GEÇİCİ İSKEMİK ATAK
ÖZET
Geçici iskemik atakta (GİA), beyin kanlanmasının geçici bozulmasına bağlı inme benzeri belirtiler düzelir. Düzelme tehlikenin geçtiği anlamına gelmez; gelecekteki inmenin uyarısı olabilir. Ani nörolojik belirti sürüyorsa GİA diye beklenmez, akut inme olarak acil yardım istenir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin GİA değerlendirmesi; süren bulgular akut inme protokolü gerektirir.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Belirtiler kısa sürdüğü için muayene sırasında kaybolmuş olabilir. Ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve hangi işlevleri etkilediğini hatırlamak tanıya yardımcıdır. Geçmiş bir atağı hiç değerlendirtmediyseniz de gecikmeden sağlık hizmetine başvurun. [1,2]
TEDAVİYİ SÜRDÜRMEK
Koruyucu tedavi yalnız ilk günlere ait değildir. GİA veya hafif inme sonrası uzun dönemde de inme riski sürer. İlaç ve kontrolleri yakınmalar bitti diye bırakmayın; izlem planı nedeni ve kişisel riskleri hedeflemelidir. [5]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
FİZİK MUAYENE
ANAMNEZ VE MUAYENE
Başlangıç, süre, görme-konuşma-duyu-güç yakınmaları ve tam düzelme sorgulanır. Belirti geçse de güç, duyu ve koordinasyon muayenesi yapılır. Kan basıncı, glukoz ve lipidler değerlendirilir; EKG ile atriyal fibrilasyon aranır. [2]
AYIRICI TANI
AYIRICI TANI VE ACİLİYET
Ani nörolojik belirtilerde hipoglisemi dışlanır. Şüpheli GİA, başlangıçtan itibaren 24 saat içinde uzman değerlendirmesi gerektirir. ABCD2 gibi puanlar sevkin aciliyetini azaltmak için kullanılmaz. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
GÖRÜNTÜLEME
NICE, yalnız şüpheli GİA için alternatif tanı kuşkusu yoksa rutin BT önermez. Uzman değerlendirmesinden sonra difüzyon ve kanamaya duyarlı sekanslarla MRG düşünülür; yapılacaksa aynı gün tamamlanır. Devam eden akut inme bulgusu farklı görüntüleme yoludur. Karotis ultrasonu darlığı araştırır. [2,3]
TEDAVİ
İLK ANTİTROMBOTİK YAKLAŞIM
NICE şüpheli GİA’da kontrendikasyon yoksa klinisyen tarafından hemen aspirin 300 mg/gün başlanmasını önerir. Bu, hastanın kendi kendine ilaç eklemesi veya devam eden nörolojik belirtiyi evde tedavi etmesi anlamına gelmez. Kanama riski ve mevcut ilaçlar değerlendirilir. [3]
NEDENE GÖRE İKİNCİL KORUNMA
Kardiyoembolik olmayan yüksek riskli GİA veya minör inmede, kanama riski yüksek değilse kısa süreli aspirin-klopidogrel kombinasyonu düşünülen standart seçeneklerdendir: genellikle 21 gün, ardından tek antiplatelet. Özel endikasyon olmadan uzatmak kanamayı artırır. Atriyal fibrilasyonda ise antiplatelet yerine oral antikoagülasyon gerekir; zamanlama bireyselleştirilir. [4]
DAMAR RİSKİNİ AZALTMA
Hipertansiyon tedavisi, statin uygunluğu ve sigara bırakma planı antitrombotik tedaviye eklenir. Statin gereksinimi yalnız kolesterol yüksekliğine bağlı değildir. Olayla ilişkili orta-ağır karotis darlığında endarterektomi uygunluğu ayrıca değerlendirilir; her GİA cerrahi gerektirmez. [8]
İZLEM VE ÖNERİLER
İZLEM VE GÜVENLİK
Antitrombotik seçimi, planlanan çift tedavi bitişi, kanama yakınmaları ve damar riskleri takip edilir. POINT analizindeki kanama artışı, çift tedavinin sınırsız sürdürülmemesi gerektiğini destekler. Egzersiz ve işlevsel dönüş planı kişinin kapasitesine göre yürütülür; araştırmaların çoğu GİA ile inmeyi birlikte değerlendirmiştir. [4,6,7]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
YENİDEN BELİRTİ
Yeni veya tekrarlayan nörolojik belirti acil başvuru nedenidir; önceki atağın kendiliğinden geçmesi yeni atağı beklemek için gerekçe değildir. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
