İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

HİSTOPLAZMOZ

ÖZET

Histoplazmoz, çevreden solunan Histoplasma sporlarıyla oluşur. Hafif akciğer hastalığı kendiliğinden düzelebilir; bağışıklığı baskılanmış kişide yaygın enfeksiyon hızla ağırlaşabilir. Pozitif antikor veya akciğer nodülü tek başına aktif, tedavi gerektiren hastalık anlamına gelmez. [1,3]

Kaynaklar:[1][3]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KAPSAM

Endemik mantar ve immünsüpresyonda yayılım, antijen/kültür ve tedavi.

HALK İÇİN KISA BİLGİ

Kuş veya yarasa dışkısıyla kirlenmiş toprağın karıştırılması, mağara gezisi ve yıkım sırasında havalanan sporlar risk oluşturur. Ateş, öksürük ve halsizlik genellikle maruziyetten 3–17 gün sonra başlar. Bağışıklığı baskılayan ilaçlar ve HIV riski artırır. [1]

Yakın zamanda seyahat veya toprak/toz maruziyeti varsa hekime anlatılmalıdır. Antibiyotikle düzelmeyen zatürrede aynı antibiyotiği tekrarlamak yerine mantar enfeksiyonu araştırılması gerekebilir. [2]

Kaynaklar:[1][2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Yaşanılan ve ziyaret edilen endemik bölgeler, mağara, kuş/yarasa teması, yıkım ve kümelenmiş vakalar sorulur. Akciğer hastalığı ve immün baskılanma kaydedilir. Kronik akciğer hastalığında kaviter biçim; HIV ve nakilde yayılım düşünülür. [1]

Kaynaklar:[1]

FİZİK MUAYENE

MUAYENE VE AĞIRLIK

Oksijenlenme, solunum işi ve dolaşım değerlendirilir. İleri HIV’de ateş, kilo kaybı, hepatosplenomegali, gastrointestinal yakınmalar, deri bulguları veya merkezi sinir sistemi tutulumu yaygın hastalığı düşündürür. Şok ve çoklu organ yetmezliği mümkündür. [4]

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

Bakteriyel pnömoni ve diğer endemik mikozlarla klinik ayrım güvenilir değildir. Histoplasma antijeni Blastomyces ile çapraz reaksiyon verebilir. [2]

Nodülde malignite değerlendirmesi sürdürülür: araştırmalarda antikor testleri benign nodülü ayırt etmeye katkı sağlamıştır, ancak pozitif sonuç kanseri tek başına dışlamaz. [5]

Kaynaklar:[2][5]

TANISAL YAKLAŞIM

İdrar antijeni ilk testlerden biridir; serum antikoru eklenebilir. İlk 2 haftada antijen yalancı negatif, immün baskılanmada antikor yanıtı yetersiz olabilir. Antikor pozitifliği geçirilmiş enfeksiyonu da gösterebilir. Yüksek şüphede negatif ilk testle dosya kapatılmaz; tekrar seroloji, bronkoalveoler lavaj kültürü veya mikroskopi düşünülür. [2]

Kültürün sonuçlanması haftalar sürebilir; histopatoloji veya mikroskopide organizmanın görülmesi erken destek sağlar. Duyarlılık örnek ve hastalık biçimine bağlıdır. [1]

Kaynaklar:[2][1]

TEDAVİ

Bağışıklığı sağlam, hafif akut pulmoner hastada rutin antifungal önerilmez. Orta ağırlıkta karar belirtilerin süresi, ilerleme ve riskle verilir. Riskli immün baskılanmış hastada tedavi eşiği düşüktür; yalnız kalsifiye nodül tedavi edilmez. [3]

