HEMODİYALİZ İÇİN ARTERİYOVENÖZ ERİŞİM OLUŞTURULMASI

Hemodiyaliz için arteriyovenöz erişim, kanın diyaliz cihazına yeterli akımla ulaştırılabilmesi için hazırlanan damar yoludur. Fistülde atardamar ile toplardamar cerrahi olarak birleştirilir; artan akım toplardamarın gelişmesini sağlar. Greftte ise bu iki damar arasına yapay bir bağlantı yerleştirilir. Her iki yöntem de tekrarlayan diyaliz iğnelerinin kullanılabileceği bir erişim oluşturmayı amaçlar.

Erişim seçimi, yalnız en iyi görünen damarı bulmak değildir. KDOQI yaklaşımında kişinin böbrek yetmezliğiyle yaşam planı, beklenen tedavi yolu, yaşam hedefleri ve tercihleri birlikte değerlendirilir. Bugünkü erişimin yanında gelecekte kullanılabilecek damarların korunması da önemlidir. Diyaliz, nakil ve diğer tedavi seçenekleri değiştikçe erişim planının yeniden ele alınması gerekebilir.

Fistül veya greft oluşturulacak yer için klinik muayene ile ultrasonun birlikte değerlendirilmesi önerilir. Fistülün ameliyattan sonra açık olması, diyalizde kullanılmaya hazır olduğu anlamına gelmez. Olgunlaşma değerlendirmesinde muayene temel yöntemdir; damar yeterince değerlendirilemiyorsa ultrason yardımcı olabilir. Kullanıma geçiş kararı, yalnız takvimde geçen süreye değil erişimin değerlendirilmesine dayanır.

Hasta, erişim kolunu basıdan ve gereksiz girişimlerden koruma konusunda eğitim alır. Yara iyileşmesi ve erişimin çalışması erken kontrolde değerlendirilir. Kızarıklık, sıcaklık artışı veya ağrı enfeksiyon açısından bildirilmelidir. Elin soğuması, fistülün el dolaşımını azaltmasıyla ilişkili olabilir ve ekibin değerlendirmesini gerektirir. Olgunlaşmanın kişiden kişiye değiştiği unutulmamalıdır.

Erişim üzerinde alışılmış titreşimin kaybolması hemen diyaliz ekibine bildirilmelidir. Fistül veya greftten yoğun kanama ise yaşamı tehdit edebilen acil durumdur; rutin kontrol randevusu beklenmez. Kanama durmuş olsa bile acil değerlendirme gereksinimi sona ermez. Hastanın ve yakınlarının bu ayrımı önceden öğrenmesi önemlidir.

2026 tarihli bir pilot randomize araştırma, kateterle diyalize başlayan ileri yaştaki hastalarda fistül girişimi ile kateter stratejisini karşılaştırmanın uygulanabilirliğini inceledi. Az sayıda hasta randomize edilebildi ve hasta tercihleri belirleyiciydi. Bu çalışma, bütün hastalarda tek bir erişim türünün üstün olduğunu kanıtlayan geniş bir etkinlik araştırması değildir.