HEMİFASİYAL SPAZM

ÖYKÜ VE KLİNİK İPUÇLARI

Hangi tarafta başladığı, göz çevresinden alt yüze yayılımı, atak süresi ve sıklığı sorgulanır. Okuma, görme, konuşma, yemek yeme ve sosyal yaşam etkileri kaydedilir. Muayenede görülmeyen aralıklı kasılmanın, kişinin onayıyla çekilmiş kısa videosu örüntüyü açıklamaya yardımcı olabilir; video tek başına kesin tanı değildir.

ÖYKÜ VE KLİNİK İPUÇLARI — DEVAM

Önceki yüz felci, yüz/baş-boyun girişimleri, işitme veya denge değişikliği ve diğer nörolojik belirtiler değerlendirilir. Önceden botulinum toksini uygulanmışsa ürün, yanıt süresi ve yan etkiler öğrenilir. Tedavinin yalnız ilk haftadaki etkisi değil, sonraki aylardaki işlev ve tolerabilitesi de önemlidir.

Kasılmanın dağılımı ve yüzün üst-alt bölümlerinin birlikte etkilenmesi gözlenir. İstemli göz kapama, gülümseme ve diğer yüz hareketlerinde kas gücü ile istemsiz kasılma birbirinden ayrılır. Yüz siniri fonksiyonu yanında göz yüzeyi, göz kapanması ve gerekirse diğer kraniyal sinirler değerlendirilir.

MUAYENE — DEVAM

İnce kapak dalgalanması, daha kuvvetli göz kapanması ve bütün yarım yüz hareketi aynı bulgu değildir. Göz çevresindeki hafif miyokimi çoğu zaman kendiliğinden düzelir; fakat uzun süren, yayılan veya atipik tablo yeniden değerlendirilir. Nörolojik muayene bulguları görüntülemenin kapsamını belirlemeye yardım eder.

Göz kapağı miyokimisi, blefarospazm ve önceki yüz felci sonrası istenmeyen eş hareketler hemifasiyal spazmla karışabilir. İki göz kapağının birden kasılması ile tek taraflı yüz kasılmasının örüntüleri ayrılır; tek bir hastalık adı bütün istemsiz göz hareketlerini kapsamaz.

AYIRICI TANI — DEVAM

İkincil nedenler arasında serebellopontin açı lezyonları, demiyelinizan veya diğer yapısal süreçler değerlendirilir. MR’da damar-sinir teması şikâyeti olmayan tarafta da görülebilir. Bu nedenle yalnız raporda “temas” yazması cerrahi endikasyon değildir; klinik taraf, sinir üzerindeki etki ve alternatif nedenler birlikte yorumlanır.

TANISAL YAKLAŞIM VE SINIRLAR

Tanı öncelikle kliniktir; yüksek çözünürlüklü MR yüz siniri çevresini ve olası ikincil nedenleri değerlendirmede önemlidir. Damar temasının yeri, şiddeti ve sinirde şekil değişikliği olup olmadığı raporlanmalıdır. Negatif veya belirsiz rutin rapor gerektiğinde deneyimli nöroradyolojik incelemeyle yeniden ele alınabilir.

TANISAL YAKLAŞIM VE SINIRLAR — DEVAM

2025 görüntüleme çalışmasında semptomlu taraf ile karşı asemptomatik taraf arasında temas özellikleri farklıydı. Bu bulgu “her temas hastalıktır” yaklaşımını desteklemez. Görüntüleme klinik kararı destekler; tarama görüntüsünden otomatik ameliyat sonucu çıkarılmaz. Elektrofizyolojik değerlendirme, örüntü belirsiz olduğunda uzman tarafından seçilebilir.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Botulinum toksini etkilenen kaslarda geçici zayıflama oluşturarak spazmı azaltmayı hedefler; genellikle yinelenen uygulamalar gerekir. Doz ve uygulama yerleri kişinin kas dağılımı ve önceki yanıtına göre belirlenir. Ürünlerin üniteleri ve uygulama şemaları birbirine gelişigüzel çevrilmez; burada enjeksiyon tarifi veya doz reçetesi verilmez.

TEDAVİ VE GÜVENLİK — DEVAM

Kanıtın türü açık olmalıdır: 2020 Cochrane derlemesi kendi katı ölçütlerine uyan paralel plasebo kontrollü çalışma bulamamıştır. Bu, klinik yararın olmadığı anlamına gelmez; gözlemsel veriler yarar bildirir. 2024 derlemesi sınırlı perioral enjeksiyon karşılaştırmalarıyla çok sayıda tek kollu çalışmayı birleştirir; bunlar bütün tedaviyi plaseboya karşı sınayan büyük çalışmalarla eşdeğer değildir.

TEDAVİ VE GÜVENLİK — DEVAM

Mikrovasküler dekompresyon, uygun nörovasküler basının cerrahi olarak ayrılmasını hedefler ve uzun süreli spazm kontrolü sağlayabilir. Seçilmiş cerrahi serilerin meta-analizinde yüksek başarı görülmüş olsa da sonuç bireysel garanti değildir. İşitme kaybı, yüz güçsüzlüğü, BOS kaçağı ve diğer cerrahi riskler deneyimli ekipçe görüşülür; enjeksiyonun geçici oluşu tek başına ameliyat zorunluluğu yaratmaz.

İZLEM VE GÜNLÜK YAŞAM

Takipte spazm azalması kadar görsel işlev, yaşam kalitesi, etki süresi ve yan etkiler değerlendirilir. Enjeksiyon sonrası kapak düşüklüğü, çift görme, yüz zayıflığı veya gözün iyi kapanamamasına bağlı kuruluk olabilir. Özellikle göz yüzeyi sorunu veya görme değişikliği varsa kontrol geciktirilmez.

İZLEM VE GÜNLÜK YAŞAM — DEVAM

Tedavi planı yalnız kozmetik simetriye göre değil, kişinin istediği işlev kazanımı ve kabul edilebilir yan etki dengesine göre ayarlanır. Cerrahi düşünülüyorsa beklenen yarar, risk ve merkezin deneyimi konuşulur. Alternatif girişimler hakkında erken olumlu raporlar bulunması, standart seçeneklerle eşdeğer kanıt veya risksizlik anlamına gelmez.

ACİL UYARILAR VE SEVK

Yeni yüz güçsüzlüğüne kol/bacak güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu veya bilinç değişikliği eklenirse rutin spazm kontrolü beklenmeden 112 aranır. Botulinum toksini sonrası yutma, konuşma veya solunum güçlüğü; yüz/dil şişmesi ya da yaygın alerjik belirti acil değerlendirme gerektirir. Yeni belirgin görme kaybı da aynı gün değerlendirilmelidir.