HİPOKSİK İSKEMİK ENSEFALOPATİ

Plasenta ayrılması/kordon olayı gibi akut perinatal olaylar, gebelik haftası, kordon veya ilk saat gazı, onuncu dakika Apgar ve ventilasyon süresi belgelenir. [2]

Bilinç, spontan aktivite, postür, tonus, emme/Moro ve otonom bulgular yapılandırılmış olarak değerlendirilir. İlk altı saat içinde tekrarlanan inceleme önemlidir; tek erken normal muayene gelişen ensefalopatiyi dışlamaz. [1]

Ensefalopati yalnız hipoksiye bağlanmamalıdır; enfeksiyon, metabolik bozukluk, kanama ve yapısal/genetik nedenler klinik bağlama göre araştırılır. [1]

TANI VE TEST SEÇİMİ

CPS seçim çerçevesinde ≥36 hafta ve ≤6 saat yaşta pH ≤7,0 veya baz açığı ≥16 mmol/L; pH 7,01–7,15 veya baz açığı 10–15,9 mmol/L ya da gaz yoksa akut perinatal olayla birlikte 10. dakika Apgar ≤5 ya da ≥10 dakika pozitif basınçlı ventilasyon aranır. Buna nöbet veya en az üç nörolojik kategoride orta/ağır bulgu eşlik etmelidir. Baz açığı pozitif büyüklük, baz fazlası negatif sayı olarak yazılır; işaret karıştırılmamalıdır. [2]

Uygun orta/ağır HİE’de ilk altı saatte başlayan, protokollü 72 saat terapötik hipotermi standarttır. İleri canlandırma sonrası glukoz, solunum ve dolaşım yakın izlenir. <36 haftada yarar gösterilmemiş ve zarar olasılığı vardır; rutin soğutmaya genişletilmez. [3]

Erken başlayıp soğutma ve yeniden ısıtma boyunca EEG/aEEG ile nöbet izlenir; klinik/elektrografik nöbet tedavi edilir. Yeniden ısıtma sonrası MRG; işitme–görme–motor/bilişsel değerlendirme planlanır. En az iki yıl, tercihen okul çağına kadar çok disiplinli izlem gerekir. Soğutmada çekirdek ısı hedefi 33–34 °C’dir; glukoz/elektrolit bozukluğu, hipokarbi ve hiperoksi önlenmeli, yeterli dolaşım korunmalıdır. [2]

ACİL BELİRTİLER VE SEVK

İlk saatlerde nöbet, belirgin hipotoni, bilinç bozukluğu veya uzamış canlandırma varsa uygun merkeze danışma geciktirilmez; tedavi penceresi nakilde kaybedilmemelidir. [1]