İçeriğe geç
ÜYELİK VE KATKI
Ana sayfa / Kütüphane
Madde metnine geç
HASTALIK

HİDRADENİTİS SÜPÜRATİVA

ÖZET

Hidradenitis süpürativa (HS), özellikle koltuk altı, kasık, meme altı ve kalça çevresinde tekrarlayan ağrılı derin şişlikler, apseler ve zamanla deri altında tüneller oluşturabilen kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Halk arasında “köpek memesi” adı kullanılsa da bu ifade damgalayıcı bulunabilir; görüşmede kişinin tercih ettiği dil önemlidir. Hastalık sıradan bir sivilce veya art arda gelişen bağımsız çıbanlar gibi değerlendirilmemelidir. Erken tanı, kalıcı doku hasarı gelişmeden tedavi planı oluşturmayı sağlar. [1,2]

Kaynaklar:[1][2]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

HASTALAR VE YAKINLARI İÇİN GENEL BAKIŞ

Hidradenitis süpürativa (HS), özellikle koltuk altı, kasık, meme altı ve kalça çevresinde tekrarlayan ağrılı derin şişlikler, apseler ve zamanla deri altında tüneller oluşturabilen kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Halk arasında “köpek memesi” adı kullanılsa da bu ifade damgalayıcı bulunabilir; görüşmede kişinin tercih ettiği dil önemlidir. Hastalık sıradan bir sivilce veya art arda gelişen bağımsız çıbanlar gibi değerlendirilmemelidir. Erken tanı, kalıcı doku hasarı gelişmeden tedavi planı oluşturmayı sağlar. [1,2]

Akıntı ve koku kişinin yeterince temizlenmediğini göstermez. HS bulaşıcı değildir; yakın temas nedeniyle aile üyelerine geçmesi beklenmez. Ağrı, giyinme ve yürüme güçlüğü, iş veya okul devamsızlığı, cinsel yaşam sorunları ve utanma hastalığın gerçek yükünü oluşturur. Görüşmede yalnız lezyon sayısı değil, kişinin en çok zorlandığı konu da sorulmalıdır. [1,3]

Kaynaklar:[1][2][3]

BELİRTİLER VE UYARI İŞARETLERİ

Aynı kıvrım bölgesinde tekrar eden hassas nodüller, kendiliğinden açılıp akıntı yapan şişlikler, çift ağızlı komedonlar, köprüleşen skarlar ve tekrarlayan tüneller HS düşündürür. Başlangıçta yalnız bir veya birkaç ağrılı lezyon bulunabilir. Akıntının kesilmesi, deri altındaki tünelin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bazı hastalarda skar dokusu hareketi kısıtlar. [3]

**Ateş, hızla yayılan kızarıklık, belirgin genel durum bozukluğu veya olağan ataklardan farklı ve hızla artan ağrı** ikincil enfeksiyon ve başka acil durumlar açısından aynı gün değerlendirilmelidir. Uzun süredir var olan bir yarada yeni kitle, kanama veya iyileşme biçiminde değişiklik dermatoloji muayenesini gerektirir. Perianal akıntı ile birlikte bağırsak yakınmaları varsa Crohn hastalığı gibi eşlik eden durumlar araştırılır. Şiddetli ruhsal sıkıntı ve kendine zarar düşüncesi de acil yardım nedenidir. [2,4]

Kaynaklar:[2][3][4]

RİSK ETKENLERİ VE HASTALIK MEKANİZMASI

HS'nin temelinde kıl folikülü çevresinde gelişen tıkanma ve bağışıklık aracılı inflamasyon bulunur. Süreç yalnız ter bezinin iltihabı olarak açıklanamaz. Ailevi yatkınlık görülebilir; ergenlik sonrasında başlaması hormonların etkisini düşündürür. Sigara kullanımı ve fazla kilo hastalıkla ilişkilidir; fakat her hastada bulunmaz ve tek başına tanı koydurmaz. Bu ilişkiler hastayı suçlamak için kullanılmamalıdır. [1]

