HİPOFİZ APOPLEKSİSİ

Baş ağrısının başlangıcı, kusma, görme değişikliği ve bilinç etkilenmesi sorgulanır. Bilinen hipofiz tümörü, hipertansiyon, yakın büyük cerrahi, antikoagülan kullanımı, travma ve gebelik/doğum öyküsü kaydedilir. Bu tetikleyicilerin bulunmaması apopleksiyi dışlamaz. Önceki hormon sorunları altta yatan hipofiz hastalığına ilişkin ipucu sağlayabilir.

Bilinç, dolaşım ve görsel durum öncelikle değerlendirilir. Görme keskinliği, alan kaybı ve göz hareketleri başlangıçta belgelenmeli ve seyir içinde tekrar gözlenmelidir. Kortikotrop eksen etkilenmesi hipotansiyona katkı sağlayabilir. Klinik kötüleşme tedavi kararını değiştirebilir; tek muayenede stabil görünüm sonraki izlemi gereksiz kılmaz.

Ani şiddetli baş ağrısında subaraknoid kanama ve menenjit gibi başka aciller de araştırılır. Görsel ve hormonal bulgular apopleksi olasılığını destekler fakat baş ağrısı tek başına tanı değildir. Meningeal irritasyon veya nörolojik bulgular yalnız hipofiz kitlesine bağlanmamalıdır; tanısal süreç multidisipliner yürütülür.

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Hipofiz MR’ı tercih edilir; ilk beyin BT’sinin açıklayıcı olmaması güvenli dışlama sağlamaz. Elektrolitler ve diğer acil kan tetkikleri alınır. Mümkünse tedaviyi geciktirmeden kortizol ve hipofiz eksenlerine yönelik örnekleme yapılır. Tanı çalışmaları, dolaşımın desteklenmesi ve gerekli steroid tedavisinin önüne geçmemelidir.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Dolaşım bozukluğu, bilinç değişikliği veya ağır görme kaybında ampirik glukokortikoid tedavisi yaşamsal olabilir. Stabilizasyon sonrası ciddi/ilerleyen görsel etkilenmede cerrahi değerlendirilir. Seçilmiş stabil, hafif olguda yakın hastane izlemi mümkündür; konservatif yönetim hormon desteği ve seri muayene içerir, tedavisiz bırakma değildir.

Taburculuk sonrası görme ve hipofiz işlevi yeniden değerlendirilir; MR ile kalan tümörün seyri izlenir. Görmenin düzelmesi hormonların da toparlandığını göstermez. Bazı kişiler uzun dönem replasman gerektirir. Cerrahi sonrasında su dengesi de izlenir. Yeni veya ilerleyen görsel belirtiler planlı kontrolü beklememelidir.

ACİL UYARILAR VE SEVK

Ani ve çok şiddetli baş ağrısı, yeni görme kaybı veya göz hareket bozukluğu, kusma ve bayılma acil değerlendirme nedenidir. Önceden tümör tanısı olmaması güvence değildir. Bu bulguların apopleksiye özgü olmaması aciliyeti azaltmaz; başka ciddi nörolojik nedenler de olabilir.