GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISI
ÖZET
Gerilim tipi baş ağrısı genellikle iki taraflı, baskı veya sıkışma biçiminde hissedilir. Günlük hareketler çoğu kez ağrıyı artırmaz. Yeni, alışılmadık veya çok şiddetli baş ağrısına değerlendirme olmadan bu ad verilmemelidir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin ağırlıklı genel yaklaşım; çocuklar ve gebelikte ilaç seçimi ayrıca değerlendirilir.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Uyku sorunları, stres ve kafein alışkanlıkları baş ağrısıyla ilişkili olabilir. Gevşeme ve düzenli günlük alışkanlıklar yardımcı olabilir. Sık ağrı kesici kullanımı baş ağrısını sürdürebilir; haftada birkaç kez ağrı oluyorsa veya tedavi işe yaramıyorsa görüş alın. [1]
BAŞ AĞRISI GÜNLÜĞÜ
Ağrılı günleri, süreyi, şiddeti, eşlik eden belirtileri ve kullanılan ilaç günlerini kaydedin. Günlük, yalnız tetikleyici bulmak için değil tanıyı ve tedavi ihtiyacını değerlendirmek için de kullanılır. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Başlangıç, aylık ağrılı gün sayısı, süre, iki taraflı baskı niteliği ve fiziksel etkinlikle ilişki sorgulanır. Bulantı-kusma, ışık/ses hassasiyeti, ilaç kullanım günleri ve günlük işlev etkisi kaydedilir. Yalnız stres öyküsü tanı koydurmaz. [2,3]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE AYIRICI TANI
Nörolojik veya sistemik uyarı bulguları araştırılır. Zonklayıcı tek taraflı ağrı, belirgin bulantı ya da belirgin eşlik eden duyusal yakınmalar migren gibi alternatifleri düşündürür. Aniden başlayan çok şiddetli ağrı, bilinç değişikliği veya ateşli ense yakınması gerilim tipi ağrı kabul edilmez. [1]
AYIRICI TANI
İLAÇ AŞIRI KULLANIMI
Parasetamol, aspirin veya NSAİİ’nin üç ay veya daha uzun süre ayda en az 15 gün kullanılmasıyla gelişen/kötüleşen ağrıda ilaç aşırı kullanımı düşünülür. Bu eşik güvenli kişisel doz önerisi değildir; kullanım ve tanı yeniden değerlendirilir. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE ALT TİP
Kronik gerilim tipi baş ağrısında üç aydan uzun süredir ayda en az 15 ağrılı gün vardır. Ağrı iki taraflı, baskılı, hafif-orta şiddette ve rutin hareketle kötüleşmeyen özelliklerden en az ikisini taşır. Belirgin bulantı veya kusma tipik değildir; başka bir tanı daha iyi açıklamamalıdır. [3] Hafif bulantı, fotofobi veya fonofobiden en çok biri olabilir. [3]
TEDAVİ
AKUT TEDAVİ
Parasetamol, aspirin veya NSAİİ; eşlik eden hastalık, tercihler ve yan etki riski değerlendirilerek düşünülebilir. Opioid önerilmez. Aspirin 16 yaş altında verilmez. Tekrarlayan kullanım planı ilaç aşırı kullanımına yol açmayacak biçimde görüşülür. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
İZLEM VE SEVK
Günlükle ağrı sıklığı, işlev ve ilaç kullanım günleri izlenir. Tanı belirsizliği veya tedaviye yanıtsızlık uzman görüşü gerektirebilir. Ani çok şiddetli ağrı, görme kaybı, yeni konuşma bozukluğu veya bilinç değişikliği acil değerlendirilmelidir. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
KORUYUCU TEDAVİ
Sık/kronik olgularda yalnız akut ilaç tekrarı yerine koruyucu yaklaşım değerlendirilir. NICE kronik tipte 5–8 haftada en çok 10 seans akupunkturu seçenek olarak ele alır. Amitriptilin de bazı hastalarda koruyucu amaçla değerlendirilebilir; ilaç seçimi tolerans ve eşlik eden sorunlara göre yapılır. [1,2]
GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISINDA DEĞERLENDİRME
İkincil baş ağrısı uyarıları varsa bu tabloyla tanı konmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Tension headaches ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Headaches over12 CG150 recommendations ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Chronic tension-type headache ↗
International Headache Society · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 8 ARAŞTIRMA
Bu maddede konuya ilişkin 8 seçilmiş araştırma yer alır; liste sistematik ve eksiksiz bir kanıt taraması değildir.
01 · ERİŞKİNLERDE MANUEL TEDAVİLER
Manual therapy in adults with tension-type headache: A systematic review.
Cumplido-Trasmonte C ve arkadaşları · Neurologia · 2021
Çalışma türü: Randomize çalışmaların sistematik derlemesi
Kapsam: On randomize kontrollü çalışma.
ÖZET
Ağrı, sıklık ve işlev ölçütlerinde iyileşmeler bildirildi; belirli bir tekniğin diğerlerinden üstünlüğü gösterilmedi.
