GÖĞÜS AĞRISI: ACİL BELİRTİLER VE DEĞERLENDİRME
ÖZET
Göğüs ağrısı bir hastalık adı değil, farklı nedenlerle ortaya çıkabilen bir belirtidir. Yeni ve şüpheli yakınmada amaç önce yaşamı tehdit eden nedenleri dışlamaktır.
GENEL OKUYUCU
GÖĞÜS AĞRISI NEYİ ANLATIR?
Ağrı, baskı, yanma veya sıkışma göğüs bölgesindeki rahatsızlığı tarif edebilir. Kalp ve damarlar dışında akciğer, yemek borusu, kaslar, kaburgalar ve sinirlerden kaynaklanabilir. Reflü, kas zorlanması ve panik de olası nedenler arasındadır; ancak bu olasılıklar yeni ağrının değerlendirilmesini gereksiz kılmaz.
NE ZAMAN 112 ARANMALI?
Yeni başlayan göğüs baskısı veya sıkışması, özellikle kol, sırt, boyun ya da çeneye yayılan ağrı, nefes darlığı, terleme, bulantı veya baygınlık hissiyle birlikteyse 112’yi arayın. Kalp krizinden emin olmanız gerekmez. Kendi aracınızı kullanmayın; belirtilerin geçmesini beklemek veya önce ilaç denemek yardım çağrısını geciktirmemelidir.
Kalp krizi her zaman dayanılmaz ağrı yapmaz. Yakınma hafif başlayabilir, gelip gidebilir veya belirgin göğüs ağrısı olmadan nefes darlığı ve olağandışı halsizlikle ortaya çıkabilir. Özellikle diyabeti olanlarda ve ileri yaşta bu farklı sunum önemlidir.
KALP KRİZİ DIŞINDAKİ ACİL NEDENLER
Birden başlayan şiddetli göğüs ve üst sırt ağrısı büyük damar yırtılmasıyla; ani ağrı ve nefes darlığı akciğer damarında pıhtı veya akciğer sönmesiyle ilişkili olabilir. Uzun hareketsizlikten sonra tek bacakta şişlikle birlikte gelişen göğüs yakınmasını acil değerlendirin. Bilinen anjinanın istirahatte başlaması, daha hafif eforla gelmesi veya uzaması da acil uyarıdır.
ACİL DEĞERLENDİRMEDE NELER YAPILIR?
Sağlık ekibi başlangıç zamanını, ağrının özelliklerini, eşlik eden yakınmaları ve mevcut hastalıkları sorar. EKG kalbin elektriksel etkinliğini gösterir. Kalp kası hasarını değerlendiren troponin kan testi ilk örnekten sonra tekrar gerekebilir; ilk sonuca bakarak kendi kendinize güvenli olduğunuza karar vermeyin. Görüntüleme ve diğer testler olası nedene göre seçilir. Troponin kalp kasından kana geçebilen bir proteindir; seri örnekleme zaman içindeki değişimi gösterir. EKG, muayene ve kan sonuçları birlikte değerlendirilir. Gerektiğinde koroner damarların veya kalbin görüntülenmesi yapılır. Hangi testin uygun olduğu, belirtilerin başlangıcına ve ilk incelemelerin sonucuna bağlıdır. Önceki testlerin normal olması yeni gelişen yakınmanın değerlendirilmesinin yerine geçmez.
SIK YANILGI: AĞRI GEÇİNCE RİSK DE GEÇER Mİ?
Geçici düzelme kalp krizini kesin dışlamaz. Şüpheli belirtiler durmuş olsa bile değerlendirmeyi ertelemeyin. Acil çağrı sırasında görevlinin yönlendirmesini izleyin; başkasının ilacını alarak veya ağrının hangi tedaviye yanıt verdiğine bakarak tanı koymaya çalışmayın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
YAKINMAYI VE BAŞLANGIÇ ZAMANINI TANIMLAMA
Ağrının başlangıcı, ilk andaki şiddeti, süresi, tekrarlaması, yeri ve yayılımı kaydedilir; baskı, yanma veya ağırlık da yakınmanın parçasıdır. Efor, solunum, pozisyon, yemek ve hareketle ilişkisi sorulur. Dispne, terleme, bulantı, çarpıntı ve bayılma ayrıca araştırılır. Hastane öncesinde alınan ilaçların adı ve zamanı öğrenilir; ağrının hafiflemesi ilk risk değerlendirmesini sonlandırmaz.
