HEPATİT D

Bilinen hepatit B tanısı, önceki sarılık dönemleri, kanla temas, ortak enjektör kullanımı ve cinsel temas riskleri sorgulanır. Enfeksiyonun önceden var olan HBV üzerine mi, yoksa onunla aynı dönemde mi geliştiği araştırılır.

Önceki karaciğer testleri ve mevcut yakınmalar değerlendirilir. Hastalık öyküsü, fizik muayene ve kan testleri birlikte tanısal yaklaşımı oluşturur; tek bir belirti üzerinden kesin tanı verilmez.

Deri ve skleralarda sarılık, alt ekstremitelerde ödem, karında şişlik veya hassasiyet araştırılır. Bulgular karaciğer hasarının ağırlığını değerlendirmeye yardım eder; HDV’nin varlığını doğrulayan testin yerine geçmez.

HBV ve HDV’nin eşzamanlı alınması koenfeksiyon, kronik HBV üzerine HDV eklenmesi süperenfeksiyondur. Süperenfeksiyonun kronikleşme ve ağır hastalık riski daha yüksektir. Aynı klinik yakınmaların iki farklı enfeksiyon zamanlamasıyla oluşabileceği dikkate alınır.

Akut tabloda anti-HBc IgM, önceki HBV durumu ve HDV testleri birlikte yorumlanır. HBV DNA ayrıca ölçülür; HDV varlığında HBV çoğalması baskılanabileceğinden düşük HBV DNA tek başına hafif karaciğer hastalığı anlamına gelmez.

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

HBsAg pozitif kişiler en az bir kez anti-HDV açısından taranmalıdır. Pozitif antikor sonucunda aktif enfeksiyon HDV RNA testiyle araştırılır. Risk devam ediyorsa veya açıklanamayan aminotransferaz artışı ortaya çıkarsa yeniden test gerekebilir.

Anti-HDV pozitifliği daha önce virüsle karşılaşmayı gösterir; tek başına aktif enfeksiyonu kanıtlamaz. Akut hastalığın erken döneminde antikor henüz saptanamayabilir. Klinik şüphe ve test zamanlaması birlikte değerlendirilmelidir.

Karaciğer hasarı kan testleri, elastografi ve görüntülemeyle değerlendirilir. Biyopsi her hastada zorunlu değildir; diğer incelemeler yeterli bilgi sağlamadığında gündeme gelir.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Bulevirtid, virüsün hepatosite girişinde kullandığı proteini engeller. Avrupa ürün bilgisinde HDV RNA pozitif, kompanse karaciğer hastalığı olan erişkinler ve en az 3 yaşında, en az 10 kg çocuklar kapsam içindedir.

ABD’deki 2026 onayı sirozu olmayan veya kompanse sirozu olan erişkinler içindir. Onay, HDV RNA azalması ve ALT normalleşmesine dayalı hızlandırılmış onaydır; hastalıkla ilişkili klinik sonuç yararı henüz doğrulanmamıştır. Bu ruhsat kapsamı Türkiye’de erişim veya onay bulunduğunu göstermez.

Pegile interferon kullanımı yan etkiler ve kontrendikasyonlarla sınırlıdır; uygunluk uzman tarafından değerlendirilir. HBV aşısı, HBV’ye duyarlı kişilerde hepatit D’nin de önlenmesini sağlar; yerleşmiş HDV enfeksiyonunun tedavisi değildir.

İleri fibrozis veya siroz varsa, antiviral tedaviden bağımsız olarak altı ayda bir ultrasonografiyle hepatoselüler karsinom izlemi önerilir. Karaciğer testleri ve virolojik yanıtın sıklığı hastalık evresine ve uygulanan tedaviye göre düzenlenir.

Bulevirtid kesildikten sonra hepatit B ve D ağır biçimde alevlenebilir. ABD ürün bilgisi en az altı ay klinik ve laboratuvar izlemi, HBV DNA ve HDV RNA kontrolü ister; tedaviyi kesme kararı hekimle planlanmalıdır.

ACİL UYARILAR VE SEVK

Yeni bilinç değişikliği ciddi hastalık göstergesi olabilir ve acil değerlendirme gerektirir. Sarılık veya belirgin kötüleşmede hastanın kendi kendine antiviral başlatması ya da kesmesi yerine tıbbi yardım alması önemlidir.

İleri karaciğer hasarı veya karaciğer kanseri gelişen kişilerde nakil değerlendirmesi gerekebilir. Hastalığın evresi ve komplikasyonları, hepatoloji izleminin kapsamını belirler.