HİPOPARATİROİDİ

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER, NEDENLER VE RİSKLER

Dudaklarda, parmaklarda veya ayaklarda karıncalanma, kas krampları, ağrılı kasılmalar ve halsizlik görülebilir. Daha ağır durumda nöbet, bilinç değişikliği ve kalp ritmi bozukluğu gelişebilir. Yakınmaların şiddeti değişkendir; bazı kişilerde sorun ameliyat sonrası yapılan testlerde belirlenir. Özellikle yakın zamanda boyun ameliyatı geçiren kişinin yeni karıncalanması önemsenmelidir. [1]

En sık neden, tiroid veya başka boyun ameliyatı sırasında paratiroid bezlerinin hasarlanmasıdır. Otoimmün ve kalıtsal nedenler de bulunur. Çok düşük magnezyum düzeyi PTH işlevini bozarak benzer tablo oluşturabilir ve düzeltilebilir bir neden olabilir. Çocuklukta başlayan, ailesel veya başka endokrin sorunlarla birlikte görülen hastalıkta neden araştırması daha ayrıntılı yapılır. [2]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Kalsiyumun düşük olduğu bir durumda PTH yanıtının yetersiz olması tanısal açıdan önemlidir. Magnezyum, fosfor, böbrek işlevi ve gerektiğinde idrar kalsiyumu değerlendirilir. Kalsiyum düşüklüğünün yalnız PTH eksikliğine bağlanmaması gerekir; beslenme, vitamin durumu, böbrek hastalığı ve ilaçlar da gözden geçirilir. Ritim yakınması veya ağır belirtiler varsa elektrokardiyografi gerekli olabilir. [2,3]

Ameliyattan hemen sonra saptanan eksiklik mutlaka kalıcı değildir. Güncellenmiş Avrupa kılavuzu, ameliyat sonrası kronik hipoparatiroidiyi on iki aydan uzun sürme üzerinden tanımlar; daha geç iyileşme de mümkün olabilir. Bu ayrım erken dönemde tedaviyi ihmal etmek anlamına gelmez, hastalığın kalıcılığı konusunda gereksiz kesinlikten kaçınmayı sağlar. [4]

Tablo, yalnız kan kalsiyumuna bakmanın uzun dönem bakım için yeterli olmadığını gösterir. [2–4]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavide kalsiyum ve uygun D vitamini preparatları kullanılır. Dozlar belirtiler, testler ve böbrek durumu üzerinden düzenlenir; reçetesiz takviye miktarlarını rastgele artırmak güvenli değildir. Ağır kalsiyum düşüklüğünde hastanede damar yoluyla tedavi ve kalp ritmi izlemi gerekebilir. Düzenli tedavinin aksaması durumunda nasıl hareket edileceği önceden konuşulmalıdır. [1]

Standart tedaviyle yeterli kontrol sağlanamayan bazı hastalarda uzman tarafından PTH yerine koyma tedavisi değerlendirilebilir. Bu seçenek bütün hastalara otomatik olarak uygulanmaz; belirtiler, biyokimyasal kontrol ve tedavi yükü birlikte ele alınır. Ürünün bulunabilirliği ve uygunluğu yerel koşullara bağlıdır. Yeni bir ilacın varlığı, mevcut tedaviyi hekim değerlendirmesi olmadan bırakma gerekçesi değildir. [4]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Kontrollerde kas yakınmaları, günlük işlev, kullanılan ilaçlar, böbrek sağlığı ve laboratuvar sonuçları birlikte değerlendirilir. Gerektiğinde idrarla kalsiyum kaybı araştırılır. Gebelikte ve doğum çevresinde kalsiyum gereksinimi değişebileceğinden daha yakın uzman takibi önemlidir. Çocuklarda büyüme ve diş gelişimi de izlenir. Hastalıkla ilgili bilgi ve güncel ilaç listesinin başka sağlık başvurularında paylaşılması bakımın sürekliliğini destekler. [3]

Kandaki kalsiyum yeterli görünse bile idrarla fazla kalsiyum kaybı bulunabilir. Uzman bu nedenle bazı hastalarda idrar incelemesi ister ve tedaviyi yeniden düzenler. Kan ve idrar sonuçları farklı soruları yanıtladığından biri diğerinin yerine geçmez. [3]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Nöbet, bayılma, solunum güçlüğü, belirgin bilinç bulanıklığı veya sürekli şiddetli kasılma acil yardım gerektirir. Boyun ameliyatı sonrasında hızla artan uyuşma ve kasılmalar için ameliyat ekibiyle gecikmeden iletişim kurulmalıdır. Ağır belirti varken yalnız ağızdan takviye alıp beklemek güvenli değildir. [1,2]