ÖZGEÇMİŞ, SOYGEÇMİŞ VE İLAÇ GÜVENLİĞİ
Koroner hastalık, geçirilmiş infarktüs veya girişim, hipertansiyon, diyabet, dislipidemi ve sigara kaydedilir. Ailede erken kalp hastalığı, önceki yatışlar, ameliyatlar, kullanılan reçeteli/reçetesiz ilaçlar ve bilinen alerjiler sorulur. Frajilite, çoklu hastalık ve yakın zamanda aynı yakınmayla yeniden başvuru güvenlik kararını etkiler; yalnız genç yaş nedeniyle değerlendirme daraltılmaz.
ÇOCUKTA ANAMNEZ VE TEHLİKE İPUÇLARI
Çocukta eforla ağrı, bayılma, çarpıntı, ilk şiddetli atak, bilinen kalp hastalığı ve ailede ani ölüm/aritmi özellikle sorgulanır. Yakın enfeksiyon, travma, hareket kısıtlılığı, cerrahi, kateter, yutma güçlüğü veya yabancı cisim olasılığı araştırılır. Sık görülen kas-iskelet nedenleri, kırmızı bayraklı çocuğun otomatik güvenli sayılmasını sağlamaz.
FİZİK MUAYENE
İLK MUAYENE VE DOLAŞIM-SOLUNUM DURUMU
Genel görünüm ve bilinç, solunum sayısı/çabası, oksijen satürasyonu, nabız, kan basıncı, ateş ve periferik perfüzyon değerlendirilir. Kalp ritmi ve akciğer sesleri incelenir. Aktif iskemik yakınma, hipotansiyon veya ritim bozukluğu varsa monitörlü acil değerlendirme gerekir. İlk bulgular ve tekrar ölçümler birlikte kaydedilir; tek normal ölçüm gelişen kötüleşmeyi dışlamaz.
HEDEFE YÖNELİK EK MUAYENE
Kalp üfürümü, perikardiyal sürtünme, boyun ven dolgunluğu, akciğer asimetrisi ve göğüs duvarı hassasiyeti aranır. Gerektiğinde iki kol basıncı, periferik nabızlar, karın ve cilt değerlendirilir. Göğüs duvarında yeniden üretilebilen ağrı kas-iskelet nedenini desteklese de klinik riskle birlikte yorumlanır; palpasyonla ağrı oluşması ciddi eşlik eden hastalığı otomatik dışlamaz.
AYIRICI TANI
ÖNCELİKLİ TEHLİKELİ NEDENLER
Akut koroner sendromun yanında aort diseksiyonu, pulmoner emboli, tansiyon pnömotoraks ve özofagus rüptürü düşünülür. Sırta yayılan ani ağrı ve ekstremiteler arası nabız/basınç farkı aort hastalığını; plöritik ağrı, dispne ve tromboz riskleri emboliyi; tek taraflı solunum sesi kaybı pnömotoraksı destekler. Şiddetli kusma veya özofagus girişimi sonrası başlayan ağrı perforasyon açısından değerlendirilir. Bu özelliklerin yokluğu tek başına dışlama testi değildir.
KARDİYAK OLMAYAN AĞRI VE İNFLAMATUVAR KALP HASTALIĞI
Perikardit ağrısı solunumla veya sırtüstü yatmakla artıp öne eğilmekle azalabilir; miyokarditte enfeksiyon öyküsü, aritmi ya da kalp yetersizliği eşlik edebilir. Reflü, özofagus bozuklukları, kostokondrit ve zona da ayırıcı tanıdadır. Kaygı tanısı, tehlikeli organik nedenlerin değerlendirilmesinin yerine kullanılmaz; açıklanamayan yakınma yeniden ele alınır.
