HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE TOPLAMA

Hematopoietik kök hücre toplama, kan hücrelerini yeniden oluşturabilecek hücrelerin nakilde kullanılmak üzere elde edilmesidir. Periferik kandan aferezle toplama ile kemik iliğinden cerrahi toplama farklı yöntemlerdir. Periferik yöntemde dolaşımdaki hücreler ayrılır; ilik yönteminde hücreler leğen kemiğinin arka bölümünden alınır. Bu işlem omurilikten hücre alınması anlamına gelmez.

Otolog uygulamada hücreler hastanın kendisi için toplanır. Periferik toplama öncesinde G-CSF ile hücrelerin kana çıkışı artırılır; bazı hastalarda kemoterapi veya ek mobilizasyon ilacı kullanılır. Damar yolu değerlendirilir ve kan aferez cihazından geçirilir. Yeterli hücre elde edilemezse başka bir toplama günü gerekebilir; tek seans her zaman yeterli değildir.

Allojenik bağışta donör güvenliği, alıcının tedavi ihtiyacından ayrı olarak değerlendirilmelidir. Akraba donör olmak tıbben uygun olmakla eş anlamlı değildir. Eşlik eden hastalıklar, bulaşıcı hastalık riski ve psikososyal koşullar incelenir. Bağış kararının anlaşılır bilgiyle verilmesi önemlidir; alıcının aciliyeti donör değerlendirmesinin atlanmasını haklı çıkarmaz.

Kordon kanı da doğumdan sonra elde edilebilen ayrı bir hücre kaynağıdır. Toplama, annenin veya yenidoğanın bakımını olumsuz etkilememeli ve olağan gecikmiş kordon klemplemesini değiştirmemelidir; yönlendirilmiş bağış için nadir tıbbi istisnalar uzman değerlendirmesi gerektirir. Bu nedenle kordon kanı planı doğum güvenliğinin önüne konulmaz.

Uzun dönem güvenlik çalışmasında 21.643 akraba olmayan donör incelenmiştir. Filgrastimle periferik hücre verenlerle kemik iliği verenler arasında incelenen malignite, otoimmün hastalık ve tromboz oranlarında anlamlı fark saptanmamıştır. Bu güven verici sonuç, işlemin hiçbir riski olmadığı veya aynı sonuçların bütün hasta ve donör gruplarına uygulanabileceği anlamına gelmez.

Toplanan otolog hücreler laboratuvarda işlenip uygun koşullarda dondurularak saklanır; daha sonra planlanan tedavide kullanılır. Toplama ile hücrelerin hastaya verilmesi ayrı aşamalardır. Aferez sırasında dudaklarda karıncalanma, kramp veya baş dönmesi gelişirse hemen görevli ekibe bildirilmelidir. Bazı yakınmalar kalsiyum düşüklüğüyle ilişkili olabilir ve değerlendirme gerektirir.