve fundusta mozaik benzeri görünüm, GAVE’de antrumda çizgiler veya yaygın noktalar beklenir. Ancak yerleşim mutlak bir tanı kuralı değildir. Belirsiz olgularda histolojik değerlendirme yardımcı olabilir. Bu ayrım önemlidir: portal basıncı azaltmaya yönelik yaklaşım ile GAVE’nin endoskopik tedavisi aynı değildir.
Tedavi kanamanın ağırlığına ve hastanın durumuna göre planlanır. Demir desteği veya kan transfüzyonu gerekebilir. Argon plazma koagülasyonu ve endoskopik bant ligasyonu başlıca yöntemlerdir; birden fazla seans gerekebilir. Cerrahi daha seyrek başvurulan bir seçenektir.
Yöntem seçimi yalnız tek bir çalışmanın sonucu üzerinden yapılmaz. Altmış hastalık randomize araştırmada bant ligasyonu bazı erken sonuçlarda argon plazma koagülasyonundan daha iyi bulunmuştur. Bununla birlikte altı aylık değerlendirmede obliterasyon ve sağkalım sonuçları benzerdi. Bu bulgular, bant ligasyonunun her hastada kesin veya kalıcı üstünlüğünü göstermez; araştırmanın süresi ve değerlendirilen sonuçlar birlikte dikkate alınmalıdır.
GAVE bazı kişilerde belirgin yakınma oluşturmayabilir; başkalarında yorgunluk ve kansızlık ön plandadır. Kanama tedavi sonrasında yeniden ortaya çıkabilir. İzlemde belirtiler ve kan değerleri yeniden değerlendirilir; yalnız demir almak damar kaynaklı kanamanın her zaman kontrol edildiği anlamına gelmez. Kan kusulması acil değerlendirme gerektirir ve en yakın acil servise başvurulmalıdır. Tedaviyi ve takip gereksinimini sağlık ekibiyle birlikte belirlemek önemlidir. Yorgunluğun sürmesi veya yeniden başlaması, daha önce başarılı tedavi uygulanmış olsa bile değerlendirilmelidir.
- GAVE
- Karpuz mide
- Demir eksikliği
- Endoskopik bant ligasyonu
- Portal hipertansif gastropati
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: GİZLİ KAN KAYBININ BİR NEDENİ
Gastrik antral vasküler ektazide (GAVE) mide iç yüzeyindeki küçük damarlar kanamaya yatkındır. Çizgili görünümünden dolayı “karpuz mide” denir. Kan kaybı fark edilmeden sürebilir ve demir eksikliği kansızlığına yol açabilir; bazen kan kusma veya siyah dışkı görülür. Her hastada belirti bulunmaz.
GENEL OKUYUCU: NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Kan kusma gibi ciddi belirtilerde acile başvurun. Yeni veya artan yorgunluk ve bulantıyı da hekiminize bildirin; yalnız demir alarak kanamanın nedenini araştırmayı ertelemeyin.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
PROFESYONEL: KAN KAYBI VE EŞLİK EDEN HASTALIKLAR
Yorgunluk, melena, hematemez, önceki demir tedavisi ve transfüzyon gereksinimi sorgulanır. Karaciğer, böbrek, kalp ve otoimmün/bağ dokusu hastalıkları kaydedilir. GAVE’nin nedeni tam açıklanmamıştır; bu birliktelikler tek başına tanı koydurmaz.
PROFESYONEL: İLAÇ VE RİSK ÖYKÜSÜ
Antitrombotik kullanımını kaydedin. Retrospektif kohortta bu kullanım, ileri siroz, kronik böbrek hastalığı ve duodenal bulbus tutulumu kanamayla ilişkiliydi. Bu, ilacın tek başına neden olduğunu veya kendiliğinden kesilmesi gerektiğini göstermez.
FİZİK MUAYENE
PROFESYONEL: İLK DEĞERLENDİRMEDE ALARM BULGULARI
Kanayan hastada bilinç bulanıklığı, hızlı/yüzeysel solunum, soğuk-soluk-nemli cilt ve presenkop araştırılır. Bu bulgular acil değerlendirme gerektirir; GAVE’ye özgü değildir.
