HASTALIK İLİŞKİLİ MALNÜTRİSYON
ÖZET
Hastalıkla ilişkili malnütrisyon, hastalık ortamında yetersiz alım/emilim ve bazen inflamasyonla gelişen beslenme bozukluğudur. Tanı yalnız zayıf görünüm veya düşük albümine dayanmaz; neden, kilo seyri ve vücut bileşimi birlikte değerlendirilir. [4]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Tanı çerçevesi, fonksiyon ve beslenme desteği; tek başına kilo kaybı veya sarkopeni değil.
HALK İÇİN: KİLO KAYBI YAŞLANMANIN ZORUNLU SONUCU DEĞİLDİR
İstemsiz kilo kaybı, güçsüzlük, iştahsızlık ve hastalıktan geç toparlanma uyarıcıdır. Çocukta beklenen büyümenin gerçekleşmemesi önemlidir. Yakınmalar varsa hekim ve diyetisyen değerlendirmesi gerekir. [1]
HALK İÇİN: DESTEK YALNIZ BİR İÇECEK DEĞİLDİR
Besinleri enerji/protein yönünden zenginleştirme, ara öğünler ve gerektiğinde beslenme ürünleri kullanılabilir. Alışveriş, yemek hazırlama veya yutma güçlüğünü çözmek de tedavinin parçasıdır; ürünler altta yatan hastalığın tedavisinin yerine geçmez. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ALIM, EMİLİM VE BAKIM KOŞULLARI
Kanser, kronik akciğer/karaciğer hastalığı, Crohn hastalığı, depresyon, demans ve yeme bozuklukları araştırılır. İlaç yan etkisi, bulantı, kusma ve ishal alımı azaltabilir. Diş/protez sorunları, yalnızlık, hareket kısıtlılığı ve gıdaya erişim ayrıca sorgulanır. [2]
FİZİK MUAYENE
ÖLÇÜMLER VE YORUM SINIRLARI
Boy, güncel ağırlık ve istemsiz ağırlık kaybı kaydedilir. Sıvı bozukluğu, amputasyon ve ölçüm güçlüğünde standart BKİ yanıltıcı olabilir; alternatif antropometri ve klinik değerlendirme gerekir. [5]
AYIRICI TANI
NEDENİ VE EŞLİK EDEN BOZUKLUĞU AYIRMA
Alım yetersizliği, malabsorpsiyon ve hastalıkla artan gereksinim farklı müdahaleler ister. Depresyon/demans, ilaç etkisi ve sosyal yoksunluk aynı hastada birlikte bulunabilir. [2]
Sarkopeni ve malnütrisyon örtüşür ama aynı sınıflama değildir; kas gücü ve işlev ayrıca değerlendirilir. Düşük el kavrama gücü kötü sonuçlarla ilişkili olsa da tek başına GLIM tanısının yerini tutmaz. [10]
TANISAL YAKLAŞIM
TARAMA TANININ KENDİSİ DEĞİLDİR
Erişkinde MUST, BKİ, son 3–6 aydaki istemsiz kayıp ve akut hastalıkla > 5 gün besin alamama olasılığını puanlar. Toplam 0 düşük, 1 orta, ≥ 2 yüksek risk kabul edilir. Bu araç çocuklara veya tek vitamin eksikliği tanısına uyarlanmaz. [5]
GLIM’in temel 2019 çerçevesinde taramayı takiben en az bir fenotipik (kilo kaybı, düşük BKİ, düşük kas kütlesi) ve bir etiyolojik (azalmış alım/emilim, inflamasyon/hastalık yükü) ölçüt gerekir. [4]
Kilo kaybı eşiği 6 ayda > % 5 veya daha uzun sürede > % 10; BKİ eşiği < 70 yaşta < 20, ≥ 70 yaşta < 22 kg/m²’dir; Asya eşikleri farklıdır. Alım ölçütü > 1 hafta gereksinimin ≤ % 50’si, > 2 hafta herhangi azalma veya kronik emilim bozukluğudur. [4]
Kas kütlesi doğrulanmış yöntem/uygun referansla, yoksa muayene veya antropometriyle değerlendirilir. Ağır GLIM derecesi için 6 ayda > % 10 veya daha uzun sürede > % 20 kayıp; BKİ < 70 yaşta < 18,5, ≥ 70 yaşta < 20 ölçütleri kullanılabilir. [4]
TEDAVİ
BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ BESLENME PLANI
Diyetisyen, neden ve ağırlığa göre bireysel beslenme planı kurar. Alım yetmiyorsa besin zenginleştirme, ara öğünler ve oral destek; yutma/alışveriş/bakım engellerinin giderilmesi birlikte planlanır. [3]
EFFORT’ta riskli dahiliye hastalarına diyetisyenle kişiselleştirilmiş enerji/protein desteği 48 saat içinde başlatıldı ve klinik sonuçlar iyileşti. Bu çalışma bütün hastalara aynı kalori/protein dozunu veya yoğun bakıma aynı yaklaşımı kanıtlamaz. [7]
Oral alım gereksinimi karşılamıyorsa tüple veya uygun durumda venöz beslenme değerlendirilir; destek başlatma/kesme kararı onamla verilir. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
YATIŞTAN EVE SÜREKLİLİK