GEBELİKTE KORONER VE AORT NEDENLERİ
Gebelikte yeni göğüs ağrısı olağan gebelik yakınması olarak kabul edilmez. ESC 2025, pulmoner emboli, akut koroner sendrom ve akut aort sendromu gibi yaşamı tehdit eden nedenlerin dışlanmasını önerir; akut koroner sendromun nedenleri arasında spontan koroner arter diseksiyonu da bulunur. Obstetrik ve kardiyoloji değerlendirmesi, annenin acil bakımını geciktirmeden birlikte yürütülür.
TANISAL YAKLAŞIM
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN: İLK YAKLAŞIM
İlk yaklaşım klinik stabiliteyi ve akut koroner sendrom olasılığını değerlendirmektir. EKG gecikmeden alınır; yüksek klinik şüphede ilk kayıt tanısal değilse seri EKG ve uygun durumda ekokardiyografi düşünülür. İskemik olmayan EKG tek başına akut koroner sendromu dışlamaz. Yüksek duyarlıklı troponin, kullanılan teste ve zamanlamaya uygun doğrulanmış klinik karar yolu içinde yorumlanır. Başlangıç düzeyi, seri değişim ve semptom süresi birlikte önemlidir; yalnız tek bir sayıya dayalı taburculuk kararı verilmez.
EKG VE ZAMAN DUYARLI SEVK
Şüpheli akut koroner sendromda 12 derivasyonlu EKG olabildiğince erken alınır; kayıt veya iletim hastaneye sevki geciktirmemelidir. Normal istirahat EKG’si akut koroner sendromu dışlamaz. Kuşku sürerse seri EKG, önceki kayıtlarla karşılaştırma ve gerektiğinde ek derivasyonlar kullanılır; otomatik yorum, yetkin klinisyen değerlendirmesinin yerine geçmez.
TROPONİN SONUCUNUN DOĞRU ANLAMI
Yüksek duyarlıklı troponin, miyokard hasarının değerlendirilmesinde tercih edilir. Laboratuvarın kullandığı teste özgü 99. persentil üst referans sınırı ve seri örneklerdeki değişim önemlidir; bütün cihazlar için tek evrensel sayı yoktur. Yüksek sonuç, tek başına tip 1 infarktüs tanısı değildir. Başlangıç zamanı, klinik bulgular, EKG ve yükselme/düşme örüntüsü birlikte değerlendirilir; erken veya geç başvuruda örnekleme sınırlılıkları gözetilir.
KLİNİK KARAR YOLU VE İLERİ TEST SEÇİMİ
Acil ve stabil ağrı ayrılır; yapılandırılmış klinik karar yolu kullanılarak düşük, orta veya yüksek risk belirlenir. Düşük risk, yalnız genç yaş ya da hastanın iyi görünmesi değildir. Otuz günlük ölüm veya majör kardiyak olay riski doğrulanmış yolla %1’in altında bulunan akut başvurularda acil ek kardiyak test gerekmeyebilir. Orta riskte koroner BT anjiyografi veya uygun fonksiyonel test, bilinen koroner hastalık ve testin sınırlılıkları dikkate alınarak seçilir.
ÇOCUKTA MUAYENE VE TETKİK SINIRI
Çocukta solunum çabası, hipoksi, anormal nabız/basınç, bilinç değişikliği ve asimetrik solunum sesleri değerlendirilir. EKG, akciğer grafisi ve kan testleri öykü/muayenedeki risklere göre seçilir; herkese rutin panel önerilmez. İleri görüntüleme kıdemli klinisyenle planlanır. Normal testlere rağmen aile öyküsü veya klinik kuşku sürüyorsa kardiyoloji görüşü gerekebilir.
