GÖRÜNTÜLEME ARTEFAKTLARI VE TANISAL YANILGILAR

Görüntüleme artefaktı, görüntünün gerçek anatomiyi doğru yansıtmamasına yol açan teknik veya fiziksel etkidir. MR’da hareketle yinelenen gölgeler, geometrik bozulma veya doku sınırlarında yapay çizgiler görülebilir. Bunlar bazen önemli bir bulguyu örter, bazen de gerçek olmayan bir yapı izlenimi verir. Görüntünün güzel görünmesi tek başına tanısal yeterlilik anlamına gelmez; aşırı yumuşatma gerçek ayrıntıları da silebilir.

Sorunun kaynağı her zaman hastanın hareketi değildir. Dental konik ışınlı BT’de metal dolgular ve implantlar çizgilenmeye yol açabilir. Dedektör kusuru veya kalibrasyon sorunu halka biçimli bozulma oluşturabilir. Cihazın geometrisi ve veri toplama özellikleri de benzer görünümler yaratabilir. Bu nedenle aynı görünümün farklı nedenleri olabileceği dikkate alınır.

Ultrasonografide de cihazın görüntü alanını eşit biçimde göstermesi ve artefaktların denetlenmesi gerekir. Bilinen özelliklere sahip test nesneleri, yani fantomlar, cihaz performansını karşılaştırmak için kullanılır. Test görüntülerinin saklanması sonraki değişikliklerin fark edilmesine yardımcı olur. Ekranın kendisindeki kusurlar da görüntünün yararını azaltabilir; kalite değerlendirmesi yalnız probla sınırlı değildir.

Hasta açısından önemli katkılardan biri çekim sırasında verilen hareket ve nefes talimatlarını izlemektir. MR’da hareket görüntüyü bulanıklaştırabilir ve bazı görüntüleri okunamaz duruma getirebilir. Çekim ekipleri bu nedenle hareketsiz kalınmasını ister. Kaygı ve kapalı alan rahatsızlığı varsa bunu önceden bildirmek, işlemin uygun biçimde planlanmasına yardımcı olur.

BT hizmetinde artefakt değerlendirmesi düzenli kalite kontrolünün parçasıdır. Kontrol sınırlarının dışına çıkan sonuçlar için düzeltici işlem ve kayıt gerekir. Çözülemeyen cihaz sorunları tıbbi fizik uzmanının katkısıyla ele alınır; yalnız hatalı görüntüyü tanımak yeterli değildir.

Artefaktların klinik etkisi araştırmalarla da gösterilmiştir. İnme şüphesiyle MR çekilen erişkinlerde yapılan bir çalışmada hareket bozulması, kanama saptama doğruluğunu hem radyoloji raporlarında hem bir yapay zekâ aracında azaltmıştır. Bu bulgu bütün cihazlar ve hastalıklar için tek bir hata oranı vermez.