Düzenli kontrollerde beslenmenin düzelip düzelmediği değerlendirilir; plan değiştirilir. Tüp/venöz destek stabil hastada evde sürdürülebilir. [3]
MUST yüksek risk yönetiminde hastanede haftalık, toplumda aylık plan gözden geçirme önerilir; klinik değişimde daha erken değerlendirme gerekir. Bakım ortamı değişince risk yeniden değerlendirilir. [5]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
BEKLEMEDEN DEĞERLENDİRME GEREKEN DURUMLAR
Devam eden belirgin istemsiz kilo kaybı, yiyememe veya bakım verilen çocuk/yaşlıda malnütrisyon kuşkusu geciktirilmemelidir. [1]
Ağır beslenme bozukluğu veya ağızdan gereksinimini karşılayamama, hastane ve beslenme ekibi değerlendirmesi gerektirebilir. Kendi kendine ürün artırmak yerine tedavi ve izlem planı yapılır. [3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
ÇOCUKLAR AYRI DEĞERLENDİRİLİR
Erişkin GLIM/MUST eşikleri çocuklara aktarılmaz. Çocukta boy-kilo büyümesi ve altta yatan hastalık izlenir; ağır malnütrisyonda yeniden besleme ve rehidrasyon dikkatle, çoğu kez hastanede yapılır. Düzelmeme uzman sevki gerektirir. [3]
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Malnutrition — Overview ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Malnutrition — Causes ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Malnutrition — Treatment ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- GLIM criteria for the diagnosis of malnutrition: consensus report ↗
Cederholm ve ark. · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
- Malnutrition Universal Screening Tool ↗
BAPEN · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Individualised nutritional support in medical inpatients at nutritional risk: a randomised clinical trial. ↗
Schuetz, Fehr, Baechli, Geiser, Deiss, Gomes, Kutz, Tribolet, Bregenzer, Braun, Hoess, Pavlicek, Schmid, Bilz, Sigrist, Brändle, Benz, Henzen, Mattmann, Thomann, Brand, Rutishauser, Aujesky, Rodondi, Donzé, Stanga, Mueller · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
- Readmission and mortality in malnourished, older, hospitalized adults treated with a specialized oral nutritional supplement: A randomized clinical trial. ↗
Deutz, Matheson, Matarese, Luo, Baggs, Nelson, Hegazi, Tappenden, Ziegler, NOURISH Study Group · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-26
- Association of CT-based diagnosis of sarcopenia with prognosis and treatment response in patients at risk of malnutrition - A secondary analysis of the Effect of early nutritional support on Frailty, Functional Outcomes, and Recovery of malnourished medical inpatients Trial (EFFORT) trial. ↗
Baumgartner, Olpe, Griot, Mentil, Staub, Burn, Schindera, Kaegi-Braun, Tribolet, Hoess, Pavlicek, Bilz, Sigrist, Brändle, Henzen, Thomann, Rutishauser, Aujesky, Rodondi, Donzé, Stanga, Mueller, Schuetz · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Disease-Related Malnutrition and Sarcopenia Predict Worse Outcome in Medical Inpatients: A Cohort Study. ↗
Ballesteros-Pomar, Gajete-Martín, Pintor-de-la-Maza, González-Arnáiz, González-Roza, García-Pérez, González-Alonso, García-González, de Prado-Espinosa, Cuevas, Fernández-Perez, Mostaza-Fernández, Cano-Rodríguez · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Protein and energy intake improved by in-between meals: An intervention study in hospitalized patients. ↗
Mortensen, Larsen, Skadhauge, Høgsted, Beermann, Cook, Rasmussen, Mikkelsen, Holst · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 5 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · EFFORT: BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ HASTANE BESLENMESİ
Individualised nutritional support in medical inpatients at nutritional risk: a randomised clinical trial.