GEBELİKTE TROMBOEMBOLİ ARAŞTIRMASI
Gebelik veya lohusalıkta tromboemboli kuşkusunda objektif inceleme hızla yapılır. Pulmoner emboli araştırmasında EKG ve akciğer grafisi; bacak bulguları varsa kompresyon ultrasonografisi değerlendirilir. Gereken akciğer görüntülemesi, klinik durum ve grafi bulgularına göre V/Q sintigrafisi veya BT pulmoner anjiyografi olabilir. Gerekli incelemeyi yalnız radyasyon korkusuyla geciktirmek yerine anne-bebek yarar ve riskleri açıklanır.
BÖBREK İŞLEVİ AZALMIŞ ERİŞKİNDE ÇALIŞMA BAĞLAMI
Acil serviste ST yükselmesiz miyokart enfarktüsü şüphesiyle değerlendirilen kişilerin ileriye dönük çok merkezli çalışmasında, böbrek işlevi azalmış grupta yüksek duyarlıklı troponin temelli erken değerlendirme daha az kişiyi dışlama grubuna ayırabildi. Tanıyı destekleme (rule-in) basamağının özgüllüğü de daha düşüktü. Bu bulgu, kullanılan test ve çalışma koşullarıyla sınırlıdır; tek bir troponin sonucuyla otomatik taburculuk veya yeni böbreğe özgü eşik oluşturma gerekçesi değildir.
ARTICA: MALİYET SONUCU İLE GÜVENLİĞİ AYIRMAK
Hollanda’nın beş ambulans bölgesindeki ARTICA randomize araştırması, seçilmiş düşük riskli akut koroner sendrom şüpheli 863 hastayı incelemiştir. Hastane öncesi hasta başı troponin stratejisinde 30 günlük sağlık maliyeti ortalama 611 avro daha düşüktü (%95 güven aralığı 353–869). Örneklem hesabı maliyet için yapılmış, güvenlik ikincil sonuç olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle sonuç kesin güvenlik eşdeğerliği kanıtı değildir; tüm göğüs ağrılarına, çocuklara veya gebelere aktarılmaz ve 112/acil değerlendirme önerisini gevşetmez.
WESTCOR: HIZLI TESTİN SÜREÇ ETKİSİ
Tek merkezli WESTCOR randomize çalışması, akut koroner sendrom olasılığı olan 1.494 hastada hasta başı yüksek duyarlılıklı troponin I ile merkez laboratuvar troponin T testini karşılaştırmıştır. Her iki yaklaşımda 0/1 saat örnekleme kullanılmıştır. Acil serviste medyan kalış farkı altı dakika (%95 güven aralığı −4–17) olup önceden belirlenen 15 dakikalık klinik anlamlılık hedefinin altında kalmıştır. Süreç sonucu, cihazların veya eşiklerin birbirinin yerine kullanılabileceğini ve hasta güvenliğinin eşdeğerliğini kanıtlamaz.
BİRİNCİ BASAMAKTA AKUT GÖĞÜS AĞRISI KANITI
Akut göğüs ağrılı erişkinlerin birinci basamak değerlendirmesine odaklanan 14 çalışmalık sistematik derleme, troponinsiz klinik kuralların ve konvansiyonel troponinin akut koroner sendromu tek başına dışlamada yetersiz duyarlılığını bildirmiştir. Yüksek duyarlılıklı troponin stratejileri ümit verici olsa da veri ve prospektif doğrulama sınırlıdır. Çalışmaların farklılığı sonuçların aktarımını kısıtlar. Acil serviste doğrulanmış araçlar aile hekimliğinde otomatik olarak geçerli sayılmamalıdır; bu bulgular stabil göğüs ağrısı değerlendirmesiyle karıştırılmamalıdır.
