GASTROSKOPİ

AMAÇ VE TEDAVİYLE İLİŞKİSİ

Gastroskopi yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının başlangıç bölümünü inceleyen üst sindirim sistemi endoskopisidir. Kalıcı üst karın yakınmaları, yutma güçlüğü, kusma veya sindirim sistemi kanamasının nedenini araştırmak için kullanılabilir. Her hazımsızlık yakınması gastroskopi gerektirmez; karar yakınmanın niteliği ve klinik değerlendirmeyle verilir. İşlem yalnız tanısal değildir: uygun hastalarda kanamanın durdurulması, darlığın genişletilmesi veya bazı oluşumların çıkarılması gibi tedaviler de yapılabilir. Hangi müdahalenin planlandığı onam görüşmesinde açıklanmalıdır. [1]

Boğazı uyuşturan sprey ve sedasyon, konfor için farklı seçeneklerdir. Sedasyon genel anesteziyle aynı şey değildir; seçim hastanın durumuna ve planlanan girişime göre yapılır. İşlem günü açlık ve sıvı talimatı hastaneden alınır. Bir başka merkezde kullanılan süreyi uygulamak yerine kendi biriminin bildirdiği programa uyulması gerekir. Gebelik olasılığı ve ilaç listesi önceden paylaşılır. Özellikle sedasyon verilecekse eve dönüş ve refakat düzenlenir. Hasta kaygısını veya daha önce endoskopi sırasında yaşadığı güçlüğü saklamamalıdır; ekip uygun destek ve izlem planını buna göre oluşturabilir. [1]

Kan kusma veya siyah dışkı gibi yakınmalar randevu beklerken artarsa, planlı incelemenin tarihi beklenmez. Hastanın klinik durumu yeniden ve gecikmeden değerlendirilmelidir. [1]

HAZIRLIK, DEĞERLENDİRME VE ALTERNATİFLER

Hekime önceki hastalıklar, alerjiler, reçeteli ve reçetesiz bütün ilaçlar, vitaminler ve destek ürünleri bildirilmelidir. Kan sulandırıcılar, diyabet ilaçları ve ağrı kesiciler işlem planını etkileyebilir. Bunların hiçbiri bu yazıya dayanarak kesilmez veya değiştirilmez. Açlık, sedasyon ve olası biyopsinin riskleri birlikte değerlendirilir. Önemli kalp veya akciğer hastalığı varsa işlem ortamının ve izlem düzeyinin buna göre düzenlenmesi gerekebilir. Hazırlık talimatına uyulamadığında birime önceden haber verilmelidir. [2]

Gastroskopi doğrudan iç yüzeyi gösterir ve gerektiğinde doku örneği alınmasını sağlar. Biyopsi alınması mutlaka kanser düşünüldüğü anlamına gelmez; çölyak hastalığı gibi başka durumların araştırılması için de örnekleme yapılabilir. Sonuç yalnız ekranda görülen görüntüden ibaret değildir. Endoskopi sırasında verilen ilk bilgi ile laboratuvar değerlendirmesi farklı zamanlarda tamamlanabilir. Alternatif testlerin uygunluğu araştırılan soruya bağlıdır; her kan testi veya görüntüleme yöntemi doku örneğinin yerini tutmaz. İşlemin hangi soruya yanıt vereceğini, biyopsi gerekip gerekmediğini ve sonuçların tedaviyi nasıl değiştireceğini sormak, seçeneklerin kişiye özgü biçimde konuşulmasını kolaylaştırır. [2]

Önceki raporların paylaşılması incelemenin amacını netleştirir. Özellikle daha önce alınmış biyopsilerin sonuçları, yeni örnekleme gereksiniminin hekimle konuşulmasına ve takibin düzenlenmesine yardımcıdır. [2]

İŞLEM SONRASI, RİSKLER VE TAKİP

Kısa süreli boğaz hassasiyeti veya şişkinlik görülebilir. Ekip, verilen ilaçların etkisi ve genel durum bakımından hastayı gözler. Sedasyon sonrası refleksler ve karar verme etkilenebileceğinden, kişi kendini iyi hissetse bile araç kullanmamalı; taburculukta belirtilen refakat ve günlük faaliyet kurallarına uymalıdır. Yeme içmeye dönüş, özellikle boğaz uyuşturulduysa, birimin talimatına göre yapılır. Hasta eve yalnız gitme planını işlem öncesinde açıklamalıdır; güvenli taburculuk için farklı düzenleme gerekebilir. [3]

Kanama, sindirim sistemi duvarında delinme ve kullanılan ilaçlara reaksiyon önemli fakat seyrek komplikasyonlardır. Ateş, yeni veya artan yutma güçlüğü, belirgin boğaz ya da göğüs ağrısı, şiddetli karın ağrısı veya siyah dışkı gecikmeden değerlendirilmelidir. Kanama sonradan da gelişebilir. Solunum güçlüğü, bayılma veya yoğun kanamada acil yardım istenir. Kontrolde patoloji sonucu, varsa uygulanan tedavi ve belirtilerin devam edip etmediği birlikte ele alınır. Sonucun kimin tarafından bildirileceği net olmalıdır; sonuç ulaşmadığında sessizliği normal sonuç kabul etmek doğru değildir. [3]

Sedasyon sonrasında verilen sözlü bilgilerin bir kısmı hatırlanmayabilir. Yazılı işlem raporunun alınması ve refakatçiyle birlikte okunması, sonuçların daha doğru anlaşılmasını kolaylaştırır. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Biyopsi yalnız kanser araştırması değildir; doku sonucu ilk görüntü yorumundan sonra gelebilir. [2]