GLANZMANN TROMBASTENİSİ
ÖZET
Glanzmann trombastenisi, trombositlerin birbirine bağlanarak kanamayı durduracak tıkacı oluşturmasını bozan kalıtsal bir hastalıktır. ITGA2B veya ITGB3 genindeki değişiklikler αIIbβ3 integrininin miktarını ya da işlevini etkiler. Kalıtım otozomal çekiniktir; aynı aile içindeki hastalarda bile kanama şiddeti farklı olabilir. Hastalık yalnız kolay morarmadan ibaret değildir; kanama travma veya girişim sonrasında uzayabilir.
Burun ve diş eti kanaması, peteşi ve ağır adet kanaması sık başvuru nedenleridir. Belirtiler çoğunlukla erken yaşlarda başlar. Gebelik ve doğumda aşırı kan kaybı gelişebilir; daha seyrek görülen kafa içi veya eklem kanaması da mümkündür.
Trombosit sayısı ve rutin PT/aPTT sonuçları genellikle normaldir; bu nedenle normal tarama testleri hastalığı dışlamaz. Tanıda ışık geçirgenlik agregometrisi, akım sitometrisi ve genetik inceleme birlikte kullanılır. Fizyolojik agonistlere belirgin yanıt kaybıyla ristosetine korunmuş aglütinasyon tipiktir. İşlevsel varyantlarda yüzey protein miktarı normal olabilir; agregometri bulguları ikinci örnekte doğrulanır. Bernard–Soulier sendromunda büyük ve azalmış trombositler ile bozuk ristosetin yanıtı ayırıcı tanıda yol gösterir. Geç başlangıçlı kanamada edinilmiş trombasteni de düşünülmelidir.
Kanama tedavisi lokal hemostaz ve antifibrinolitiklerden trombosit desteğine kadar kişiselleştirilir. Önceki transfüzyon yanıtı ve antikor öyküsü önemlidir. Trombositlere refrakterlik veya hızla trombosit sağlanamaması durumunda rFVIIa değerlendirilir. Ağır kanamada uzman merkezle hemen iletişim kurulmalı; incelemeler sürerken gereken hemostatik müdahale geciktirilmemelidir. Hastalık kartı ve kişiye özgü acil tedavi planı taşınması önerilir.
2025 Alman uzlaşısı, Glanzmann gibi reseptör bozukluklarında desmopressinin anlamlı etkinliğinin gösterilmediğini belirtir. Diğer trombosit hastalıklarının tedavisi bu hastalığa otomatik aktarılmamalıdır. Trombosit konsantreleri, bağışıklanma riskini azaltmak için dikkatli endikasyonla kullanılmalıdır.
Ağız-diş sağlığının korunması, girişimlerin önceden bildirilmesi ve gebeliğin uzman ekiple planlanması önemlidir. Tekrarlayan kanamalar demir eksikliği yaratabilir. İbuprofen gibi kanamayı artırabilen ilaçlar kullanılmamalıdır.
- αIIbβ3
- ITGA2B
- ITGB3
- agregometri
- trombosit refrakterliği
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: SAYI NORMAL OLSA DA İŞLEV BOZULABİLİR
Kolay morarma, burun ve diş eti kanaması, yoğun adet veya diş işlemi sonrası uzayan kanama görülebilir. Belirtiler sıklıkla çocuklukta başlar; aynı aile içinde bile şiddet değişebilir.
Kalıtsal biçim ITGA2B veya ITGB3 genindeki değişikliklerle, çoğunlukla otozomal resesif aktarılır. Genetik danışmanlık aile planlamasına yardımcı olur; hastalık bulaşıcı değildir.
GENEL OKUYUCU: KANAMAYI KÜÇÜMSEMEYİN
Durmayan yoğun kanama, kanlı kusma, siyah dışkı veya ağız tabanında büyüyen şişlik acil değerlendirme gerektirir. Acil yardım çağırın; hastalık kartınızı ve önceki tedavi bilgilerinizi ekibe verin.
NovoSeven sırasında nefes darlığı, dudak/boğaz şişmesi veya bayılacak gibi olma gelişirse uygulamayı durdurun, acil yardım çağırın ve ilacı kullandığınızı bildirin.
GENEL OKUYUCU: İŞLEMLERDEN ÖNCE HABER VERİN
Diş bakımını ihmal etmeyin. Ameliyat, diş çekimi ve gebelik öncesinde kanama merkeziyle plan yapın. Tekrarlayan burun veya adet kanamaları demir eksikliğine yol açabilir; bunun tedavisi ayrıca değerlendirilir.