Philipp Schuetz, Rebecca Fehr, Valerie Baechli, Martina Geiser, Manuela Deiss, Filomena Gomes, Alexander Kutz, Pascal Tribolet, Thomas Bregenzer, Nina Braun, Claus Hoess, Vojtech Pavlicek, Sarah Schmid, Stefan Bilz, Sarah Sigrist, Michael Brändle, Carmen Benz, Christoph Henzen, Silvia Mattmann, Robert Thomann, Claudia Brand, Jonas Rutishauser, Drahomir Aujesky, Nicolas Rodondi, Jacques Donzé, Zeno Stanga, Beat Mueller · Lancet (London, England) · 2019
Çalışma türü: Açık etiketli çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Sekiz İsviçre hastanesinde NRS-2002 ≥ 3 olan 2.088 dahiliye hastası; 2.028 tamamlayan analiz edildi. Yoğun bakım/cerrahi popülasyonu değildi.
ÖZET
30 günlük advers klinik bileşik sonuç % 23 ve % 27 (düzeltilmiş OR 0,79); ölüm % 7 ve % 10 (OR 0,65) idi. Müdahale diyetisyenle kişiselleştirildi ve 48 saat içinde başlatıldı.
Açık tasarım ve kontrol grubunda diyetisyen danışmanlığı olmaması etkiyi büyütebilir; tek ürün veya yalnız protein dozunun etkisini ayırmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31030981 · DOI: 10.1016/S0140-6736(18)32776-4
02 · NOURISH: YAŞLI HASTADA ÖZEL ORAL DESTEK
Readmission and mortality in malnourished, older, hospitalized adults treated with a specialized oral nutritional supplement: A randomized clinical trial.
Nicolaas E Deutz, Eric M Matheson, Laura E Matarese, Menghua Luo, Geraldine E Baggs, Jeffrey L Nelson, Refaat A Hegazi, Kelly A Tappenden, Thomas R Ziegler, NOURISH Study Group · Clinical nutrition (Edinburgh, Scotland) · 2016
Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo kontrollü çalışma
Kapsam: ≥ 65 yaş, SGA B/C malnütrisyonlu 652 hasta; kalp yetmezliği, enfarktüs, pnömoni veya KOAH yatışı.
ÖZET
90 günlük ölüm/yeniden yatış bileşik birincil sonucu anlamlı farklı değildi (% 26,8 ve % 31,1). İkincil mortalite protein-HMB grubunda % 4,8, plaseboda % 9,7 idi (RR 0,49); günlük yaşam işlevleri benzerdi.
Seçilmiş hastalıklar ve özel ürün; ikincil mortalite bulgusu birincil sonucun başarısı gibi sunulamaz. Bütün malnütrisyonlarda aynı yararı kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26797412 · DOI: 10.1016/j.clnu.2015.12.010
03 · EFFORT ALT ANALİZİ: BT’DE KAS ÖLÇÜMÜ
Association of CT-based diagnosis of sarcopenia with prognosis and treatment response in patients at risk of malnutrition - A secondary analysis of the Effect of early nutritional support on Frailty, Functional Outcomes, and Recovery of malnourished medical inpatients Trial (EFFORT) trial.