Sürtünme ve deri travması belirtileri artırabilir. Buna karşılık, kilo vermenin veya belirli bir diyetin her hastada HS'yi tedavi edeceğini söylemek doğru değildir. Güncel AAD duyurusu, belirli diyetlerin ve kilo azaltıcı yaklaşımların HS'ye özgü tedavi etkisi için kanıt sınırlılıklarını vurgular. Sigara bırakma desteği ve sağlıklı beslenme genel sağlık yararı nedeniyle sunulur; gerekli ilaç veya cerrahi bunların başarılmasına koşullanmaz. [2,5]

Kaynaklar:[1][2][5]

TANI VE HASTALIK YÜKÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

Tanı üç klinik öğenin birlikte yorumlanmasına dayanır: tipik lezyon, tipik yerleşim ve tekrarlayan seyir. Kan testi tek başına HS'yi doğrulamaz. Bakteri kültürü her akıntılı lezyonda rutin değildir; enfeksiyon kuşkusu veya ayırıcı tanı gerektiğinde kullanılabilir. Epidermoid kist, bakteriyel apse, folikülit, pilonidal hastalık ve perianal Crohn hastalığı klinik bağlamda ayrılır. Hassas bölgelerin muayenesi açıklanarak ve hastanın onayı alınarak yapılır. [4]

Hurley evrelemesi bölgedeki tünel ve skar yapısını; IHS4 ise aktif inflamatuvar yükü değerlendirmeye yardımcı olur. Bunlar birbirinin yerine geçmez. IHS4, nodül sayısı + apse sayısının iki katı + akıntılı tünel sayısının dört katı olarak hesaplanır; ≤3 hafif, 4–10 orta ve ≥11 ağır aktiviteyi gösterir. Ağrı ve yaşam kalitesi ayrıca kaydedilmelidir. [6]

Kaynaklar:[4][6]

ÖZEL DURUMLAR VE TAKİP

Gebelik planı, gebelik ve emzirme tedavi seçimini değiştirir; tetrasiklinler, antiandrojenler ve diğer sistemik seçenekler için ayrı güvenlik incelemesi gerekir. Çocuk ve ergenlerde erişkin ruhsatı genellenmez. Biyolojik tedavi öncesinde enfeksiyon riski, tüberküloz taraması, aşılar ve komorbiditeler güncel ürün bilgisine göre gözden geçirilir. İnflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsü özellikle IL-17 yolunu hedefleyen tedavilerin seçiminde önemlidir. [7–9]

İzlemde yeni nodüller, apse ve akıntılı tüneller, ağrı, pansuman gereksinimi, hareket kısıtlılığı ve yaşam kalitesi birlikte kaydedilir. Depresyon, metabolik risk ve bağırsak ya da eklem yakınmaları uygun klinik değerlendirmeye yönlendirir. Yanıt yetersizse tedaviyi “biraz daha” sürdürmek yerine hedef ve değişim eşiği hastayla yeniden konuşulur. Cerrahi sonrası bakım ile sistemik tedavi takvimi ekipler arasında uyumlu olmalıdır. [2,4,6]

Kaynaklar:[2][4][6][7][8][9]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

TEDAVİ: PARALEL YÜRÜYEN BASAMAKLAR

**1. Destek tedavisi bütün hastalarda başlar.** Akıntıyı emen, yapışmayan pansuman; sürtünmeyi azaltan giysi; nazik temizlik ve ağrı planı oluşturulur. Nodülleri sıkmak veya iğneyle açmak travmayı artırır. Antiseptik ürün seçimi tahriş ve bölgeye göre düzenlenir; sert keseleme önerilmez. Tıraş ve ağda tahriş yapıyorsa alternatifler konuşulur. [5]

