HİPERPROLAKTİNEMİ
ÖZET
Hiperprolaktinemi, kandaki prolaktinin laboratuvarın referans aralığını aşmasıdır. Adet düzensizliği, infertilite, süt gelmesi veya cinsel işlev sorunlarına yol açabilir; yüksek sonuç tek başına tümör demek değildir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
İlaç, gebelik, makroprolaktin ve diğer nedenlerin algoritması; prolaktinoma monografı değil.
HALK İÇİN: NEDENLER
Gebelik ve emzirme sırasında prolaktin yükselmesi fizyolojiktir. İlaçlar, hipotiroidi, böbrek hastalığı ve hipofiz çevresindeki hastalıklar diğer nedenlerdir. Bu madde neden araştırmasına odaklanır; prolaktinoma için ayrıntılı tümör tedavi rehberi değildir. [1]
İLAÇLARI KENDİNİZ KESMEYİN
Özellikle antipsikotik, bulantı ilacı veya opioid kullanımı bildirilmelidir. İlaç değişikliği reçeteleyen hekimle birlikte yapılır; ruhsal hastalığın kötüleşmesi pahasına yalnız laboratuvar sonucunu düzeltmek amaçlanmaz. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Adet, gebelik olasılığı, emzirme, libido, galaktore, baş ağrısı ve görme yakınmaları sorgulanır. Kullanılan reçeteli/reçetesiz ilaçlar ve başlangıç tarihleri kaydedilir. Erkeklerde hipogonadal belirtiler, ergenlerde puberte gelişimi dikkate alınır. [1]
FİZİK MUAYENE
Görme yakınmasında görme alanı/nörolojik değerlendirme, tiroid bulguları ve hipogonadizm işaretleri aranır. Galaktore olmaması hiperprolaktinemiyi dışlamaz. [3]
AYIRICI TANI
NEDENİ AYIRMA
İlaç, hipotiroidi ve böbrek yetersizliği dışlanır; açıklanamayan kalıcı monomerik yükseklikte hipofiz MR gündeme gelir. Büyük hipofiz kitlesine rağmen hafif prolaktin yüksekliğinde hook etkisi için örnek dilüsyonu istenir. Makroprolaktin ve gerçek monomerik fazlalık birlikte bulunabileceğinden belirti-laboratuvar uyumu önemlidir. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
ÖLÇÜMÜ DOĞRULAMA
Hafif yükseklik, örneğin 20–40 ng/mL, stres/egzersiz gibi geçici etkiler gözetilerek tekrarlanır. Laboratuvar yöntemi ve referans aralığı esas alınır. Kalıcı hafif ve semptomsuz yükseklikte makroprolaktin, ayrıca TSH ve gebelik değerlendirilir. Makroprolaktin için PEG sonrası monomerik düzeyin yorumlanması gereksiz görüntülemeyi azaltabilir. [3]
TEDAVİ
NEDENE YÖNELİK YAKLAŞIM
Hipotiroidi düzeltilir. İlaç ilişkili semptomatik durumda güvenliyse sorumlu hekimle doz/ajan değişimi ve tekrar ölçüm yapılır. Semptomsuz ilaç ilişkili yükseklik her zaman tedavi gerektirmez. Semptomatik prolaktinoma saptanırsa dopamin agonisti, çoğunlukla kabergolin, endokrinolojiyle planlanır; psikozda agonist kullanımı özel dikkat ister. [2]
İZLEM VE ÖNERİLER
Prolaktin yanında adet, gonadal işlev, fertilite isteği ve uzun süren hipogonadizmde kemik sağlığı izlenir. Dopamin agonisti başlayanlarda biyokimyasal yanıt erken kontrol edilir; kitlesi olanlarda MR/görme izlemi tümör özelliklerine göre yapılır. Tedaviyi kesme kararı tek normal sonuçla verilmez. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL DEĞERLENDİRME
Yeni şiddetli baş ağrısı ve görme kaybı, özellikle bilinen hipofiz lezyonunda, acil değerlendirme gerektirir. Büyük kitle basısı olasılığı rutin kontrol gününe bırakılmaz. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
GEBELİK SINIRI
Gebelikte normal fizyolojik prolaktin artışı tümör büyüklüğü için güvenilir takip göstergesi değildir. Gebelik planı ve mevcut hipofiz hastalığı endokrinoloji/obstetriyle ele alınır; ilaç kesme veya sürdürme kararı lezyona özgüdür. [2]
KLİNİK DURUMLARI AYIRMA
Kararlar belirtiler, yaşam evresi, üreme planı ve klinik risklerle birlikte değerlendirilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Hyperprolactinemia ↗
Endocrine Society · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Diagnosis and Treatment of Hyperprolactinemia: Clinical Practice Guideline ↗
Melmed S ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2011 · Erişim: 2026-10-26
- Current evaluation of amenorrhea: committee opinion ↗
ASRM · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Seçilen çalışmalar klinik soruya göre okunmalıdır; tek bir sonuç tüm hasta gruplarına genellenemez.
