HİPOKALSEMİ

GENEL BAKIŞ

Kanda kalsiyumun bir bölümü proteinlere bağlı, bir bölümü iyonize biçimde bulunur. Albümin düşük olduğunda toplam kalsiyum da düşük görünebilir. Gerektiğinde iyonize kalsiyum ölçümü, gerçekten etkin kalsiyumun azalıp azalmadığını anlamaya yardımcı olur. Tek bir işaretlenmiş laboratuvar sonucundan hareketle takviye başlamak yerine sonuç, belirtiler ve diğer testlerle birlikte yorumlanmalıdır. [1]

BELİRTİLER, NEDENLER VE RİSKLER

Ağız çevresinde veya parmaklarda karıncalanma, kas krampları ve istemsiz kasılmalar görülebilir. Belirtilerin ağırlığı yalnız ölçülen sayıyla değil, düşüşün ne kadar hızlı geliştiğiyle de ilişkilidir. Yavaş gelişen düşüklük daha az yakınma yaratabilirken hızlı düşüş belirgin olabilir. Ağır tabloda kalp ritmi ve sinir sistemi etkilenebilir; bu nedenle yeni belirtiler önemsenmelidir. [2]

Paratiroid hormon eksikliği, D vitamini yetersizliği, bağırsakta emilim bozukluğu, böbrek hastalığı ve magnezyum düşüklüğü nedenler arasındadır. Tiroid veya paratiroid ameliyatından sonra gelişebilir. Bazı ilaçlar, pankreas iltihabı ve diğer akut hastalıklar da değerlendirilir. Hipokalsemiyi yalnız “az süt içmek” ile açıklamak, tedavi gerektiren bir nedeni gözden kaçırabilir. [2]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Hekim önce sonucun anlamını ve aciliyetini değerlendirir. Kalsiyumla birlikte fosfat, magnezyum, böbrek işlevi, PTH ve D vitamini incelenebilir. Elektrokardiyografi kalbin elektriksel etkilenmesini araştırır; bazı hastalarda sürekli ritim izlemi gerekir. Tedavinin yanıtı tekrarlanan kalsiyum ölçümleriyle izlenir. Bir ölçümün normale dönmesi, altta yatan nedenin de düzelmiş olduğunu otomatik olarak göstermez. [3]

Geçirilmiş boyun ameliyatı, ailede benzer durum, otoimmün hastalık ve kullanılan ilaçların ayrıntıları önemlidir. Denosumab veya demir infüzyonu gibi yakın dönem tedaviler de bildirilmelidir. Uzman sevkinde önceki sonuçların ve kullanılan takviyelerin belirtilmesi, değişimin anlaşılmasını sağlar. Değerlendirme beklenirken belirtiler ağırlaşırsa sevkin aciliyeti yeniden ele alınmalıdır. [4]

Tablo, laboratuvar sonucunun tek başına bir tedavi reçetesi olmadığını hatırlatır. [1]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavi ağırlığa, belirtilere ve nedene göre değişir. Hafif, belirtisiz durumda ağızdan tedavi yeterli olabilirken ağır veya belirti veren hipokalsemi hastanede damar içi kalsiyum gerektirebilir. Damar içi uygulama ritim ve laboratuvar izlemiyle yapılır; evde uygulanacak bir işlem değildir. D vitamini veya magnezyum eksikliği varsa bunların da uygun biçimde düzeltilmesi gerekir. [3]

Magnezyum eksikliği giderilmeden kalsiyumun düzelmesi kalıcı olmayabilir. Kalsiyum preparatları bazı ilaçların emilimini etkileyebilir; birlikte kullanılan demir, antibiyotik ve kemik ilaçları ekibe bildirilmelidir. Damar içi kalsiyumda uygulama hızı ve damar dışına kaçma riski ayrıca önemlidir. Bu gerekçeler, tedavinin yalnız alınacak miktardan ibaret olmadığını gösterir. [2]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Kontrollerde yakınmaların düzelmesi ve kan değerlerinin dengelenmesi birlikte değerlendirilir. Taburculukta testlerin ne zaman tekrarlanacağı ve sonuçları kimin izleyeceği belirlenmelidir. Ameliyat sonrası hastada devam eden düşüklük ek tedavi gerektirebilir. Tedavinin azaltılması veya değiştirilmesi kontrol sonuçları ve neden dikkate alınarak yapılır; kişi kendi kendine doz değiştirmemelidir. [3]

Böbrek işlev bozukluğu veya karmaşık hastalığı bulunan kişilerde genel bir akut tedavi şemasını aynen uygulamak uygun değildir. Kronik hipokalsemi ve paratiroid ameliyatı sonrası bakım da kendi özelliklerine göre planlanmalıdır. Bu gruplarda kalsiyum ve D vitamini kararları uzman değerlendirmesi gerektirir. [2]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Belirgin kasılma veya tetaniyle seyreden akut düşüklük acil değerlendirme gerektirir. Yeni belirti veren kişiye yalnız rutin kontrol randevusu önerilmemelidir. Önceden bilinen düşüklük, yeni gelişen ağır yakınmayı önemsiz kılmaz. [4]