AYIRICI TANI
PROFESYONEL: PORTAL HİPERTANSİF GASTROPATİDEN AYRIM
Portal hipertansif gastropati (PHG) çoğunlukla korpus/fundusta mozaik görünüm oluşturur; GAVE sıklıkla antrumda çizgili veya noktasal damar lezyonlarıdır. Dağılım mutlak değildir. Siroz varlığı iki tanıyı eşitlemez; belirsiz görünümde histolojik değerlendirme yardımcı olabilir.
PROFESYONEL: BAŞKA KANAMA KAYNAKLARI
Peptik ülser ve varisler de mide kanamasına neden olabilir. GAVE görülmesi bütün kan kaybının ona bağlı olduğunu otomatik kanıtlamaz; endoskopik bulgular ve klinik tablo birlikte değerlendirilir.
TANISAL YAKLAŞIM
PROFESYONEL: ENDOSKOPİ VE DOKU
Üst gastrointestinal endoskopi temel incelemedir. Ayırım gerektiğinde biyopsi; vasküler ektazi, fibrin trombüsleri, iğsi hücre artışı ve fibromüsküler değişiklikleri gösterebilir. PHG ve GAVE için farklı tedavi hedefleri bulunduğundan tanısal belirsizlik giderilmelidir.
PROFESYONEL: ANEMİNİN BELGELENMESİ
Kan testleri anemiyi saptamaya yardımcıdır. Gastroskopi tipik görünümü ortaya koyar ve gerekli olgularda biyopsi alınır; dışarıdan görülebilen bir “karpuz” bulgusu beklenmez.
TEDAVİ
PROFESYONEL: EKSİKLİĞİN YERİNE KONMASI
GAVE’ye bağlı demir eksikliğinde oral veya intravenöz demir seçimi eksikliğin ağırlığı ve toleransa göre yapılır. Demir replasmanına yetersiz yanıtta endoskopik tedavi değerlendirilir. Kanıtlanmış standart farmakolojik GAVE tedavisi bulunmadığından ilaç tedavisiyle lezyonların ortadan kalkacağı varsayılmamalıdır.
PROFESYONEL: YÖNTEM SEÇİMİ
CAG 2025, band ligasyonunu APC’ye koşullu olarak tercih eder; kanıt kesinliği çok düşüktür. Radyofrekans ablasyonun APC’ye üstün tutulmasını önermez. Bu, RFA’nın her durumda yasak olduğu anlamına gelmez; dirençli olgular uzman merkezde değerlendirilir.
PROFESYONEL: SERİ TRANSFÜZYON GEREKEN HASTALAR
Baveno VIII (2026), seri transfüzyon gerektiren GAVE’de endoskopik band ligasyonunu APC’ye tercih eder. Bu özel hasta grubuna yönelik öneri, her belirtisiz GAVE olgusuna otomatik müdahale gerekçesi değildir.
PROFESYONEL: İŞLEMİN SINIRLARI
APC veya band ligasyonu seçimi gastroenteroloji ekibince belirlenir. Birden fazla seans gerekebilir. Kanama, enfeksiyon ve perforasyon gibi nadir komplikasyonlar görüşülür; yarar-risk dengesi değerlendirilir. Cerrahiye nadiren ihtiyaç duyulur.
İZLEM VE ÖNERİLER
PROFESYONEL: TEDAVİ SONRASI YENİDEN DEĞERLENDİRME
Hemoglobin, kanama belirtileri ve transfüzyon ihtiyacı izlenir; yeniden kanamada kalıntı veya tekrarlayan lezyonlar değerlendirilir. Altı aylık bir araştırmadaki kontrol takvimi bütün hastalar için zorunlu izlem aralığı değildir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
PROFESYONEL: HIZLI GASTROENTEROLOJİ DEĞERLENDİRMESİ
Devam eden kan kaybı, demir tedavisine yetersiz yanıt veya tekrarlayan transfüzyon gereksinimi endoskopik tedavi değerlendirmesini gerektirir. Sadece hemoglobin yükselmesine odaklanıp kanama kaynağını göz ardı etmeyin.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Gastric Antral Vascular Ectasia (GAVE) ↗
Royal United Hospitals Bath NHS · Erişim: 2026-10-27
Hasta bilgi formu Haziran 2025; kesin gün belirtilmiyor.
