HİDROKARBON ZEHİRLENMESİ

HİDROKARBON MARUZİYETİNİN KAPSAMI

Hidrokarbonlar benzin ve çeşitli petrol ürünleriyle günlük yaşamda karşılaşılan kimyasallardır. Bu yazı yakıt yanmasına bağlı karbonmonoksit zehirlenmesini değil, sıvı ürün veya buharıyla doğrudan teması ele alır. Benzin buharı göz ve solunum yollarında tahrişe, baş ağrısı, baş dönmesi veya bulantıya neden olabilir. Daha yoğun maruziyet bilinç ve kalp ritmi üzerinde ciddi etki yapabilir. Sıvının deride kalması tahrişe yol açabilir. Koku alınması tek başına maruziyetin ağırlığını ölçmez. [1]

Korunmada ürünün uygun kapta ve güvenli yerde tutulması, iş ortamında havalandırma ve ürünün güvenlik talimatlarına uyulması önemlidir. Yakıt içecek şişesinde saklanmamalı, çocukların erişimine bırakılmamalıdır. Benzin yutulmuşsa gecikmeden tıbbi görüş alınır. Kişi kusturulmaz; sıvının akciğere kaçması tehlikelidir. Buhara maruz kalan kişi güvenle temiz havaya çıkarılır, fakat kurtarıcı kirli alana korunmasız girmez. Deriye bulaşta kirli giysiler çıkarılıp bölge yıkanır. Gözde temas varsa durulama geciktirilmez. Gebelikte maruziyet olduğunda ürün, süre ve belirtiler sağlık ekibine bildirilmelidir; kokuya dayanarak anne veya bebek hakkında kesin sonuç çıkarılmaz. [1]

Benzin buharının sağlık etkileri ile yanma sonucu oluşan gazların etkileri karıştırılmamalıdır. Olay yerindeki koşullar sağlık ekibine anlatılarak maruziyetin doğru tanımlanmasına yardım edilmelidir. [1]

AKCİĞERE KAÇMA RİSKİ VE İLK BAŞVURU

Benzin, gazyağı, lamba yağı, bazı mobilya cilaları, tinerler ve çakmak sıvıları hidrokarbon içerebilir. Ürünler birbirinin aynısı değildir, fakat önemli ortak tehlike sıvının solunum yoluna kaçmasıdır. Yutma sırasında öksürme veya boğulur gibi olma, kimyasal akciğer hasarını düşündürür. Bu durum sıradan mide rahatsızlığından daha önemlidir. Kusturma, akciğere geçiş riskini artırabileceğinden uygulanmaz. Zehir merkezi ürünün tam adına göre değerlendirme yapmalıdır. [2]

Evde ilaç, yağ veya başka içecek vererek ürünü vücuttan uzaklaştırmaya çalışılmamalıdır. Nefes darlığı, morarma, belirgin uyku hali veya nöbet acil yardım gerektirir. İlk anda iyi görünen kişi için de şüpheli yutma danışılmalıdır. Ambalajı sağlık ekibine göstermek yararlıdır; ambalajı bulmaya çalışmak yardım çağrısını geciktirmemelidir. Deri teması olduğunda sabun ve suyla yıkama yapılır; hidrokarbonun uzun süre deride kalmasına izin verilmez. Çocuk bulunan evlerde ürün kullanımından sonra kapak kapatılıp güvenli yere kaldırılmalıdır. İş sırasında açık kapta bırakılan ürün veya içecek kabına aktarım yanlışlıkla yutmayı kolaylaştırır. Koruyucu önlemler yalnız kullanım anını değil, saklama ve atıkların güvenli uzaklaştırılmasını da kapsamalıdır. [2]

Ürünün akciğere kaçması yalnız çok miktarda yutmaya bağlı değildir. Öksürme veya boğulur gibi olmanın bildirilmesi, zehir merkezinin aciliyet değerlendirmesinde özellikle yararlı bilgi sağlar. [2]

ÇOCUKTA KLİNİK YÖNETİM VE İZLEM

Pediatrik RCH rehberi yutma, buhar soluma ve deri temasını ayrı değerlendirir. Öksürük, hırıltı, hızlı soluma veya oksijen düşüklüğü akciğer etkilenmesini düşündürür. Nöbet, bilinç değişikliği veya ritim bozukluğu daha ağır maruziyet göstergeleridir. Solunum bulguları gecikebilir; bu nedenle ilk muayenenin normal oluşu tek başına yeterli değildir. Hekim ürün içeriğini, zamanı, çocuğun yaşını ve maruziyet yolunu sorgular. Gereken testler klinik duruma göre seçilir. [3]

Belirti veren çocukta kalp kaydı, solunum izlemi, kan gazı veya akciğer görüntülemesi gerekebilir. Tedavinin temeli destekleyicidir; oksijen ve gerektiğinde solunum desteği sağlanır. Kimyasal pnömoni bakteriyel enfeksiyonla aynı değildir; koruyucu antibiyotik ve kortizon rutin olarak verilmez. Aktif kömür akciğere kaçma riskini artırabileceğinden kullanılmaz. Gözlem süresi ve taburculuk, klinik düzelme ile maruziyet özelliklerine göre belirlenir. Çocuk rehberindeki süreler erişkinlere değişmez kural olarak aktarılmaz. Eve dönen çocukta yeniden öksürük, ateşle birlikte solunum sıkıntısı veya bilinç değişikliği olursa değerlendirme gerekir. Kasten soluma veya yutma söz konusuysa psikososyal destek ve tekrarı önleme planı da oluşturulmalıdır. [3]

Kimyasal akciğer etkilenmesi olan çocukta oksijenlenme ve solunum işi izlenir. Gereken destek bulgulara göre artırılır; yalnız ateş veya röntgen görüntüsüne bakılarak tedavi seçilmez. [3]

AKIL KARTI

Kusturmak hidrokarbonu akciğere kaçırabilir; evde kusturma yapmayın. [2]

ÖĞRETİCİ TABLO

Acil durumda 112; zehir danışmanlığı için UZEM 114. [4]