HEMATÜRİ
ÖZET
Hematüri idrarda kan bulunmasıdır; gözle görülebilir veya yalnız mikroskopta saptanabilir. Kanın böbrekten mi idrar yollarından mı geldiği araştırılır; ağrısız olması zararsız olduğu anlamına gelmez. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Görünür/mikroskopik kanama, glomerüler ve ürolojik ayrım ve risk temelli değerlendirme.
HALK İÇİN: NE ZAMAN BAŞVURMALI?
Gözle görülen kan, ilk kez olmuş veya az miktarda olsa bile değerlendirilmelidir. Yanma ve ateş enfeksiyonla, dalgalar halinde şiddetli yan ağrısı taşla ilişkili olabilir; yalnız belirtilerden kesin tanı konulmaz. [3]
Pancar, bazı ilaçlar ve adet kanının örneğe karışması kırmızı idrar görünümü yapabilir. Gerçek hematüri testle ayırt edilir. Kan sulandırıcı kullanan kişinin kanaması da altta yatan neden araştırılmadan yalnız ilaca bağlanmaz. [2,3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Görünür kanama, pıhtı, yanma, travma, egzersiz, sigara ve mesleki maruziyet öyküsü; jinekolojik kanama ve önceki ürolojik hastalıklar sorgulanır. Yaş, sigara, kanama derecesi ve sürekliliği ürolojik risk değerlendirmesine girer. [2]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE İLK TESTLER
Kan basıncı ve serum kreatinini değerlendirilir. Böbrek hastalığı şüphesinde nefrolojiye yönlendirme yapılır; bu, gerekli risk temelli ürolojik incelemeyi ortadan kaldırmaz. [2]
AYIRICI TANI
Taş, enfeksiyon, prostat büyümesi, travma ve tümörler ürolojik nedenlerdir; glomerüler hastalıklar da kanamaya yol açabilir. Kanama ile birlikte protein kaybı veya böbrek işlev bozukluğu bulunması böbrek kaynaklı hastalığın araştırılmasını önemli kılar. [1]
TANISAL YAKLAŞIM
MİKROHEMATÜRİYİ DOĞRULAMA
Uygun alınmış tek örnekte mikroskopik olarak ≥3 eritrosit/büyük büyütme alanı mikrohematüri ölçütüdür. Pozitif dipstik tek başına tanı değildir. Enfeksiyon tedavisi sonrasında mikroskopi tekrarlanarak kanamanın düzeldiği doğrulanır. [2]
TEDAVİ
RİSK TEMELLİ İNCELEME VE NEDENE YÖNELİK YÖNETİM
Erişkinde 2025 AUA yaklaşımında düşük/ihmal edilebilir riskte altı ay içinde idrar tekrarı; orta riskte sistoskopi ve böbrek ultrasonu; yüksek riskte sistoskopi ve üst üriner sistemin aksiyel görüntülenmesi önerilir. Uygunsa BT ürografi seçilir; kontrendikasyonlarda alternatif planlanır. Bu erişkin kanser-risk algoritması çocuklara otomatik uygulanmaz. [2]
Tedavi saptanan nedene yönelir. Kanama doğrudan bir antibiyotik endikasyonu değildir; enfeksiyon, taş, prostat hastalığı veya böbrek hastalığı farklı tedaviler gerektirir. Biyopsi yalnız kanama var diye otomatik yapılmaz. [1]
İZLEM VE ÖNERİLER
Negatif inceleme sonrasında tekrar idrar testi gereği hasta ve hekim birlikte kararlaştırır. Yeni görünür kanama, artan mikrohematüri veya yeni ürolojik yakınma yeniden incelemeyi gerektirir. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL DEĞERLENDİRME
Kanama nedeniyle idrar yapamama ve pıhtıyla mesanenin tıkanması gerçek ürolojik acildir. Yoğun kanama dolaşım desteği gerektirebilir; rutin randevu beklenmez. [4]
Az miktarda, ağrısız görünür kan da ihmal edilmez; acil olmayan olguda dahi erken hekim değerlendirmesi gerekir. [3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
GÖRÜNTÜLEMENİN SINIRI
DETECT I araştırmasında ultrason üst üriner sistem ürotelyal kanserini yakalamada sınırlıydı. Ultrason veya BT, mesanenin doğrudan değerlendirilmesi gerektiğinde sistoskopinin otomatik alternatifi değildir. [5]
KANLI VEYA KIRMIZI İDRAR
Klinik bağlam ve doğru örnekleme gereklidir. [1]
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Hematuria (Blood in the Urine) ↗
NIDDK · Kaynak tarihi: tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-26
- Microhematuria: AUA/SUFU Guideline, 2025 amendment ↗
AUA/SUFU · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Blood in urine ↗
NHS · Kaynak tarihi: tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-26
- Urologic Emergencies ↗
AUA · Kaynak tarihi: tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-26
- Can Renal and Bladder Ultrasound Replace CT Urogram in Patients Investigated for Microscopic Hematuria? ↗
DETECT I · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Evaluation of the New AUA Guidelines Risk Classification for Hematuria ↗
Validation cohorts · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Cancer Prevalence and Risk Stratification in Adults Presenting With Hematuria ↗
Population cohort · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Çalışmalar, hasta grubu ve sonlanımlarıyla birlikte değerlendirilmelidir; araştırma bulgusu tek başına kişisel tedavi önerisi değildir.
