GEBELİKTE İNTRAHEPATİK KOLESTAZ

HASTALIĞI ANLAMAK

Tanıda cilt muayenesi, karaciğer testleri ve safra asitleri birlikte değerlendirilir. Kaşıntı kan testlerinden önce başlayabildiği için ilk sonuçların normal olması, yakınmalar sürüyorsa değerlendirmeyi sonlandırmaz. Klinik ekip gerekli görürse testleri tekrarlar. Çok erken başlayan, alışılmadık belirtilerle giden veya doğumdan sonra düzelmeyen tablo başka karaciğer hastalıklarını düşündürür. Anne adayına sonuçların ne anlama geldiği ve ne zaman yeniden ölçüleceği açıklanmalıdır. Kolestaz genellikle doğumdan sonra düzelir; yine de bu düzelmenin kontrol edilmesi gerekir. Önceki gebelikte kolestaz varsa sonraki gebelikte erken dönemde ekibe bildirilmelidir. [1]

BELİRTİLER VE GÜVENLİK

Gebelikte kaşıntı günlük yaşamı etkiliyorsa veya tekrarlıyorsa sağlık profesyoneline danışılmalıdır. Özellikle gece uykusunu engelleyen yoğun kaşıntı ile el ve ayaklarda kaşıntı, gecikmeden gebelik ekibiyle görüşme nedenidir. Yeni döküntü de değerlendirilmelidir; bu, kolestaz dışı bir cilt hastalığına işaret edebilir. Kaşıntıyı yalnız nemlendiriciyle bastırıp tıbbi değerlendirmeyi ertelemek doğru değildir. Rahatlatıcı cilt bakımı belirtileri azaltabilir ancak kan testinin yerini almaz. [2]

Tedavi planında anne ve bebeğin durumu birlikte izlenir. Kaşıntı için seçilen ilaçların amacı ile fetal riski yönetmenin amacı birbirinden ayrılmalıdır. Bazı ilaçlar yakınmayı azaltabilir; bu, bütün gebelik risklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Şiddetli kolestazda ölü doğum riski artabilir ve erken doğum olasılığı da önem taşır. Ek randevular ve doğum planı bu nedenle gündeme gelir. Her hastaya aynı haftada doğum önerilmez. Karar, hastalığın ağırlığı ve gebeliğin özellikleri hakkında bilgilendirilmiş bir görüşmeyle alınır. Çoğu kişi uygun bakımla sağlıklı bir doğum yapar; riskin kişiye göre açıklanması gereksiz korkuyu azaltır. [2]

İZLEM VE DOĞUM SONRASI BAKIM

Safra asitleri ve karaciğer testlerinin seyri, anneye ait ek sorunlar ve gebelik haftası bakım planını şekillendirir. Koyu idrar, açık renk dışkı, sarılık veya bebek hareketlerinde azalma olursa kontrol gününü beklemeden gebelik birimine haber verilmelidir. Özellikle hareket azalması için önceki normal kan sonucu güvence sayılmamalıdır. Bazı hastalarda pıhtılaşma incelemesi veya karaciğer uzmanı değerlendirmesi gerekebilir. [3]

Tablo: [3]

Doğumdan sonraki haftalarda karaciğer testlerinin normale dönüşü kontrol edilir. Kalıcı anormallik, yalnız “gebelikten kaldı” denilerek izlemsiz bırakılmaz. Kontrasepsiyon seçimi de öyküyle birlikte değerlendirilir; östrojenle ilişkili önceki kolestaz varsa bu bilgi özellikle paylaşılır. [3]

Doğum için belirlenen tarih görüşmede yeniden açıklanmalı; çoğul gebelik veya başka obstetrik sorunlar varsa bunların ayrı etkisi konuşulmalıdır. Kolestaz tanısı tek başına bütün hastalarda sezaryen zorunluluğu yaratmaz. Doğumun başlatılması ile sezaryen farklı kararlardır. Kişinin önceki doğum deneyimi ve tercihleri de uygun seçeneklerin değerlendirilmesine katılır. Kaşıntının azalması, kontrol programını kendiliğinden bırakmak için gerekçe değildir. [3]

Kontrolde önceki gebeliklerde benzer kaşıntı yaşanıp yaşanmadığı da paylaşılmalıdır. [1]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Döküntüsüz kaşıntı, safra asidi ölçümü için ipucudur; tek normal test her durumda son söz değildir. İzlem planında test tarihi, sonuçları kimin bildireceği ve doğum sonrası kontrol birlikte yazılmalıdır. [1]