GİA BAKIMINDA AYRIMLAR
İlaç seçimi uzman değerlendirmesidir; halk için kendi kendine tedavi şeması değildir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Transient ischaemic attack ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- TIA diagnosis ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Stroke and TIA NG128 recommendations ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Acute antithrombotic therapy ↗
Canadian Stroke Best Practices · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-25
- Long-Term Risk of Stroke After Transient Ischemic Attack or Minor Stroke: A Systematic Review and Meta-Analysis. ↗
Çalışma yazarları · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Risk for Major Hemorrhages in Patients Receiving Clopidogrel and Aspirin Compared With Aspirin Alone After Transient Ischemic Attack or Minor Ischemic Stroke: A Secondary Analysis of the POINT Randomized Clinical Trial. ↗
Çalışma yazarları · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Effect of Exercise Interventions on Health-Related Quality of Life After Stroke and Transient Ischemic Attack: A Systematic Review and Meta-Analysis. ↗
Çalışma yazarları · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- TIA: treatment and secondary prevention ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 8 ARAŞTIRMA
Bu maddede konuya ilişkin 8 seçilmiş araştırma yer alır; liste sistematik ve eksiksiz bir kanıt taraması değildir.
01 · GİA VE HAFİF İNMEDEN SONRA UZUN DÖNEM RİSK
Long-Term Risk of Stroke After Transient Ischemic Attack or Minor Stroke: A Systematic Review and Meta-Analysis.
Writing Committee for the PERSIST Collaborators ve arkadaşları · JAMA · 2025
Çalışma türü: Kohort çalışmalarının sistematik derlemesi ve meta-analizi
Kapsam: 38 çalışmada 171068 kişi.
ÖZET
Birleşik grupta on yıllık birikimli inme sıklığı yaklaşık %19,8 idi; risk ilk yıldan sonra da sürdü.
Heterojenlik yüksektir; yalnız GİA kohortlarında risk daha düşüktü. Oran bireysel veya tüm GİA hastalarının kesin tahmini değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40136306 · DOI: 10.1001/jama.2025.2033
02 · İKİ ÇİFT ANTİPLATELET REJİMİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Comparison of Ticagrelor vs Clopidogrel in Addition to Aspirin in Patients With Minor Ischemic Stroke and Transient Ischemic Attack: A Network Meta-analysis.
Lun R ve arkadaşları · JAMA neurology · 2022
Çalışma türü: Ağ meta-analizi
Kapsam: Beş randomize çalışmada 22098 kişi.
ÖZET
Aspirine klopidogrel veya tikagrelor eklenmesi inme/ölümü azalttı, majör kanamayı artırdı; iki kombinasyonun birincil sonuç farkı anlamlı değildi.
Dolaylı karşılaştırma doğrudan eşdeğerlik denemesi değildir; seçilmiş akut minör inme/GİA hastalarını kapsar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34870698 · DOI: 10.1001/jamaneurol.2021.4514
03 · POINT ÇALIŞMASINDA MAJÖR KANAMA
Risk for Major Hemorrhages in Patients Receiving Clopidogrel and Aspirin Compared With Aspirin Alone After Transient Ischemic Attack or Minor Ischemic Stroke: A Secondary Analysis of the POINT Randomized Clinical Trial.
Tillman H ve arkadaşları · JAMA neurology · 2019
Çalışma türü: Randomize çalışmanın ikincil güvenlik analizi
Kapsam: 4881 randomize hastanın 4819’u tedaviye göre analiz edildi.
ÖZET
Doksan günde majör kanama klopidogrel-aspirinle %0,9, yalnız aspirinle %0,2 bulundu; en sık gastrointestinal kanama görüldü.