01 · MAKROPROLAKTİN AYRIMINDA LABORATUVAR YÖNTEMLERİ
Specificity and clinical utility of methods for the detection of macroprolactin.
Kavanagh L; McKenna TJ; Fahie-Wilson MN; Gibney J; Smith TP · Clinical chemistry · 2006
Çalışma türü: Laboratuvar yöntem karşılaştırması
Kapsam: Yüksekliği tamamen makroprolaktinle açıklanan 42 kişinin serum örnekleri.
ÖZET
PEG ön işlemi incelenen alternatifler içinde jel filtrasyon kromatografisiyle en iyi korelasyonu gösterdi; ancak monomerik prolaktini eksik tahmin etti.
Hiçbir yöntem referansla aynı sonuç vermedi; PEG yüzdesi tek başına klinik tanı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 16675508 · DOI: 10.1373/clinchem.2005.065854
02 · RİSPERİDON İLİŞKİLİ YÜKSEKLİKTE EK ARİPİPRAZOL
Adjunctive Aripiprazole Treatment for Risperidone-Induced Hyperprolactinemia: An 8-Week Randomized, Open-Label, Comparative Clinical Trial.
Zhao J; Song X; Ai X; Gu X; Huang G; Li X; Pang L; Ding M; Ding S; Lv L · PloS one · 2015
Çalışma türü: Sekiz haftalık açık etiketli randomize çalışma
Kapsam: Risperidonla ilişkili hiperprolaktinemisi olan 113 şizofreni hastası.
ÖZET
Ek aripiprazol grubunda prolaktin ikinci haftadan itibaren kontrol grubuna göre daha fazla düştü. Bildirilen advers reaksiyon oranlarında anlamlı fark bulunmadı.
Açık etiketli kısa izlem; uzun dönem kemik/fertilite sonuçlarını veya gebelik güvenliğini kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26448615 · DOI: 10.1371/journal.pone.0139717
03 · HİPERPROLAKTİNEMİ VE KANSER: ULUSAL KOHORT
Hyperprolactinemia and cancer risk: a Swedish population-based cohort study.
Himonakos C; Emilsson L; Bensing S; Berinder K · Endocrine connections · 2025
Çalışma türü: Eşleştirilmiş kayıt tabanlı kohort
Kapsam: Dopamin agonistiyle tedavi edilen 3.837 kişi ve 38.370 kontrol.
ÖZET
Medyan 6,1 yılda toplam kanser için düzeltilmiş hazard oranı 1,05; meme kanseri için 1,02 idi ve güven aralıkları 1’i içeriyordu.
Tedavi edilmiş grupta artış saptanmaması tedavisiz hastalıkta risk olmadığını veya ilacın koruduğunu kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40478803 · DOI: 10.1530/EC-25-0108
Eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde 112 / acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.