GASTROPAREZİ

BELİRTİLER VE NEDENLER

Yemekten kısa süre sonra doyma veya saatlerce süren doluluk, şişkinlik, geğirme, üst karın ağrısı ve iştahsızlık görülebilir. Besin ve sıvı alımı azalırsa kilo kaybı ve susuzluk gelişebilir. Yakınmanın şiddetiyle yemek yiyebilme kapasitesi ayrı ayrı sorulmalıdır; az kusan bir kişi de yetersiz besleniyor olabilir. [1]

Diyabet önemli bir nedendir; bazı hastalarda ise neden saptanamaz. Yemek borusu veya mide ameliyatı sonrasında sinir etkilenmesi, bazı nörolojik hastalıklar ve sistemik hastalıklar da değerlendirilir. Opioidler ve bazı diğer ilaçlar mide boşalmasını yavaşlatarak tabloyu taklit edebilir veya yakınmayı artırabilir. İlaç etkisi ile kalıcı hastalık aynı şey değildir. [1]

TANI VE AYIRICI TANI

Hekim hastalık ve ameliyat öyküsünü, kullanılan tüm ilaçları, kusmanın öğünle ilişkisini ve beslenme kaybını inceler. Kan ve idrar testleri susuzluk, beslenme bozukluğu ve glukoz sorunlarını değerlendirmeye yardım eder. Endoskopi veya görüntüleme, mide çıkışı ya da bağırsaktaki mekanik engelleri araştırmak için gerekebilir. [2]

Mide boşalma sintigrafisinde işaretli bir öğünün mideden ayrılma hızı ölçülür; inceleme genellikle yaklaşık dört saat sürer. Uygun koşullarda mide boşalma nefes testi de kullanılabilir. Sadece mide içinde yiyecek görüldü diye bütün tanı süreci tamamlanmış sayılmaz; test hazırlığı ve klinik bağlam önemlidir. [2]

Tablo tanı testinin değil, bütüncül değerlendirmenin önemini gösterir. [1,2,3]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavi; nedeni ele alma, yeterli beslenmeyi sağlama ve belirtileri azaltma üzerine kurulur. Küçük ve sık öğünler, iyi çiğneme, daha yumuşak veya küçük parçalı yiyecekler yararlı olabilir. Yağ ve lifin azaltılması bazı hastalarda geçişi kolaylaştırır; ancak amaç beslenmeyi aşırı daraltmak değildir. Diyetisyen desteğiyle enerji, protein ve sıvı gereksinimi korunur. [3]

Mide hareketini destekleyen ilaçlar ile bulantıyı azaltan ilaçların görevleri farklıdır. Bulantı ilacının etkili olması mide boşalmasının düzeldiği anlamına gelmez. İlaç seçimi ve süresi yan etki, etkileşim ve kişisel risklere göre düzenlenir. Yetersiz ağızdan alımda ince bağırsağa beslenme sağlayan tüp seçenekleri gündeme gelebilir. [3]

Dirençli olgularda ileri girişimler uzman merkezde tartışılabilir. Bu seçenekler tanı doğrulanmadan veya temel beslenme planı denenmeden herkes için ilk basamak değildir. Tedavi başarısı yalnız test sayısına değil, kişinin yemek yiyebilmesi ve günlük yaşamına etkisine göre de değerlendirilir. [5]

DİYABET, İZLEM VE KORUNMA

Diyabette yiyeceklerin emilim zamanının değişmesi glukoz yönetimini zorlaştırabilir. Daha sık izlem ve insülin zamanlamasında kişiye özel değişiklik gerekebilir; kendi kendine doz veya saat değiştirmek yerine diyabet ekibiyle plan yapılır. Yüksek glukoz da boşalmayı olumsuz etkileyebileceği için iki sorun birlikte yönetilmelidir. [3,4]

Kontrolde kilo eğilimi, sıvı alımı, öğün toleransı ve kullanılan reçetesiz ürünler konuşulur. Alkolü sınırlamak, sigarayı bırakmak ve uygun fiziksel aktivite genel planı destekler. Takviyelerin otomatik olarak güvenli olduğu varsayılmamalıdır; eczacı veya hekimle etkileşim kontrolü yapılabilir. [4]

ACİL UYARILAR VE KLİNİK AKIL KARTI

Ani şiddetli karın ağrısı, kanlı veya kahve telvesi biçiminde kusma acil değerlendirme gerektirir. Sıvı alamama, idrar azalması, bayılma veya belirgin glukoz bozukluğu da geciktirilmemelidir. Bunlar “her zamanki mide yavaşlığı” diye geçiştirilemez. [1,5]