ULUSAL KORONER PROTOKOLÜN TANISAL BAĞLAMI
T.C. Sağlık Bakanlığı Koroner Arter Hastalığı Klinik Protokolü’nün Ağustos 2025 revizyonu, akut koroner sendrom değerlendirmesinde klinik bulgular, EKG ve troponinin birlikte yorumlanmasını vurgular. Troponin yüksekliği tek başına miyokart enfarktüsü tanısı koydurmaz. Hızlandırılmış ölçüm yaklaşımlarında sınır değerleri kullanılan teste özgüdür. Ulusal protokol, yeni evrensel eşik veya cihazlar arasında serbest geçiş gerekçesi olarak kullanılmamalıdır. Bu kısa bağlam acil değerlendirmeyi, klinik kararı veya hastaya özgü yaklaşımı değiştiren ayrı bir algoritma değildir.
TEDAVİ
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN: YÖNETİM VE TAKİP
Risk sınıflaması, gözlem, ek inceleme ve takip gereksinimini belirler. Troponin yüksekliği otomatik olarak tip 1 miyokart enfarktüsü değildir; akut veya kronik miyokart hasarı ve diğer mekanizmalar klinik bağlamda ayrılır. Düşük riskli seçilmiş hastalarda her zaman acil ileri kardiyak test gerekmez; orta riskte ilave değerlendirme gerekir. Taburculukta yeniden başvuru belirtileri ve takip planı anlaşılır biçimde paylaşılır.
İLK YÖNETİMDE GÜVENLİK
Şüpheli akut koroner sendromda aspirin alerjisi ve diğer klinik engeller değerlendirilerek yerel acil protokol izlenir; diğer antiplateletler hastane kararına bırakılır. Normoksemik hastaya rutin oksijen verilmez. Oksijen gereksinimi satürasyon ve hiperkapnik solunum yetersizliği riskiyle belirlenir. Ağrı, nabız, basınç, ritim, satürasyon ve seri EKG izlenir; semptom kontrolü tanısal değerlendirmeyi durdurmaz.
GEBELİKTE GEÇİCİ TEDAVİ VE ORTAK KARAR
RCOG 37b, klinik tromboemboli kuşkusunda objektif dışlama tamamlanana kadar güçlü kontrendikasyon yoksa düşük molekül ağırlıklı heparinle tedavi yaklaşımını tanımlar. Karar obstetrik/acil ekipçe kanama riski ve doğum bağlamında verilir; bu kart ilaç dozu içermez. Şiddetli dolaşım-solunum bozulmasında multidisipliner acil yaklaşım gerekir. 2015 kılavuzunun güncellemesi geliştirilmekte olduğundan güncel yerel obstetrik protokolle birlikte kullanılmalıdır.
İZLEM VE ÖNERİLER
TABURCULUK VE TEKRAR BAŞVURU
İnfarktüsün uygun karar yoluyla dışlandığı düşük riskli hastada neden ve izlem planı açıklanır; ACC 2022 ayaktan kontrolü 30 gün içinde, mümkünse 14 gün içinde önerir. Seçilmiş taburcu orta risklilerde daha yakın, tercihen 7 gün içinde takip gerekir. Yeniden şüpheli ağrı veya kötüleşme gelişirse planlı kontrol beklenmez; önceki negatif testler yeni olayın değerlendirilmesini engellemez.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
YÜKSEK RİSKLİ ERİŞKİN
Yeni iskemik EKG değişikliği, troponinle doğrulanan miyokard hasarı, yeni sol ventrikül sistolik bozukluğu veya hemodinamik instabilite yüksek risk yaklaşımı gerektirir. İnvaziv değerlendirme gereksinimi hastanede belirlenir. Akut yeni ya da değişen şüpheli ağrıda acil ulaşım sağlanır; ayaktan test randevusu bu değerlendirmenin alternatifi değildir.
