GENİTAL HERPES

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BULGULAR

Genital bölge veya anüs çevresinde ağrılı kabarcıklar ve yaralar, öncesinde karıncalanma, yanma veya kaşıntı görülebilir. İlk atakta ateş, kas ağrısı ve bez büyümesi eşlik edebilir. Tekrarlayan ataklar çoğunlukla ilkinden kısa ve hafiftir. Her genital sivilce herpes değildir; görünüm başka deri sorunlarıyla karışabilir. [1]

NEDENLER VE RİSKLER

Virüs cilt ve mukoza temasıyla, vajinal, anal veya oral cinsel temas sırasında bulaşabilir. Görünür yara olmadığında da virüs yayılımı mümkündür. Ağız herpesi olan kişiden oral temasla genital enfeksiyon gelişebilir. Kondom riski azaltır, fakat bütün etkilenmiş deriyi kapatmadığı için tam koruma sağlamaz. Tuvalet oturağı, havuz veya sıradan eşya paylaşımı tipik bulaş yolları değildir. [2]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Muayenede yara veya kabarcık varsa uygun sürüntü alınabilir. Test sonucu enfeksiyonun ne zaman veya kimden kazanıldığını göstermez. Belirtilerin uzun süre sonra ilk kez fark edilmesi yeni bir temasın kesin kanıtı değildir. Diğer genital yara nedenleri ve deri hastalıkları klinik bağlama göre değerlendirilir. Lezyonların iyileşmesini beklemeden başvurmak örnek almayı kolaylaştırır. [3]

Aktif lezyonda PCR veya kültürle tip belirlenebilir. Eski lezyonda negatif sonuç enfeksiyonu dışlamaz. Kan antikorları seçilmiş durumlarda yardımcıdır; yanlış pozitiflik dikkate alınmalıdır. HSV IgM testi önerilmez. HSV-1 antikoru, enfeksiyonun ağızda mı genital bölgede mi olduğunu tek başına söylemez. [4]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Antiviral tedavi ilk atakta veya tekrarlayan ataklarda kullanılabilir. Bazı kişilerde sık ya da yaşam kalitesini bozan ataklar için günlük baskılayıcı tedavi değerlendirilir. Seçim yakınmaların sıklığına, şiddetine, kişinin tercihlerine ve bulaşı azaltma hedeflerine bağlıdır. İlaçların enfeksiyonu tamamen temizlemediği, ancak yararlı kontrol sağlayabildiği açıklanmalıdır. Hastalıkla ilgili kaygı ve ilişki sorunları da görüşmenin meşru bir parçasıdır. [1]

Bölgeyi temiz tutmak, tahriş etmeyen giysi seçmek ve uygun ağrı kontrolü sağlamak rahatlatabilir. Kremler veya ev ürünleri gelişigüzel uygulanmamalıdır. İlk belirti çıktığında hangi tedavinin başlanacağı önceden görüşülürse sonraki atak yönetimi kolaylaşır. Yeni veya farklı bir yara ortaya çıkması, önceki herpes tanısına dayanarak otomatik aynı tedavinin kullanılmasını gerektirmez. [3]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Partnerle enfeksiyon ve korunma seçeneklerini konuşmak önemlidir. Atak veya öncü belirtiler sırasında cinsel temastan kaçınmak ve uygun kondom kullanımı riski azaltır. Günlük antiviral tedavi bazı durumlarda bulaş riskini de azaltabilir; sıfırladığı düşünülmemelidir. Ortak karar, kişinin yaşam koşulları ve tedavinin uygulanabilirliğiyle birlikte değerlendirilir. [2]

Gebelikte mevcut veya yeni genital herpes mutlaka kadın doğum ekibine bildirilmelidir. Bebeğe bulaş riski nedeniyle doğuma yakın yeni belirtiler özel önem taşır. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde hastalık daha ağır olabilir. Gebelik veya bağışıklık sorunu varken genel erişkin internet reçetesiyle hareket edilmemelidir; izlem ve tedavi kişiselleştirilir. [1]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Gebelikte yeni genital yara veya kabarcık için aynı gün sağlık ekibiyle görüşün. İlk atakta belirgin ağrıyı yalnız evde temizlemeyle yönetmeye çalışmayın. [3]

İdrar yapamama veya şiddetli alt karın ağrısı varsa hemen tıbbi yardım alın; akut idrar retansiyonu acil değerlendirme gerektirir. [5]

AKIL KARTI

İlk fark edilen atak, yeni bulaşı kanıtlamaz. Yara yokken de bulaş olabilir. Baskılayıcı tedavi ve korunma seçeneklerini birlikte konuşun. [2]

Kişinin sorularını not etmesi, kısa görüşmede önemli kaygıların unutulmasını önler. [2]