İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

GLUKOZ-GALAKTOZ MALABSORPSİYONU

ÖZET

Glukoz-galaktoz malabsorpsiyonu, bağırsaktaki belirli şekerlerin taşınmasını bozan otozomal resesif bir hastalıktır. SLC5A1 genindeki değişiklikler SGLT1 taşıyıcısını etkiler; glukoz ve galaktoz bağırsak hücresine yeterince alınamaz. Emilmeden kalan şekerler sulu ishale yol açar. Belirtiler genellikle sütle beslenmenin başladığı yenidoğan döneminde ortaya çıkar ve tedavisiz durumda ağır sıvı kaybı ile büyüme sorunları gelişebilir.

Tanı, erken başlangıçlı beslenme ilişkili ishal örüntüsünün uygun incelemelerle birleştirilmesine dayanır. Bağırsak histolojisi normal olabilir; konjenital laktaz ve sükraz-izomaltaz eksiklikleri gibi diğer nedenler ayırıcı tanıda değerlendirilir. Moleküler inceleme tanıya yardımcıdır. Beslenme değişikliğine yanıt ancak tıbbi gözetimde yorumlanmalıdır; tanıyı sınamak amacıyla bebeğin evde aç bırakılması veya beslenmesinin rastgele kesilmesi güvenli bir yaklaşım değildir.

Tedavi yalnız laktozu çıkarmakla eş anlamlı değildir. Yayımlanmış bir bebek olgusunda laktozsuz ve aminoasit bazlı mamalarla, ayrıca glukoz içeren oral rehidrasyon sıvısıyla ishal sürmüştür. Hastanede özel fruktoz temelli beslenmeye geçilmesiyle düzelme bildirilmiştir. Bu örnek, ürünün bütün karbonhidrat içeriğinin değerlendirilmesi gerektiğini gösterir; ailelerin mama veya sıvı tedavisini kendi başlarına değiştirmeleri için bir reçete değildir.

Uzun dönem yaklaşımda yeterli enerji alımı, büyüme ve besin toleransı birlikte ele alınır. Altı kişilik kesitsel araştırmada beslenme yağ ve proteinden zengin, karbonhidrattan görece kısıtlıydı. Daha ileri yaştakilerde glukoz tüketimi daha yüksek olsa da genel tüketim düşük kalmıştı. Örneklem küçük ve özbildirime dayalı olduğundan bu bulgular bütün hastalar için standart diyet oranı belirlemez.

İzlemde yalnız ishalin düzelmesi yeterli kabul edilmemelidir. Suudi Arabistan çocuk serisinde büyüme sonuçları çoğunlukla olumluyken bazı hastalarda renal tübüler asidoz, böbrek taşı veya nefrokalsinozis saptanmıştır. Bu nedenle beslenme durumu ve böbrekle ilişkili bulgular kişiye göre değerlendirilir. Geriye dönük, seçilmiş bir merkez grubunun sonuçları tüm hastaların prognozu veya değişmez izlem takvimi olarak kullanılmamalıdır.

Kaynaklar:[1][2][6][3][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • Glukoz-galaktoz malabsorpsiyonu
  • SLC5A1
  • Neonatal ishal
  • Özel tıbbi beslenme
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU: ERKEN BAŞLAYAN ŞEKER EMİLİM BOZUKLUĞU

Glukoz-galaktoz malabsorpsiyonunda bağırsak belirli şekerleri yeterince ememez. Anne sütü veya standart mamayla beslenmenin başlamasından sonra ağır sulu ishal ortaya çıkabilir. Bu durum süt alerjisiyle aynı değildir; sıvı kaybı ve kilo alamama hızla gelişebilir.

Kaynaklar:[1]

GENEL OKUYUCU: EVDE BESLENMEYİ KESEREK DENEMEYİN

Yoğun ishalle birlikte belirgin halsizlik, idrar azalması veya kilo kaybı bulunan bebek acilen hastanede değerlendirilmelidir. Ağır sıvı-elektrolit bozukluğu böbrek hasarıyla birlikte olabilir. Tanı amacıyla evde aç bırakma veya rastgele mama değişikliği yapılmamalıdır.

Kaynaklar:[8]

GENEL OKUYUCU: YALNIZ LAKTOZSUZ OLMASI YETERLİ DEĞİLDİR

Laktozsuz veya aminoasit bazlı mama da uygun olmayan karbonhidrat içerebilir. Glukoz içeren ağızdan sıvı tedavisiyle ishalin sürmesi mümkündür. Beslenme ve sıvı desteği çocuk ekibince planlanmalı; özel tıbbi mama ev yapımı şekerli içecekle değiştirilmemelidir.