**2. Lokal veya sınırlı inflamasyon hedeflenir.** Uygun olgularda topikal klindamisin gibi tedaviler, seçilmiş ağrılı lezyonlarda intralezyonel kortikosteroid ve belirli süreli sistemik antibiyotik seçenekleri değerlendirilebilir. Antibiyotik verilmesi HS'nin bulaşıcı hastalık olduğu anlamına gelmez. Direnç, yan etki ve ilaç etkileşimi dikkate alınır. Etkisiz tedaviyi tekrarlamak yerine tanı, uyum ve hastalık şiddeti yeniden değerlendirilir. [2,4]

**3. Orta-ağır veya ilerleyici hastalıkta etkili sistemik tedavi geciktirilmez.** Biyolojik tedavi için dermatoloji değerlendirmesi gerekir. Avrupa Birliği'nde sekukinumab ve bimekizumab, geleneksel sistemik tedaviye yetersiz yanıt veren erişkinlerde orta-ağır aktif HS için ruhsatlıdır. Adalimumabın da HS endikasyonu bulunur; yaş ve diğer koşullar güncel ürün bilgisinden kontrol edilir. Bu bilgi Türkiye ruhsatı veya SGK ödeme onayı değildir. [7–9]

**4. Kalıcı tüneller için cerrahi değerlendirilir.** Aktif inflamasyonu ilaçla azaltmak ve geri dönüşsüz tünel dokusunu uygun girişimle tedavi etmek birbirini tamamlar. Deroofing veya eksizyonun kapsamı bölgesel hasara göre seçilir. Basit insizyon-drenaj akut ağrıyı azaltabilir; fakat tekrarlayan tünelli hastalık için tek başına uzun vadeli çözüm sayılmaz. [6]

*Tablo: kaynakların klinik sentezi. [2,4,6]*

Kaynaklar:[2][4][5][6][7][8][9]

AKIL KARTI

- Tipik bölge + tipik lezyon + tekrar: HS'yi düşün. - Kir, bulaş veya kişisel başarısızlık açıklaması kullanma. - Ağrı ve ruhsal yükü ayrı tedavi hedefi yap. - İlaç inflamasyonu, cerrahi kalıcı hasarı hedefleyebilir. - Ruhsat, rehber önerisi ve geri ödeme üç ayrı konudur. [1,2,6]

Kaynaklar:[1][2][6]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. [NIAMS — Hidradenitis suppurativa: overview, symptoms and causes](https://www.niams.nih.gov/health-topics/hidradenitis-suppurativa-hs). ↗

    NIAMS · Erişim: 2026-10-25

  2. [AAD — AAD/HSF ortak HS rehberi duyurusu, 20 Ekim 2026](https://www.aad.org/news/hidradenitis-suppurativa-guidelines). ↗

    AAD · Erişim: 2026-10-25

  3. [AAD — HS signs and symptoms](https://www.aad.org/public/diseases/a-z/hidradenitis-suppurativa-symptoms). ↗

    AAD · Erişim: 2026-10-25

  4. [BAD — Hidradenitis suppurativa patient information, Mart 2025](https://cdn.bad.org.uk/uploads/2021/11/26142619/Hidradenitis-suppurativa-PIL-Mar-2025.pdf). ↗

    BAD · Erişim: 2026-10-25

  5. [AAD — HS self-care](https://www.aad.org/public/diseases/a-z/hidradenitis-suppurativa-self-care). ↗

    AAD · Erişim: 2026-10-25

  6. [European S2k guideline, part 2: Treatment, 2025](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12023723/). ↗

    Kaynakçada kuruluş/yazar ayrıca belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-25

  7. [EMA — Cosentyx](https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/cosentyx). ↗

    EMA · Erişim: 2026-10-25

  8. [EMA — Bimzelx](https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/bimzelx). ↗

    EMA · Erişim: 2026-10-25

  9. [EMA — Humira](https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/humira). ↗

    EMA · Erişim: 2026-10-25

> **Editoryal taslak — 25 Ekim 2026.** Genel bilgilendirme ve klinik başvuru içindir; kişisel reçete yerine geçmez. Erişim: 25 Ekim 2026. AAD duyurusu tam rehber yerine geçmez; koşullu öneriler rutin ruhsatlı kullanım olarak sunulmamıştır.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.