Aspirin ve ibuprofen gibi kanamayı artırabilen ilaçları kendi kendinize kullanmayın; reçeteli kan sulandırıcı için de hekimle görüşmeden değişiklik yapmayın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
PROFESYONEL: KİŞİSEL KANAMA VE YANIT ÖRÜNTÜSÜ
Başlangıç yaşı, mukozal kanamalar, menarş/doğum ve girişim kanamaları kaydedilir. Önceki trombosit transfüzyonları, klinik yanıtsızlık, anti-HLA/anti-αIIbβ3 antikorları ve kullanılan ilaçlar sorgulanır; antikor varlığı ile klinik refrakterlik aynı kavram değildir.
FİZİK MUAYENE
PROFESYONEL: KAYBIN ŞİDDETİ VE ODAK
Vital bulgular, görünür kanama ve solunum yolu riski değerlendirilir. Hemoglobin eğilimi, böbrek işlevi ve transfüzyon öncesi örnekler alınır. Antikor sonucu beklenerek ciddi kanamanın tedavisi geciktirilmez.
AYIRICI TANI
PROFESYONEL: BENZER KANAMALAR, FARKLI MEKANİZMALAR
Bernard–Soulier’de makrotrombositopeni ve ristosetin yanıt bozukluğu ayrım sağlar. Ağır von Willebrand hastalığı ve afibrinojenemi tarama testlerini benzer etkileyebilir. Geç başlayan kanama, otoimmün/lenfoproliferatif hastalık veya GPIIb/IIIa inhibitörü kullanımı edinilmiş trombasteni düşündürür. Enfeksiyon ve yara iyileşme sorunu LAD-III açısından uyarır.
TANISAL YAKLAŞIM
PROFESYONEL: İŞLEVİ DOĞRULAYIN
Trombosit sayısı ve boyutu, PT/aPTT çoğunlukla normaldir. Işık geçirgenlik agregometrisinde fizyolojik agonistlere ağır yanıt kaybı, ristosetine korunmuş aglütinasyon tipiktir; ikinci örnekte doğrulanır. Akım sitometrisi CD41/CD61 miktarını değerlendirir, ancak işlevsel varyantta miktar normal olabilir. ITGA2B/ITGB3 analizi ve genetik danışmanlık tanıyı tamamlar.
TEDAVİ
PROFESYONEL: HEMOSTAZ VE ÜRÜN SEÇİMİ
Hafif kanamada lokal hemostaz ve antifibrinolitik yaklaşım kullanılır. Kontrolsüz kanamada trombosit desteği değerlendirilir. Fransız uzlaşısı, yakın tromboemboli, ağır böbrek bozukluğu veya nöbet öyküsünde traneksamik asitten kaçınılmasını önerir.
Güncel EMA NovoSeven bilgisi, geçmiş/güncel trombosit refrakterliği veya trombositlerin hızla sağlanamaması durumunda rFVIIa kullanımını kapsar. Refrakter olmayanlarda trombosit ilk seçenektir. Antikor pozitifliği zorunlu ek koşul değildir; bu AB kapsamı Türkiye ruhsat bilgisi yerine geçmez.
Ürüne, yardımcı maddelere veya fare/hamster/sığır proteinlerine aşırı duyarlılık kontrendikedir. Tromboz/DİK riski gözetilir; PCC ile eşzamanlı kullanımdan kaçınılır. Doz, aralık ve süre hemostaz uzmanı tarafından belirlenir; PT/aPTT kısalması klinik başarı ölçütü değildir.
2025 Alman S2k kılavuzu, Glanzmann’da desmopressin için anlamlı etkinlik gösterilmediğini belirtir; diğer trombosit bozukluklarının yaklaşımı otomatik aktarılmaz.
İZLEM VE ÖNERİLER
PROFESYONEL: KANAMA YÜKÜ VE SONRAKİ GİRİŞİM
Tekrarlayan kanamanın hemoglobin ve demir durumuna etkisi izlenir; ağız-diş sağlığı korunur. Gebelik ve doğum kanama merkeziyle önceden planlanır.