Kaynaklar:[6]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

PROFESYONEL: BAŞLANGIÇ VE AİLE ÖYKÜSÜNÜ KAYDEDİN

İlk beslenmelerden itibaren ishal, önceki mama yanıtları, akrabalık ve kardeşlerde benzer erken hastalık sorgulanır. Doğum ağırlığının normal olması dışlatmaz. Türkiye serisinde belirtiler yaşamın ilk haftalarında başlamıştır; bu örüntü konjenital emilim bozukluğunu düşündürür.

Kaynaklar:[4]

FİZİK MUAYENE

PROFESYONEL: SIVI KAYBINI VE BÜYÜMEYİ DEĞERLENDİRİN

Bilinç durumu, hidrasyon, kilo seyri ve idrar çıkışı değerlendirilir; elektrolitler, kan gazı ve böbrek işlevleri klinik ağırlığa göre izlenir. Ağır hipernatremi ve asidoz uzman gözetiminde düzeltilmelidir. Tek olgudaki çoklu komplikasyon her hastada beklenen bulgu değildir.

Kaynaklar:[8]

AYIRICI TANI

PROFESYONEL: DİĞER KONJENİTAL ŞEKER BOZUKLUKLARINI AYIRIN

Konjenital laktaz eksikliği ve sükraz-izomaltaz eksikliği ayırıcı tanıda yer alır. Beslenme ilişkisi, başlangıç zamanı ve uygun laboratuvar değerlendirmesi birlikte yorumlanır. Bağırsak histolojisinin normal olması glukoz-galaktoz malabsorpsiyonunu dışlamaz.

Kaynaklar:[2]

TANISAL YAKLAŞIM

PROFESYONEL: MOLEKÜLER SONUCU KLİNİKLE BİRLEŞTİRİN

SLC5A1 incelemesi tanısal değerlendirmeye katkı sağlar. Uyumlu klinikte iki alleli etkileyen hastalıkla ilişkili varyantların değerlendirilmesi genetik danışmanlıkla yapılır. Besin eliminasyonuna yanıt hekim denetiminde yorumlanır; bebeği evde aç bırakmak tanı yöntemi değildir.

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ

PROFESYONEL: UZMAN MERKEZLE UYGUN BESLENMEYE GEÇİN

Akut stabilizasyon sonrasında glukoz ve galaktoz içermeyen uygun tıbbi beslenme düzenlenir. Fruktoz temelli özel mama yararlı olabilir. Ürün erişimi kısıtlıysa beslenme ekibiyle çözüm üretilmelidir; yayımlanmış olgu içeriği kişiye özel reçete veya evde mama hazırlama tarifi değildir.

Kaynaklar:[7]

İZLEM VE ÖNERİLER

PROFESYONEL: BÖBREK VE GELİŞİM BULGULARINI İZLEYİN

Büyüme ve gelişim, tekrarlayan sıvı kaybı ve böbrek bulguları izlenir. Bir çocuk kohortunda renal tübüler asidoz, taş veya nefrokalsinozis bildirilmiştir. İzlem hastanın bulgularına göre düzenlenir; bu gözlemler tüm hastalar için aynı komplikasyon sıklığını göstermez.

Kaynaklar:[5]

PROFESYONEL: YAŞLA TOLERANS DEĞİŞİMİNİ KİŞİSELLEŞTİRİN

İleri yaşlarda bazı karbonhidratların toleransı artabilir; bu, taşıma kusurunun ortadan kalktığı anlamına gelmez. Beslenme yeterliliği ve belirtiler birlikte izlenir. Küçük kesitsel beslenme çalışması, aynı kişilerin yaşam boyu izlendiği bir araştırma değildir.

Kaynaklar:[3]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

PROFESYONEL: ERKEN MERKEZ DEĞERLENDİRMESİNİ GECİKTİRMEYİN

Beslenmeyle tetiklenen kalıcı neonatal ishalde çocuk gastroenteroloji, metabolik/genetik değerlendirme ve beslenme desteği birlikte planlanır. Genetik inceleme, farklı mamalara rağmen süren ve başka tanılarla açıklanamayan olgularda tanıyı yönlendirebilir; akut sıvı desteği sonucu beklememelidir.