ÇOCUKTA ACİL YAKLAŞIM VE İZLEM
Kardiyorespiratuvar bozulma veya kritik hastalıkta hemen acil stabilizasyon ve kıdemli destek gerekir. Tedavi saptanan nedene yöneliktir. Taburculuk ancak ağrı düzelmiş, ciddi neden saptanmamış, vital bulgular normal ve uygun izlem planı kurulmuşsa düşünülür; süren belirsizlik veya ek hastalıkta çocuk ekibiyle değerlendirme yapılır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Chest pain ↗
MedlinePlus / US National Library of Medicine · Kaynak tarihi: 2026-04-28 · Erişim: 2026-10-23
- Heart Attack: Symptoms ↗
NHLBI · Kaynak tarihi: 2022-03-24 · Erişim: 2026-10-23
- Heart Attack: Diagnosis ↗
NHLBI · Kaynak tarihi: 2022-03-24 · Erişim: 2026-10-23
- 2022 ACC Expert Consensus on Acute Chest Pain ↗
American College of Cardiology · Kaynak tarihi: 2022-10-11 · Erişim: 2026-10-23
- Chest pain: adult ECAT protocol ↗
NSW Agency for Clinical Innovation · Kaynak tarihi: 2023-12 · Erişim: 2026-10-23
- Chest pain: professional evaluation ↗
MSD Manual · Kaynak tarihi: 2024-08 · Erişim: 2026-10-23
- 2021 AHA/ACC Chest Pain Guideline Perspectives ↗
American College of Cardiology · Kaynak tarihi: 2021-10-28 · Erişim: 2026-10-23
- Recent-onset chest pain of suspected cardiac origin, CG95 ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2016-11-30 · Erişim: 2026-10-23
- Chest pain: pediatric clinical guideline ↗
Royal Children’s Hospital Melbourne · Kaynak tarihi: 2023-01 · Erişim: 2026-10-23
- Thromboembolic disease in pregnancy and puerperium: acute management, Green-top 37b ↗
RCOG · Kaynak tarihi: 2015-04 · Erişim: 2026-10-23
- 2025 ESC Guidelines for cardiovascular disease and pregnancy: official slides ↗
European Society of Cardiology · Kaynak tarihi: 2025-08-29 · Erişim: 2026-10-23
- High-Sensitivity Cardiac Troponin and the 2021 Guidelines for Acute Chest Pain ↗
American College of Cardiology · Kaynak tarihi: 2022-07-14 · Erişim: 2026-10-23
- 2022 ACC Expert Consensus Decision Pathway on Acute Chest Pain: full document ↗
American College of Cardiology · Kaynak tarihi: 2022-10-11 · Erişim: 2026-10-23
- 0/1-Hour Triage Algorithm for Myocardial Infarction in Patients With Renal Dysfunction ↗
Twerenbold et al. / Circulation · Kaynak tarihi: 2018-01-30 · Erişim: 2026-10-24 · İlk yayın: 2017-11-03
Online publication: 2017-11-03; issue publication: 2018-01-30
- Rule-out of non-ST-segment elevation acute coronary syndrome by a single, pre-hospital troponin measurement: a randomized trial. ↗
European heart journal · Kaynak tarihi: 2023-05-14 · Erişim: 2026-10-24
PMID 36755110; DOI 10.1093/eurheartj/ehad056. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- Effectiveness of Point-of-Care High-Sensitivity Troponin Testing in the Emergency Department: A Randomized Controlled Trial. ↗
Annals of emergency medicine · Kaynak tarihi: 2025-04-09 · Erişim: 2026-10-24
PMID 40202469; DOI 10.1016/j.annemergmed.2025.03.005. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- Chest Pain in Primary Care: A Systematic Review of Risk Stratification Tools to Rule Out Acute Coronary Syndrome. ↗
Annals of family medicine · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-24
PMID 39313342; DOI 10.1370/afm.3141. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Koroner Arter Hastalığı Klinik Protokolü ↗
T.C. Sağlık Bakanlığı · Kaynak tarihi: 2025-08 · Erişim: 2026-10-24
Ağustos 2025 revizyon 01; ilk sürüm Ağustos 2019. ISBN 978-975-590-959-2, 91 sayfa. Resmî duyuru ve PDF’nin sürüm/tanı bölümleri hedefli incelendi; bütün belge güvenlik denetimi değildir.
Bu içerik genel bilgilendirme içindir; tanı veya kişisel tedavi önerisi değildir. Acil tehlike belirtilerinde Türkiye’de 112’yi arayın.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.