Transfüzyon yanıtı ve antikor öyküsü sonraki işlem planına eklenir. Cerrahi sonrası gözlem, kanama riski sürdükçe devam eder.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
PROFESYONEL: ACİL VE PLANLI UZMAN DEĞERLENDİRMESİ
Ağır mukozal kanama veya intrakraniyal kanama kuşkusu acil hematoloji koordinasyonu gerektirir. Normal rutin koagülasyon testleri sevki engellemez; tanısal agregometri deneyimli merkezde yapılmalıdır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Glanzmann thrombasthenia ↗
MedlinePlus Genetics · Erişim: 2026-10-27
- Glanzmann thrombasthenia: genetic basis and clinical correlates ↗
Haematologica · Kaynak tarihi: 2020-03-05 · Erişim: 2026-10-27
- Emergency management of patients with Glanzmann thrombasthenia: consensus recommendations from the French reference center for inherited platelet disorders ↗
Orphanet Journal of Rare Diseases · Kaynak tarihi: 2023-06-29 · Erişim: 2026-10-27
- NovoSeven: Summary of Product Characteristics and package leaflet ↗
European Medicines Agency · Erişim: 2026-10-27
- Therapie angeborener thrombozytärer Erkrankungen ↗
AWMF / GTH · Kaynak tarihi: 2025-10-21 · Erişim: 2026-10-27
İçerik tarihi 21 Ekim 2025; dosya adı Aralık 2025.
- Platelet disorders ↗
Great Ormond Street Hospital · Kaynak tarihi: 2018-12-01 · Erişim: 2026-10-27
- The international, prospective Glanzmann Thrombasthenia Registry: treatment and outcomes in surgical intervention ↗
Haematologica · Kaynak tarihi: 2015-05-22 · Erişim: 2026-10-27
22 Mayıs 2015 çevrimiçi; Ağustos 2015 sayısı.
- European Management of Glanzmann's Thrombasthenia: A Survey of Current Clinical Practice ↗
Haemophilia · Kaynak tarihi: 2025-09-11 · Erişim: 2026-10-27
11 Eylül 2025 çevrimiçi; Kasım 2025 sayısı.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Konuya doğrudan katkısı olan yayınlar seçildi; yirmi yayın kotası uygulanmadı. Sistematik tarama veya klinik onay değildir.
01 · GTR: CERRAHİ HEMOSTAZ DENEYİMİ
The international, prospective Glanzmann Thrombasthenia Registry: treatment and outcomes in surgical intervention
Man-Chiu Poon, Roseline d’Oiron, Rainer B Zotz ve GTR araştırıcıları · Haematologica · 2015
Çalışma türü: Uluslararası prospektif, gözlemsel ruhsat sonrası kayıt.
Kapsam: 2007–2011; 96 hastada 169 küçük, 37 büyük olmak üzere 206 işlem.
ÖZET
Çeşitli rFVIIa/trombosit rejimleriyle hemostaz bildirildi. Kombine rFVIIa, trombosit ve antifibrinolitik alan bir erişkinde ölümcül olmayan derin ven trombozu kaydedildi.
Randomize veya standart protokollü değildir; ajanların üstünlüğü çıkarılamaz. İşlem sayısı hasta sayısı değildir; aynı kaydın pediatrik veya cerrahi dışı analizleri bağımsız kohort sayılmaz. Üretici desteklidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26001792 · DOI: 10.3324/haematol.2014.121384
02 · AVRUPA MERKEZLERİNDE GLANZMANN BAKIM UYGULAMALARI
European Management of Glanzmann's Thrombasthenia: A Survey of Current Clinical Practice
Mathieu Fiore, Andrea Artoni, Robert Klamroth, Mary Mathias, Roger Schutgens, Roseline d’Oiron · Haemophilia · 2025
Çalışma türü: 2023’te uygulanan 57 soruluk çevrimiçi hekim anketi.
Kapsam: 15 Avrupa ülkesinden 92 hematolog; hasta kohortu değildir.
ÖZET
Yanıtlayanların %55’i HLA uyumlu trombositlere erişimin sınırlı veya hiç olmadığını bildirdi; antikor taraması ve perioperatif uygulamalar değişkendi.
Özbildirim, isteğe bağlı sorular ve Fransa/Birleşik Krallık ağırlığı genellemeyi sınırlar. Türkiye yanıtı analize alınmadı. Tedavi etkinliği veya ideal süreyi kanıtlamaz; üretici desteklidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40932452 · DOI: 10.1111/hae.70114
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır; kişisel tanı ve tedavinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.