HANTAVİRÜS ENFEKSİYONLARI

AYNI VİRÜS AİLESİ, FARKLI KLİNİK TABLOLAR

Erken belirtiler ateş, yorgunluk, kas ağrısı, baş ağrısı ve sindirim yakınmaları gibi özgül olmayan bulgulardır. Akciğer sendromunda daha sonra öksürük ve nefes darlığı gelişebilir. Kemiriciyle veya dışkısıyla temastan sonraki haftalarda hastalanan kişi bu öyküyü sağlık çalışanına mutlaka anlatmalıdır. Çoğu hantavirüste temel kaynak kemiricilerdir; ancak Andes virüsü yakın temaslı kişiler arasında bulaşabildiğinden “hantavirüs insandan insana asla bulaşmaz” demek doğru değildir. [1]

MARUZİYET VE ÖZEL GRUPLAR

Kemirici idrarı, dışkısı veya yuva malzemesi hareket ettirildiğinde virüs içeren parçacıklar havaya karışabilir. Bu havanın solunması, kirli materyalin göze veya ağıza taşınması ya da açık deriyle teması bulaşa yol açabilir. Kemirici temizliği yapanlar, hayvan bakıcıları ve kemiricilerle çalışanlar maruziyet açısından dikkatli olmalıdır. Beş yaş ve altındaki çocukların, gebelerin veya bağışıklığı baskılanmış kişilerin bulunduğu ailelere evcil kemirici beslenmesi önerilmez. [4]

NE ZAMAN ACİL YARDIM GEREKİR?

Kemirici maruziyeti sonrası hastalıkta nefes darlığı veya hızla kötüleşme acil hastane değerlendirmesi gerektirir. Akciğer sendromu şüphesinde laboratuvar doğrulaması beklenmeden yoğun bakım gereksinimi değerlendirilir. Önceden sağlıklı kişiler de ağır hastalanabilir. Başlangıcın grip benzeri olması güven vermez; hekim hem maruziyeti hem klinik ilerlemeyi dikkate alır. Solunum desteği, dolaşımın izlenmesi ve sıvıların dikkatle yönetilmesi tedavinin temelidir. [2]

Böbrek tutulumlu tabloda ateş, yoğun baş ağrısı, sırt ve karın ağrısı, bulantı veya bulanık görme bulunabilir. İlerleyen hastalıkta tansiyon düşüklüğü, şok ve akut böbrek yetmezliği gelişebilir. Böbrek yetmezliği ciddi sıvı birikimine yol açabilir; idrarın belirgin azalması veya genel durumun hızla bozulması gecikmeden değerlendirilmelidir. Hastalığın ağırlığı virüs türüne göre değişir; hastanın yalnız ilk belirtilerine bakılarak seyir öngörülemez. [3]

TANI VE TEDAVİ İLKELERİ

Tanı, uyumlu belirtiler ve kemirici maruziyetiyle birlikte laboratuvar testlerine dayanır. Akut enfeksiyonda IgM antikorlarının gösterilmesi kullanılan yöntemlerdendir; uygun durumlarda diğer antikor incelemeleri veya PCR değerlendirilir. Numune ve test seçimi ilgili laboratuvarla koordine edilmelidir. Akciğer sendromunda özgül etkinliği gösterilmiş rutin bir antiviral tedavi yerine erken destekleyici yoğun bakım esastır. Hastaya evde zorla çok sıvı içirmek, kontrollü hastane sıvı yönetiminin yerine geçmez. [2]

Böbrek tutulumunda sıvı ve elektrolit dengesi, oksijenlenme ve kan basıncı yakından izlenir. Ağır sıvı yüklenmesinde diyaliz gerekebilir. Bazı böbrek sendromlarında erken antiviral tedavi uzman tarafından değerlendirilebilir; bu yaklaşım akciğer sendromuna otomatik olarak aktarılmaz. İyileşme haftalar veya aylar sürebilir ve izlem hastalığın organ etkilerine göre düzenlenir. [3]

GÜVENLİ ÇEVRE TEMİZLİĞİ

Kemirici dışkısı kuru süpürülmemeli veya elektrikli süpürgeyle çekilmemelidir; bu işlemler bulaşıcı parçacıkları havaya kaldırabilir. Kapalı alan önce havalandırılmalı, temizlikte uygun eldiven kullanılmalıdır. Atıklar etiket talimatlarına uygun bir dezenfektanla ıslatılarak ele alınmalı; işlem sonunda eller yıkanmalıdır. Yoğun kemirici istilası ve havalandırma sistemi bulaşında özel koruyucu ekipman veya profesyonel destek gerekir. Her temizlik durumuna aynı korunma yöntemi yeterli değildir. Özellikle uzun süre kapalı kalmış, yoğun dışkı veya yuva malzemesi bulunan yapılar için başlamadan önce uzman desteği alınmalıdır. [5]