Tedavi gereken hafif/orta akut pulmoner hastalıkta geleneksel itrakonazol 3 gün 200 mg günde 3 kez, sonra 200 mg günde 2 kez, 6–12 hafta kullanılır. Ağır pulmoner/yaygın hastalıkta başlangıç liposomal amfoterisin B; merkezi sinir sistemi dışı tutulumda 3 mg/kg/gün, merkezi sinir sistemi tutulumunda 5 mg/kg/gündür. Klinik yanıtla itrakonazole geçilir; merkezi sinir sistemi indüksiyonu genellikle 4–6 haftadır. Gebelikte özellikle ilk trimesterde amfoterisin B tercih edilir. [3]

HIV ile ilişkili yaygın hastalıkta toplam tedavi en az 12 aydır; merkezi sinir sistemi tutulumunda klinik ve beyin omurilik sıvısı düzelmesi de gerekir. ART antifungal başladıktan sonra geciktirilmez. Azol–ART etkileşimleri, karaciğer toksisitesi ve itrakonazolün kalp yetmezliği riski kontrol edilir. [4]

Kaynaklar:[3][4]

İZLEM VE ÖNERİLER

İtrakonazolün formülasyonu, emilimi ve etkileşimleri önemlidir; ağır hastalığın tüm olgularında başlangıçtan 1–2 hafta sonra terapötik ilaç düzeyi ölçülmelidir. Laboratuvarın ana bileşen mi, metabolitle toplam mı bildirdiği bilinmeden hedefler karşılaştırılmaz. [3,4]

HIV’de antijen ilk 3 ay aylık, sonra 3–4 ay arayla izlenebilir; yükselme nüksü düşündürür. Baskılayıcı tedavinin kesilmesi yalnız süreye değil bağışıklık toparlanmasına, viral baskılanmaya ve mikrobiyolojik yanıta bağlıdır. [4]

Görme bozukluğunda göz hastalıkları değerlendirmesi gerekir. Eski histoplazmozla ilişkilendirilen oküler skar ve koroidal neovaskülarizasyon, aktif yaygın enfeksiyondan farklıdır; yalnız skar için sistemik antifungal başlanmaz. [1]

Kaynaklar:[3][4][1]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL SEVK

Hipoksemi, şok, bilinç değişikliği veya yeni nörolojik bulgu hastanede değerlendirilir. [4]

Ateş ve sitopenilere aşırı ferritin yüksekliği eşlik ediyorsa hemofagositik lenfohistiyositoz araştırılır; enfeksiyonun tedavisi ve hematoloji değerlendirmesi birlikte yürütülür. [6]

Kaynaklar:[4][6]

DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR

AYIRICI DEĞERLENDİRME

Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.

Kaynaklar:[3][4][1][5]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Clinical Overview of Histoplasmosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  2. Testing Algorithm for Histoplasmosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  3. IDSA Guideline Update on Histoplasmosis: 2025 and 2026 recommendations ↗

    IDSA · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26

  4. Histoplasmosis: Adult and Adolescent Opportunistic Infections ↗

    NIH · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  5. Validation of Histoplasmosis Enzyme Immunoassay to Evaluate Suspicious Lung Nodules. ↗

    Shipe, Deppen, Sullivan, Kammer, Starnes, Wilson, Massion, Grogan · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26

  6. Clinical and Laboratory Features of Hemophagocytic Lymphohistiocytosis in People With Disseminated Histoplasmosis. ↗

    Mandrell, Savenka, Saccente · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA

Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.

01 · AĞIR YAYGIN HASTALIKTA AMFOTERİSİN FORMÜLASYONU

Safety and efficacy of liposomal amphotericin B compared with conventional amphotericin B for induction therapy of histoplasmosis in patients with AIDS.

Philip C Johnson, L Joseph Wheat, Gretchen A Cloud, Mitchell Goldman, Dan Lancaster, David M Bamberger, William G Powderly, Richard Hafner, Carol A Kauffman, William E Dismukes, U.S. National Institute of Allergy and Infectious Diseases Mycoses Study Group · Annals of internal medicine · 2002

Çalışma türü: Çift kör randomize çalışma

Kapsam: Orta/ağır yaygın histoplazmozu olan 81 AIDS hastası.

