GÖZÜN YAPISI VE GÖRMENİN OLUŞUMU

IŞIĞIN İZLEDİĞİ YOL

Kornea, gözün önündeki saydam, kubbemsi yüzeydir ve ışığı kırar. Işık, irisin ortasındaki açıklık olan pupilladan geçer. İris renkli dokudur; pupilla ise ayrı bir doku veya siyah mercek değil, bu dokunun ortasındaki açıklıktır. İrisin açıklığı değiştirmesi göze giren ışık miktarını düzenler. Kornea ile göz içindeki mercek, ışığın retinaya odaklanmasına birlikte katkı sağlar. Bu ayrım, açıklığın büyüklüğü ile odaklamanın aynı olay olmadığını gösterir. [1]

Mercek, pupillanın arkasında bulunur ve biçimini değiştirerek yakındaki nesnelere odaklanmaya yardım eder. Mercek ile retina arasındaki büyük boşlukta vitreus adı verilen jel kıvamlı madde vardır. Gözün beyaz görünen sağlam dış örtüsü sklera, dış yüzeyle ilişkili ince zar ise konjonktivadır. Göz çevresindeki kaslar bakış yönünü değiştirir; merceğin odak ayarıyla göz küresinin hareketi birbirinden farklı işlevlerdir. Bu yapıları tek bir kesitte görmek, görevlerinin de aynı olduğu anlamına gelmez. Gözün ön bölümündeki aköz sıvı da vitreusla karıştırılmamalıdır. Aköz sıvı sürekli üretilir ve drenaj bölgesinden uzaklaştırılır; üretim ile dışa akış arasındaki ilişki göz içi basıncının düzenlenmesinde önem taşır. Gözyaşı ise bu iç sıvılardan farklı olarak göz yüzeyinde bulunur. [2]

RETİNA BİR ALGILAMA DOKUSUDUR

Retinadaki çubuk ve koni hücreleri fotoreseptör, yani ışık alıcısıdır. Çubuklar az ışıkta görmeye katkı verir. Koniler renklerin ve ince ayrıntıların algılanmasında önemlidir. Retinanın merkezindeki makula, ayrıntılı merkezi görmeyle ilişkilidir; çevre retina ise yanlardan gelen görsel bilgiyi sağlar. Böylece bir yazının harfine odaklanmak ile çevredeki hareketi fark etmek, görmenin birbirini tamamlayan farklı yönlerini kullanır. Optik sinir, retinadan gelen sinyallerin beyne ulaşmasını sağlar. [2]

Görme zincirinde ışığın elektriksel sinyale çevrilmesi önemli bir dönüm noktasıdır. Kornea ve mercek ışığın yolunu düzenlerken retina duyusal dönüşümü başlatır. Optik sinirden gelen bilgi beyinde işlenerek gördüğümüz çevrenin anlamlandırılmasına katılır. Bu nedenle göz, yalnızca saydam bir pencere; retina da yalnızca üzerine görüntü düşen pasif bir perde olarak düşünülmemelidir. Günlük dilde gözle görmek desek de algının oluşması beyinle bağlantıya dayanır. [4]

GÖZYAŞI YALNIZ AĞLARKEN BULUNMAZ

Her kırpmada kornea üzerine ince gözyaşı filmi yayılır. Bu film yüzeyi nemli ve düzgün tutar, ışığın uygun biçimde odaklanmasına katkıda bulunur ve tahriş edici maddelere karşı korumayı destekler. Gözyaşı, yüzeyde biriktikten sonra gözün iç köşesindeki küçük açıklıklardan drenaj yollarına geçer. Üretim, yüzeye dağılım ve uzaklaştırma birbirini tamamlayan işlerdir. Gözyaşının varlığı, yalnız duygusal ağlamayla açıklanamaz; normal göz yüzeyinin süreklilik gösteren bir gereksinimidir. Filmin farklı bileşenleri birlikte çalıştığından yalnız su miktarını düşünmek yeterli değildir. Yüzeye tutunma, nemin korunması ve buharlaşmanın yavaşlatılması, aynı ince tabakanın farklı özellikleridir. Bu görev ayrımı, gözyaşını basit bir su damlasıyla eşdeğer saymamak için yararlıdır. [3]

KAVRAMSAL HIZLI BAŞVURU KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

BİLGİNİN SINIRI

Bu yapı haritası normal görmenin nasıl başladığını öğretir; bir görme yakınmasının nedenini belirleyen muayenenin yerini almaz. Özellikle bir parçanın adını bilmek, sorunun mutlaka o parçadan kaynaklandığını göstermez. Görme, birbirine bağlı optik ve sinirsel basamakların ortak sonucudur; tek bir anatomik çizim bu basamakların kişinin gözünde ne kadar iyi çalıştığını ölçemez. [4]