HASTALIK KAYGISI BOZUKLUĞU

KAYGININ ÖRÜNTÜSÜ

Korkulan hastalık, başlangıç, okul/iş/ilişki etkisi, aile ve tıbbi öykü, stresler, madde kullanımı ve önceki başvurular değerlendirilir. Değerlendirme yalnız bir ölçek puanına dayandırılmaz. [3]

Sağlık hizmetinden kaçınma rutin taramaların veya gerekli uzman başvurularının aksamasına yol açabilir; yalnız sık başvuranlar aranmaz. [2]

TIBBİ DEĞERLENDİRME

Belirtilere uygun muayene ve gerekli testler yapılır. Tedavi gerektiren fiziksel hastalık belirlenirken tekrarlanan tetkik ve sevkler için ortak, makul sınırlar oluşturulur. [3]

BENZER YAKINMALARI AYIR

Belirgin bedensel belirtilere odaklanan tabloda bedensel belirti bozukluğu; panik atağı bağlamında korkuda panik bozukluk; daha geniş obsesyon/kompulsiyonlarda OKB; ayrıca yaygın kaygı, beden dismorfisi ve somatik sanrı düşünülür. [4]

Önceden konmuş kaygı tanısı fiziksel değerlendirmenin yerini almaz; daha önce araştırılmamış belirtiler birinci basamakta ele alınır. [5]

OPERASYONEL ÇERÇEVE

Ciddi hastalıkla meşguliyet, yok veya hafif bedensel belirtiler, yüksek sağlık kaygısı, aşırı kontrol veya uyumsuz kaçınma ve en az 6 aylık süre birlikte değerlendirilir. Korkulan hastalık değişebilir. Gerçek hastalık/risk varsa kaygı bununla açıkça orantısız olmalıdır; başka ruhsal bozukluk daha iyi açıklamamalıdır. [4]

ORTAK HEDEF VE BDT

Tedavi hedefi bütün hastalık olasılıklarını sıfırlamak değil, sağlık kaygısını ve günlük işlev kaybını azaltmaktır. Bilişsel davranışçı terapi (BDT) temel seçenektir. [3]

Hasta-terapist işbirliğiyle kaygıyı sürdüren inanç ve davranışlar anlaşılır; güvence arama, kontrol ve kaçınmayı değiştirme çalışılır. Günlük etkinliklere dönüş ve uzun dönem hedefler planlanır. Kısa müdahale yetmezse daha uzun/yoğun çalışma gerekebilir. [2]

Çevrim içi terapist destekli BDT, uygun hastalarda erişimi artırabilir. DSM-5 hastalık kaygısı veya sağlık kaygısının eşlik ettiği bedensel belirti bozukluğunu kapsayan çalışma, aktif psikoeğitim kontrolüne göre yarar göstermiştir. [6]

İLAÇLARIN YERİ

SSRI gibi antidepresanlar bazı hastalarda veya eşlik eden depresyon/kaygıda düşünülebilir; yan etki ve riskler ortak kararla değerlendirilir. [3]

DSM-IV hipokondriyazis çalışmasında fluoksetinin bazı sürekli puan sonuçları olumlu olsa da her aktif kolun yanıt oranı plaseboya tek başına anlamlı üstün değildi. Eski tanı örneklemi güncel hastalık kaygısı bozukluğuyla birebir aynı değildir; ilaç herkese zorunlu değildir. [7]

PLANLI GÖRÜŞMELER

Güven ilişkisi için düzenli görüşme takvimi belirlenir; farklı hekimlerde tekrarlanan testler yerine bakım koordine edilir. [3]

Kaygı şiddeti, işlev, kontrol/güvence davranışları ve diğer güçlükler takip edilir. Yerel ekip ile psikoterapi ekibinin işbirliği tedavi kazanımlarının günlük yaşama taşınmasını destekler. [2]

CHAMP çalışmasında BDT yararı 5 yıl sürdü; ancak seçilmiş tıbbi poliklinik örneklemi tüm hastalara genellenemez. [8]

GEREKLİ TIBBİ BAKIMI ERTELEME

Yeni veya değerlendirilmemiş fiziksel yakınma “yalnız kaygı” kabul edilmez. Birinci basamak gerekli değerlendirmeyi yapar ve ruh sağlığı desteğini bununla birlikte planlar. [5]

Acil tıbbi yardım gerektiren durumda acil servis kullanılır; planlı kontrol düzeni acil yardımdan kaçınma talimatı değildir. Türkiye’de acil yardım için 112 aranır. [9]