Annic Baumgartner, Tobias Olpe, Stephanie Griot, Nicole Mentil, Nathalie Staub, Felice Burn, Sebastian Schindera, Nina Kaegi-Braun, Pascal Tribolet, Claus Hoess, Vojtech Pavlicek, Stefan Bilz, Sarah Sigrist, Michael Brändle, Christoph Henzen, Robert Thomann, Jonas Rutishauser, Drahomir Aujesky, Nicolas Rodondi, Jacques Donzé, Zeno Stanga, Beat Mueller, Philipp Schuetz · Clinical nutrition (Edinburgh, Scotland) · 2023
Çalışma türü: Randomize çalışmanın ikincil gözlemsel görüntüleme analizi
Kapsam: EFFORT’un BT görüntüsü mevcut 573 hastası; % 68,4 BT temelli sarkopeni tanımını karşılıyordu.
ÖZET
Düşük kas indeksi ve düşük kas atenüasyonu 30 günlük advers sonuçla ilişkiliydi (düzeltilmiş OR 1,59 ve 1,67). Tedavi etkisinin sarkopeniye göre farklılığı için etkileşim p = 0,058 idi.
BT’si çekilmiş seçilmiş alt grup ve ikincil analiz; tedavi yanıtı ayrımı kanıtlanmadı. Yalnız beslenme değerlendirmesi amacıyla herkese BT çekilmesini desteklemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36603460 · DOI: 10.1016/j.clnu.2022.12.006
04 · MALNÜTRİSYON, SARKOPENİ VE İŞLEV
Disease-Related Malnutrition and Sarcopenia Predict Worse Outcome in Medical Inpatients: A Cohort Study.
María D Ballesteros-Pomar, Luisa Mercedes Gajete-Martín, Begoña Pintor-de-la-Maza, Elena González-Arnáiz, Lucía González-Roza, María Pilar García-Pérez, Verónica González-Alonso, María Ascensión García-González, Rocío de Prado-Espinosa, María José Cuevas, Esther Fernández-Perez, José Luis Mostaza-Fernández, Isidoro Cano-Rodríguez · Nutrients · 2021
Çalışma türü: Prospektif dahiliye kohortu
Kapsam: Ortanca yaşı 76 olan 200 hasta; GLIM ve EWGSOP2 ile ayrı değerlendirme.
ÖZET
Yatışta malnütrisyon % 27,5, sarkopeni % 33; taburculukta % 38,1 ve % 52,3 idi. Her iki durum kötü yaşam kalitesiyle ilişkiliydi; daha yüksek kavrama gücü daha az yeniden yatış ve ölümle ilişkili bulundu.
Gözlemsel, küçük ve yüksek komorbiditeli örneklem; yatış sürecinde artışın nedenini veya belirli tedavinin etkinliğini kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34578815 · DOI: 10.3390/nu13092937
05 · ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ARA ÖĞÜNLERİN BESİN ALIMINA ETKİSİ
Protein and energy intake improved by in-between meals: An intervention study in hospitalized patients.
M N Mortensen, A K Larsen, L B Skadhauge, R H Høgsted, T Beermann, M E Cook, H H Rasmussen, B E Mikkelsen, M Holst · Clinical nutrition ESPEN · 2019
Çalışma türü: Öncesi-sonrası servis müdahalesi
Kapsam: Göğüs hastalıkları ve abdominal cerrahi servislerinde 92 hasta; müdahale öncesi ve sonrası 46’şar kişi.
ÖZET
Gereksinime göre günlük protein alımı % 49’dan % 88’e, enerji alımı % 74’ten % 109’a yükseldi. Tercihlere uygun protein/enerji zengin ara öğünler kullanıldı.
Randomizasyon yok; farklı dönem ve hasta grupları karşılaştırıldı. Ölçülen sonuç besin alımıdır, ölüm veya işlevsel iyileşme gösterilmemiştir; özetteki hatalı p gösterimi aktarılmadı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30904210 · DOI: 10.1016/j.clnesp.2019.01.007
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.