HEPATİT C

BELİRTİLER VE BULAŞMA

Yorgunluk, iştahsızlık, bulantı, karın rahatsızlığı, koyu idrar ve sarılık görülebilir. Ancak birçok kişide belirti yoktur. Bulaşma, enfekte kanın başka kişinin vücuduna girmesiyle olur; çok küçük miktarlar yeterli olabilir. Sarılmak, aynı sofrada yemek, öksürmek veya el sıkışmakla bulaştığı gösterilmemiştir. [1]

Enjeksiyon ekipmanı paylaşımı ve kanla temas risklidir. Geçmişteki maruziyetler, diyaliz ve mesleki kesici-delici yaralanmalar değerlendirmede önemlidir. Hepatit C aşısı yoktur. Başarılı tedaviden sonra yeniden enfeksiyon gelişebileceği için virüsün temizlenmesi kalıcı bağışıklık anlamına gelmez. [1,2]

TANI: ANTİKOR İLE RNA AYNI ŞEY DEĞİLDİR

Anti-HCV testi, virüsle karşılaşılmış olabileceğini gösterir. Pozitif sonuç tek başına mevcut enfeksiyonun kanıtı değildir; aktif enfeksiyonu göstermek için HCV RNA testi gerekir. Antikor pozitifliğini duyan kişinin doğrudan “virüs hâlâ var” sonucuna varmaması önemlidir. Aynı ziyaret sırasında gerekli örneklerin alınması değerlendirme kaybını azaltabilir. [2]

Yakın zamanda maruziyet olduysa antikor henüz oluşmamış olabilir; hekim RNA testini ve tekrar zamanını klinik duruma göre belirler. Tarama yaklaşımı yaş, gebelik ve maruziyete göre değişir. CDC önerileri ABD bağlamındadır; Türkiye'de test planı yerel uygulamayla birlikte kararlaştırılır. Riskini anlatmakta zorlanan bir kişinin test istemesi de ciddiye alınmalıdır. [2]

TEDAVİ ÖNCESİ DEĞERLENDİRME

Karaciğer hastalığının evresi, eşlik eden hepatit B ve HIV, kullanılan ilaçlar ve genel sağlık durumu değerlendirilir. Hepatit B, HCV tedavisi sırasında yeniden etkinleşebileceğinden önceden taranması önemlidir. Gereksinime göre hepatit A ve B aşıları planlanır; bunlar hepatit C aşısı değildir. [3]

Reçeteli ilaçların yanında mide ilaçları, bitkisel ürünler ve takviyeler de etkileşim açısından incelenmelidir. Diyabet veya kan sulandırıcı tedavisi alanlarda ek izlem gerekebilir. İlacı başlatmadan önce bütün ürünlerin listesini paylaşmak, tedavi sırasında yeni ürün başlamadan danışmak güvenliğin önemli parçasıdır. [4]

YÖNETİM VE ÖZEL GRUPLAR

Doğrudan etkili antiviral tedaviler çoğu olguda kısa süreli ağızdan kullanım ile yüksek iyileşme başarısı sağlar. Ancak aynı ilaç ve süre herkes için uygun değildir; karaciğerin durumu, önceki tedavi ve diğer koşullar planı etkiler. Gebelik ve küçük çocuklarda yaklaşım özel değerlendirme gerektirir. Rastgele ilaç temini veya başkasının reçetesini kullanmak uygun değildir. [3]

Tedaviye erişim ve düzenli kullanım için engeller konuşulmalıdır. Bir dozu kaçırma, yeni yakınma veya başka ilaç başlanması durumunda ekipten yardım alınır; tedavinin bırakılması kendi kendine kararlaştırılmaz. [4]

İZLEM, KORUNMA VE ACİL BAŞVURU

Kalıcı virolojik yanıt genellikle tedavi tamamlandıktan en az 12 hafta sonra HCV RNA ile belgelenir. Sirozu olan kişide virüs temizlense de karaciğer kanseri ve diğer komplikasyonların izlemi sürer. Yeniden bulaşma riski devam edenlerde kontrol antikordan çok RNA üzerinden yapılır. [4]

Kanla temas edebilecek kişisel eşyaların ve enjeksiyon malzemelerinin paylaşılmaması gerekir. Hasta sosyal temastan dışlanmamalıdır; gündelik birlikte yaşam, kan teması olmadan bulaşma yolu değildir. [1]

Kan kusma, siyah dışkı veya ani bilinç değişikliği acildir. Sarılık ve yeni karın şişliği gecikmeden değerlendirilmelidir. [5]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.