- Watermelon Stomach (Gastric Antral Vascular Ectasis) ↗
Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2024-08-21 · Erişim: 2026-10-27
- Comparison of portal hypertensive gastropathy and gastric antral vascular ectasia: an update ↗
Gastroenterology and Hepatology From Bed to Bench · Erişim: 2026-10-27
2022 yaz sayısı 15(3):204–218; kesin yayın günü doğrulanmadı.
- AGA Clinical Practice Update on Management of Iron Deficiency Anemia: Expert Review ↗
American Gastroenterological Association · Kaynak tarihi: 2024-06-11 · Erişim: 2026-10-27
- Canadian Association of Gastroenterology Clinical Practice Guideline for the Endoscopic Management of Nonvariceal Nonpeptic Ulcer Upper Gastrointestinal Bleeding ↗
Canadian Association of Gastroenterology · Erişim: 2026-10-27
2025 kılavuzu; erişilen CAG özgün PDF sürümü, kesin çevrimiçi gün burada doğrulanmadı.
- Baveno VIII – Advancing consensus in portal hypertension ↗
Journal of Hepatology · Kaynak tarihi: 2026-08-19 · Erişim: 2026-10-27
Çevrimiçi 19 Ağustos 2026; Kasım 2026 basılı sayı ataması, inceleme tarihinde çevrimiçi erişilebilir.
- Endotherapeutic approach to gastric antral vascular ectasia: Argon plasma coagulation vs. endoscopic band ligation: Randomized clinical trial ↗
Endoscopy International Open · Kaynak tarihi: 2026-06-15 · Erişim: 2026-10-27
- Risk factors for bleeding from gastric antral vascular ectasia ↗
Korean Journal of Internal Medicine · Kaynak tarihi: 2026-01-01 · Erişim: 2026-10-27
- Vomiting blood ↗
NHS · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Doğrudan ilgili 2 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.
01 · GAVE TEDAVİSİNDE BAND LİGASYONU VE APC KARŞILAŞTIRMASI
Endotherapeutic approach to gastric antral vascular ectasia: Argon plasma coagulation vs. endoscopic band ligation: Randomized clinical trial
Ashok Jhajharia, Shashank Singh, Vivek Pandey, Prachis Ashdhir, Rupesh K Pokharna, Manoj Verma · Endosc Int Open · 2026
Çalışma türü: Tek merkezli, tek kör, randomize çalışma.
Kapsam: 60 erişkin; her kolda 30 hasta.
ÖZET
Üçüncü ayda tam obliterasyon band grubunda 26/30, APC’de 16/30 idi. Altıncı ayda 27/30 ve 23/30 arasındaki fark anlamlı değildi (p=0,299).
Küçük örneklem ve altı aylık takip. Antitrombotik kullananlar ve önceden endoterapi alanlar dışlandı; sonuçlar bu gruplara doğrudan genellenemez. Anlamsız fark eşdeğerlik kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42344373 · DOI: 10.1055/a-2868-4601
02 · GAVE’DE KANAMA VE TEKRAR KANAMA İLE İLİŞKİLİ ETKENLER
Risk factors for bleeding from gastric antral vascular ectasia
Sung Hyun Cho, Jinyoung Kim, Hee Kyong Na ve çalışma grubu · Korean J Intern Med · 2026
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif kohort; 2004–2019 tanıları.
Kapsam: 348 hasta; ortanca takip 17,3 ay.
ÖZET
123 hastada kanama, bu grubun 39’unda tekrar kanama saptandı. Kronik böbrek hastalığı tekrar kanamayla ilişkiliydi.
Kanama tanımı görünür kanama yanında GAVE’ye bağlanan demir eksikliğini içeriyordu. Seçilim ve karıştırıcı etkenler nedensellik çıkarımını sınırlar; oranlar kişisel risk tahmini değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41531216 · DOI: 10.3904/kjim.2024.380
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.