Kaynaklar:[7]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Glucose-galactose malabsorption ↗

    NIH MedlinePlus Genetics · Kaynak tarihi: 2020-04-01 · Erişim: 2026-10-27

  2. Congenital glucose-galactose malabsorption ↗

    Orphanet · Erişim: 2026-10-27

    Orphanet metni Kasım 2023; kesin gün belirtilmiyor.

  3. Long-Term Dietary Changes in Subjects with Glucose Galactose Malabsorption Secondary to Biallelic Mutations of SLC5A1 ↗

    Digestive Diseases and Sciences · Kaynak tarihi: 2021-01-12 · Erişim: 2026-10-27

    12 Ocak 2021 çevrimiçi; Aralık 2021 sayısı.

  4. SLC5A1 Variants in Turkish Patients with Congenital Glucose-Galactose Malabsorption ↗

    Genes · Kaynak tarihi: 2023-06-27 · Erişim: 2026-10-27

  5. Congenital glucose-galactose malabsorption: a descriptive study of clinical characteristics and outcome from Western Saudi Arabia ↗

    Arab Journal of Gastroenterology · Kaynak tarihi: 2014-02-01 · Erişim: 2026-10-27

    1 Şubat 2014 çevrimiçi; Mart 2014 sayısı.

  6. A Case of Neonatal Diarrhoea Caused by Congenital Glucose-galactose Malabsorption ↗

    Medical Journal of Malaysia · Erişim: 2026-10-27

    Mart 2009 sayısı; kesin gün belirtilmiyor.

  7. Importance of genetic sequencing studies in managing chronic neonatal diarrhea: a case report of a novel variant in the glucose–galactose transporter SLC5A1 ↗

    Frontiers in Pediatrics · Kaynak tarihi: 2024-02-19 · Erişim: 2026-10-27

  8. Congenital Glucose-Galactose Malabsorption Presenting as Hypertriglyceridemia and Medullary Nephrocalcinosis ↗

    Pediatric Reports · Kaynak tarihi: 2025-09-05 · Erişim: 2026-10-27

    5 Eylül 2025 çevrimiçi; Ekim 2025 koleksiyonu.

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA

Doğrudan ilgili 3 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.

01 · YAŞA GÖRE BESİN TÜKETİMİNİN KESİTSEL DEĞERLENDİRMESİ

Long-Term Dietary Changes in Subjects with Glucose Galactose Malabsorption Secondary to Biallelic Mutations of SLC5A1

Alvin P Chan, Shweta S Namjoshi, Patricia M Jardack ve ark. · Dig Dis Sci · 2021

Çalışma türü: Üç günlük besin kayıtlarına dayalı kesitsel araştırma.

Kapsam: Genetik tanılı altı kişi; 0,7–25,8 yaş.

ÖZET

Glukoz tüketimi ileri yaşta daha yüksekti; toplam tüketim yine düşüktü.

Küçük seçilmiş örneklem ve özbildirim; aynı kişilerin yaşla değişimi izlenmedi.

02 · TÜRKİYE AİLELERİNDE KLİNİK VE GENETİK ÖZELLİKLER

SLC5A1 Variants in Turkish Patients with Congenital Glucose-Galactose Malabsorption

Ferda Ö Hoşnut, Andreas R Janecke, Gülseren Şahin ve ark. · Genes · 2023

Çalışma türü: Aile incelemesi ve hücresel varyant değerlendirmesi.

Kapsam: Dört ailede 11 etkilenmiş kişi; ayrıntılı klinik veri sekizinde.

ÖZET

Erken ishal ve hipernatremik dehidrasyon bildirildi; p.Ala92Val hücre içi tutulma gösterdi.

p.Gly43Arg için doğrudan taşıma işlev bozukluğu gösterilmedi; küçük aile grubu toplum sıklığını belirlemez.

03 · BATI SUUDİ ARABİSTAN ÇOCUK KOHORTU

Congenital glucose-galactose malabsorption: a descriptive study of clinical characteristics and outcome from Western Saudi Arabia

Omar I Saadah, Sharifa A Alghamdi, Haifa H Sindi ve ark. · Arab J Gastroenterol · 2014

Çalışma türü: Üç hastanenin geriye dönük tanımlayıcı serisi.

Kapsam: 2001–2011 döneminde tanılı 24 çocuk.

ÖZET

Yirmi bir çocuk normal kilo aldı; üçünde taş veya nefrokalsinozis bildirildi.

Özgün özet erişildi; geriye dönük küçük seri karşılaştırmalı tedavi etkinliği göstermez.

Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.