Bu analiz 90 günlük rejimi değerlendirir; 21 günlük protokolün birebir kanama tahmini değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31034032 · DOI: 10.1001/jamaneurol.2019.0932
04 · CHANCE-2’DE YARARIN ZAMANLAMASI
Time Course for Benefit and Risk With Ticagrelor and Aspirin in Individuals With Acute Ischemic Stroke or Transient Ischemic Attack Who Carry CYP2C19 Loss-of-Function Alleles: A Secondary Analysis of the CHANCE-2 Randomized Clinical Trial.
Pan Y ve arkadaşları · JAMA neurology · 2022
Çalışma türü: Randomize çalışmanın ikincil analizi
Kapsam: Çin’de CYP2C19 işlev kaybı aleli taşıyan 6412 minör inme/GİA hastası.
ÖZET
Tikagrelor-aspirinin klopidogrel-aspirine göre iskemik yararı en çok ilk haftadaydı; herhangi bir kanama artışı da izlendi.
Genetik olarak seçilmiş popülasyon ve ikincil analiz, tüm GİA hastalarında tikagrelor üstünlüğü çıkarımına izin vermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35727586 · DOI: 10.1001/jamaneurol.2022.1457
05 · EKSTREMİTE SALLANMASIYLA ORTAYA ÇIKAN GİA
Limb-Shaking And Transient Ischemic Attack: A Systematic Review.
Pitton Rissardo J ve arkadaşları · The neurologist · 2024
Çalışma türü: Yayımlanmış olguların sistematik derlemesi
Kapsam: 82 raporda 161 olgu.
ÖZET
Kısa tekrarlayan istemsiz hareketler sıklıkla pozisyon değişimiyle tetiklenmiş ve karotis hastalığıyla ilişkiliydi; nöbet olarak yanlış tanınabiliyordu.
Olgu temelli kanıt sıklık veya tanısal doğruluk belirlemez; her sallanma GİA değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37839077 · DOI: 10.1097/NRL.0000000000000526
06 · GİA/İNME SONRASINDA EGZERSİZ VE YAŞAM KALİTESİ
Effect of Exercise Interventions on Health-Related Quality of Life After Stroke and Transient Ischemic Attack: A Systematic Review and Meta-Analysis.
Ali A ve arkadaşları · Stroke · 2021
Çalışma türü: Randomize çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi
Kapsam: 30 çalışmada 1836 kişi.
ÖZET
Program sonunda yaşam kalitesinde küçük-orta yararlar vardı; uzun izlemde etki zayıfladı.
İnme ve GİA birlikte incelendi; bir programın bütün GİA hastalarında aynı yararı sağlayacağı söylenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34039033 · DOI: 10.1161/STROKEAHA.120.032979
07 · SUCCEED TOPLUM TEMELLİ BAKIM MODELİ
Effect of a Coordinated Community and Chronic Care Model Team Intervention vs Usual Care on Systolic Blood Pressure in Patients With Stroke or Transient Ischemic Attack: The SUCCEED Randomized Clinical Trial.
Towfighi A ve arkadaşları · JAMA network open · 2021
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Los Angeles’ta düşük gelirli topluluklardan 487 inme/GİA hastası.
ÖZET
On iki ayda sistolik kan basıncı her iki grupta iyileşti; müdahale olağan bakıma göre ek anlamlı düşüş sağlamadı.
Müdahalenin tüm bileşenlerini alanlar azdı; uygulama güçlükleri ve farklı sağlık sistemi genellemeyi sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33587132 · DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2020.36227
08 · INSPIRES ÇALIŞMASINDA YAŞ VE YOĞUN STATİN
Age and effect of intensive statin in acute mild ischemic stroke or transient ischemic attack: Subgroup analysis of the INSPIRES trial.
Jiang L ve arkadaşları · Journal of clinical lipidology · 2025
Çalışma türü: Randomize çalışmanın alt grup analizi
Kapsam: 2960 kişi ≥65, 3140 kişi <65 yaşındaydı.
ÖZET
Hemen ve gecikmiş yoğun statin karşılaştırmasında yeni inme veya kanama açısından anlamlı yaş-tedavi etkileşimi bulunmadı.
Alt grup analizi yaşlılarda kesin eşdeğerlik kanıtlamaz; seçilmiş akut aterosklerotik minör inme/GİA popülasyonudur.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40634230 · DOI: 10.1016/j.jacl.2025.05.016
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık hizmetine başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.