GİYARDİYAZİS

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BULGULAR

Kötü kokulu, bazen yağlı ve su üzerinde yüzen dışkı, şişkinlik, gaz, karın krampları ve bulantı görülebilir. İshal sıvı kaybına yol açabilir. Bazı hastalarda yakınmalar haftalar boyunca sürer; uzayan hastalık günlük yaşamı ve beslenmeyi etkiler. Her ishal Giardia kaynaklı değildir; belirtilerin süresi, eşlik eden yakınmalar ve temas öyküsü birlikte değerlendirilmelidir. Tedaviden sonra yakınmaların hemen kaybolmaması da her zaman canlı parazitin sürdüğünü göstermez. [1]

NEDENLER VE RİSKLER

Arıtılmamış kaynak, göl veya nehir suyunu içmek; yüzme sırasında su yutmak; çocuk bakım ortamında dışkıyla kirlenmiş yüzeylere dokunmak riski artırabilir. Dışkıyla temas içeren cinsel etkinlikler de bulaş yolu olabilir. Çocuklar ve bağışıklığı zayıflamış kişiler özellikle değerlendirilmelidir. Hastanın evinde veya bakım ortamında başka ishal olguları bulunması yeniden maruziyet açısından önem taşır. [1]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Hekim dışkı incelemesiyle tanıyı araştırır. Yakın zamanda seyahat, güvenilir olmayan su tüketimi ve hasta kişilerle temas mutlaka anlatılmalıdır. İshalin başka enfeksiyonlar veya bağırsak sorunlarıyla ilişkili olabileceği göz önünde bulundurulur. Kanlı ishal veya hızla ağırlaşma, sıradan bir parazit enfeksiyonu varsayılarak geçiştirilmemelidir. Hastanın dışkı sıklığını, kilo değişimini ve günlük sıvı alımını tarif etmesi değerlendirmeyi kolaylaştırır. [3]

Tedaviye rağmen yakınmalar sürüyorsa hekim birkaç güne yayılan dışkı örnekleriyle enfeksiyonun devam edip etmediğini araştırabilir. Testler negatif olduğunda enfeksiyon sonrası yakınmalar düşünülebilir. Pozitif sonuçta ise yeniden bulaş, tedavinin eksik alınması ve gerçek tedavi başarısızlığı ayrı ayrı değerlendirilir. Sonuç görülmeden art arda farklı ilaçlar denemek doğru bir strateji değildir. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Giardia için etkili ilaçlar vardır; seçim yaş, gebelik, beslenme durumu, bağışıklık sistemi ve eşlik eden hastalıklara göre yapılır. İshal sırasında sıvı kaybını gidermek tedavinin temel parçasıdır. Özellikle bebeklerde susuzluk ciddi sonuç doğurabilir; gebelerde de sıvı dengesi önemlidir. Ağızdan sıvı alımı yetersizse sağlık değerlendirmesi gerekir. Reçeteyi başka bir kişinin tedavisine göre değiştirmeyin. [2]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Tedavi bitmesine rağmen süren ishal için yeniden görüşme planlanmalıdır. Bu görüşmede kullanılan ilaç, alınan süre ve atlanan dozlar açıkça söylenmelidir. Hekimin amacı yalnız daha güçlü ilaç vermek değil, devam eden enfeksiyon ile yeniden bulaşı ve enfeksiyon sonrası durumu ayırmaktır. Bağışıklık sorunu bulunanlarda daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir. [2]

El yıkama, tuvalet ve sık dokunulan yüzeylerin temizliği, kirli çamaşırların uygun yıkanması ve başkalarına yemek hazırlamaktan kaçınma bulaşı azaltır. Havuz, iş ve okul dönüşü için yerel sağlık önerileri izlenmelidir; NHS’nin Birleşik Krallık için verdiği süreler bütün ülkelerin mevzuatı değildir. Aynı evde yaşayanların değerlendirilmesi belirtilere ve ortak temasa göre planlanır. [3]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Kanlı dışkı, hızla artan ishal veya bir haftayı aşan yakınmalar sağlık değerlendirmesi gerektirir. Bebekte sıvı alamama ya da belirgin sıvı kaybı varsa gecikmeden yardım alın. [3]

Yeniden bulaşı önlemek için yalnız hasta değil, ortak kullanılan tuvalet ve bakım ortamı da ele alınmalıdır. Temizlik önlemleri ilaç tedavisinin yerine geçmez, onu tamamlar. [3]

AKIL KARTI

Su ve temas öyküsünü anlatın. Tedavi sonrası ishal, otomatik ilaç direnci demek değildir. Önce devam eden enfeksiyon, yeniden bulaş ve tedavinin tamamlanması değerlendirilir. [2]

Bu kısa kayıt, klinik görüşmede öykünün eksiksiz aktarılmasına yardımcı olur. [3]