01 · HEMATÜRİDE ULTRASON VE BT: DETECT I
Can Renal and Bladder Ultrasound Replace Computerized Tomography Urogram in Patients Investigated for Microscopic Hematuria?
Tan WS; Sarpong R; Khetrapal P; Rodney S; Mostafid H; Cresswell J; Hicks J; Rane A; Henderson A; Watson D; Cherian J; Williams N; Brew-Graves C; Feber A; Kelly JD; DETECT I Trial Collaborators · The Journal of urology · 2018
Çalışma türü: Çok merkezli prospektif gözlemsel tanısal çalışma
Kapsam: Medyan yaşı 68 olan 3556 erişkin; 40 hastane, 2166 ultrason ve 1692 BT incelemesi.
ÖZET
Mikrohematüride mesane kanseri %2,7, böbrek kanseri %0,4 idi; üst üriner ürotelyal kanser saptanmadı. Ultrasonun böbrek kanseri duyarlılığı %85,7, üst üriner ürotelyal kanser duyarlılığı %14,3 bulundu.
Görüntüleme seçimi randomize değildi. Düşük olay sayısı ve sevk popülasyonu genellenebilirliği sınırlar; görüntüleme sistoskopinin eşdeğeri değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29702097 · DOI: 10.1016/j.juro.2018.04.065
02 · AUA RİSK GRUPLARININ KANSER AYRIMI
Evaluation of the New American Urological Association Guidelines Risk Classification for Hematuria.
Woldu SL; Ng CK; Loo RK; Slezak JM; Jacobsen SJ; Tan WS; Kelly JD; Lough T; Darling D; van Kessel KEM; de Jong JJ; van Criekinge W; Shariat SF; Hiar A; Brown S; Boorjian SA; Barocas DA; Svatek RS; Lotan Y · The Journal of urology · 2021
Çalışma türü: Araştırma ve kayıt kohortlarının birleştirilmiş doğrulama analizi
Kapsam: Beş klinik çalışma ve iki prospektif kayıt kaynağından 15779 kişi; %83,6 yüksek riskli.
ÖZET
Mesane kanseri düşük, orta ve yüksek riskte sırasıyla %0,4, %1,0 ve %6,3 bulundu. Toplam 857 kanser saptandı.
Yüksek risk ağırlıklı seçilmiş örneklemdir. İncelenen sınıflama 2020 sürümüdür; sonuçlar 2025 değişikliklerinin doğrudan doğrulaması gibi sunulamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33356483 · DOI: 10.1097/JU.0000000000001550
03 · TOPLUM KOHORTUNDA HEMATÜRİ VE KANSER SIKLIĞI
Cancer Prevalence and Risk Stratification in Adults Presenting With Hematuria: A Population-Based Cohort Study.
Takeuchi M; McDonald JS; Takahashi N; Frank I; Thompson RH; King BF; Kawashima A · Mayo Clinic proceedings. Innovations, quality & outcomes · 2021
Çalışma türü: Nüfus tabanlı retrospektif kohort
Kapsam: 4453 erişkin; 1487 görünür, 2305 belirtisiz mikroskopik, 661 semptomatik mikroskopik hematüri.
ÖZET
Görünür kanamada alt üriner ürotelyal kanser %9,0 iken belirtisiz mikrohematüride %1,6 idi. Böbrek kanseri oranları %1,3 ve %0,2; yaş önemli risk belirleyicisiydi.
Bölgesel retrospektif veridir; kanser sıklıkları her ülke ve sevk ortamına aynı biçimde taşınamaz. Sıklık analizi farklı inceleme stratejilerinin güvenliğini randomize karşılaştırmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33997630 · DOI: 10.1016/j.mayocpiqo.2020.12.001
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.