Farklı teknikler ve çalışma koşulları tek standart protokol veya herkese eşit yarar sonucunu desteklemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34537167 · DOI: 10.1016/j.nrleng.2017.12.005
02 · GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISINDA FİZİK TEDAVİ
Physical Therapy in Tension-Type Headache: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials.
Repiso-Guardeño A ve arkadaşları · International journal of environmental research and public health · 2023
Çalışma türü: Randomize çalışmaların sistematik derlemesi
Kapsam: On beş randomize çalışma.
ÖZET
Baş-boyun-çene bölgesine yönelik girişimlerde kısa ve orta dönemde ağrı ve sıklık azalması görüldü.
Standart bir protokol yoktu; uzun dönem sonuçlar sınırlıydı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36901475 · DOI: 10.3390/ijerph20054466
03 · BAŞ AĞRISI VE TEMPOROMANDİBULAR BOZUKLUKLAR
Temporomandibular disorders in migraine and tension-type headache patients: a systematic review with meta-analysis.
Bizzarri P ve arkadaşları · Journal of oral & facial pain and headache · 2024
Çalışma türü: Kesitsel çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi
Kapsam: Migren veya gerilim tipi baş ağrısını inceleyen 13 çalışma.
ÖZET
Ağrılı ve kasla ilişkili çene bozuklukları baş ağrısı gruplarında daha sık görüldü.
Kesitsel tasarım neden-sonuç göstermez; heterojenlik yüksekti ve çene tedavisinin baş ağrısını düzelteceğini kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39801093 · DOI: 10.22514/jofph.2024.011
04 · PARASETAMOL VE İBUPROFEN KARŞILAŞTIRMASI
Paracetamol versus ibuprofen in treating episodic tension-type headache: a systematic review and network meta-analysis.
Alnasser A ve arkadaşları · Scientific reports · 2023
Çalışma türü: Sistematik derleme ve ağ meta-analizi
Kapsam: Episodik tipte 6.521 kişilik 14 çalışma.
ÖZET
Her iki ilaç plaseboya göre yararlıydı; aralarında kesin etkinlik farkı gösterilmedi.
Çalışmaların tümü bazı yanlılık sorunları taşıyordu; böbrek ve sindirim sistemi riskleri bireysel seçimde önemlidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38057585 · DOI: 10.1038/s41598-023-48910-y
05 · KRONİK TİPTE AKUPUNKTUR
Acupuncture for Patients With Chronic Tension-Type Headache: A Randomized Controlled Trial.
Zheng H ve arkadaşları · Neurology · 2022
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: 218 katılımcı.
ÖZET
Sekiz haftada 20 seans gerçek akupunktur, yüzeysel kontrol uygulamasına göre 16 ve 32. haftalarda daha yüksek yanıt oranı sağladı.
Belirli protokol ve karşılaştırıcıya aittir; kılavuzdaki seans sayısıyla aynı değildir, tüm uygulamalara genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35732505 · DOI: 10.1212/WNL.0000000000200670
06 · KRONİK TİPTE FİZYOTERAPİ YAKLAŞIMLARI
The efficacy of physiotherapy approaches in chronic tension-type headache: a systematic review and meta-analysis.
Onan D ve arkadaşları · Journal of oral & facial pain and headache · 2025
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Dokuz randomize çalışma.
ÖZET
Boyun-omuz güçlendirme ve gevşeme yaklaşımları ağrı şiddeti, süre veya sıklıkta iyileşmeyle ilişkiliydi.
Az çalışma ve farklı girişimler uzun dönem etkiyi veya tek yöntemin üstünlüğünü belirlemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40129422 · DOI: 10.22514/jofph.2025.003
07 · BASİT ANALJEZİKLERİN AĞ KARŞILAŞTIRMASI
Efficacy and safety of simple analgesics for acute treatment of episodic tension-type headache in adults: a network meta-analysis.
Xie R ve arkadaşları · Annals of medicine · 2024
Çalışma türü: Bayesçi ağ meta-analizi
Kapsam: Episodik tipte 3.507 erişkin içeren altı çalışma.
ÖZET
Bazı analjezikler iki saatte ağrısızlık açısından plasebodan daha iyi sonuç verdi; ibuprofen ve diklofenak potasyum yüksek sıralandı.
Dolaylı sıralamalar kişisel güvenlik üstünlüğü değildir; kısa çalışmalar nadir veya uzun dönem zararları dışlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38813682 · DOI: 10.1080/07853890.2024.2357235
08 · AKUPUNKTUR KANITLARININ GÜNCELLENMESİ
Acupuncture for tension-type headache: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.
Kang WL ve arkadaşları · Frontiers in neurology · 2022
Çalışma türü: Randomize çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi
Kapsam: 2.742 katılımcılı 30 çalışma.
ÖZET
Sahte uygulamaya göre yanıt oranı artışı orta kesinlikteydi; sıklık ve ağrı şiddeti sonuçlarının kesinliği daha düşüktü.
Heterojenlik ve yanlılık kaygıları vardı. Ciddi olay bildirilmemesi risksiz uygulama kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37234488 · DOI: 10.3389/fneur.2022.943495
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık hizmetine başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.