ÖZET

Değerlendirilebilir hastalarda klinik başarı liposomal kolda 45/51, konvansiyonel kolda 14/22 idi. Nefrotoksisite %9 ve %37; infüzyon reaksiyonları %25 ve %63 bulundu.

Eski HIV bakım dönemidir; etkinlik paydaları tüm randomize örneklem değildir. Sonuçlar hafif pulmoner hastalığa aktarılmaz.

02 · TEK YÜKSEK DOZ İNDÜKSİYON YETERLİ Mİ?

Single High Dose of Liposomal Amphotericin B in Human Immunodeficiency Virus/AIDS-Related Disseminated Histoplasmosis: A Randomized Trial.

Alessandro C Pasqualotto, Daiane Dalla Lana, Cassia S M Godoy, Terezinha do Menino Jesus Silva Leitão, Monica B Bay, Lisandra Serra Damasceno, Renata B A Soares, Roger Kist, Larissa R Silva, Denusa Wiltgen, Marineide Melo, Taiguara F Guimarães, Marilia R Guimarães, Hareton T Vechi, Jacó R L de Mesquita, Gloria Regina de G Monteiro, Antoine Adenis, Nathan C Bahr, Andrej Spec, David R Boulware, Dennis Israelski, Tom Chiller, Diego R Falci · Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America · 2023

Çalışma türü: Açık randomize faz 2 çalışma

Kapsam: AIDS ile ilişkili yaygın hastalığı olan 118 kişi; üç liposomal amfoterisin rejimi.

ÖZET

On dördüncü gün yanıtı tek doz, iki doz ve standart kolda sırasıyla %84, %69 ve %74 idi; fark anlamlı değildi. Sağkalım ve toksisite farkı da gösterilmedi.

Faz 2 sonuçları kesin eşdeğerlik veya standart indüksiyonun yerine tek doz kullanımını kanıtlamaz; faz 3 doğrulaması gerekir.

03 · İTRAKONAZOL İDAMESİ VE GEÇ NÜKS

Itraconazole maintenance treatment for histoplasmosis in AIDS: a prospective, multicenter trial.

F M Hecht, J Wheat, A H Korzun, R Hafner, K J Skahan, R Larsen, M T Limjoco, M Simpson, D Schneider, M C Keefer, R Clark, K K Lai, J M Jacobson, K Squires, J A Bartlett, W Powderly · Journal of acquired immune deficiency syndromes and human retrovirology : official publication of the International Retrovirology Association · 1997

Çalışma türü: Prospektif açık çalışma

Kapsam: On iki haftalık indüksiyondan sonra 46 AIDS hastası.

ÖZET

Ortanca 87 haftada 2 nüks görüldü; birinde uyumsuzluk, diğerinde rifampin kullanımı vardı. Bir yıllık nükssüzlük %95,3; beş hasta toksisite nedeniyle bıraktı.

Modern ART öncesidir; eski idame dozu güncel başlangıç tedavisi gibi kullanılamaz. Etkileşim ve uyumun önemini destekler.

04 · İTRAKONAZOL FORMÜLASYONLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

MSG-15: Super-Bioavailability Itraconazole Versus Conventional Itraconazole in the Treatment of Endemic Mycoses-A Multicenter, Open-Label, Randomized Comparative Trial.

Andrej Spec, George R Thompson, Marisa H Miceli, Justin Hayes, Laurie Proia, David McKinsey, Ana Belen Arauz, Kathleen Mullane, Jo-Ann Young, Gerald McGwin, Rachel McMullen, Tyler Plumley, Mary K Moore, Lee Ann McDowell, Carolynn Jones, Peter G Pappas · Open forum infectious diseases · 2024

Çalışma türü: Açık randomize çalışma

Kapsam: Çeşitli endemik mikozları olan 88 hasta; 51’i histoplazmoz.

ÖZET

SUBA ve konvansiyonel formda 42 günlük klinik başarı %69 ve %67 idi. Erken ilaç düzeyi değişkenliği SUBA ile daha düşüktü; bazı güvenlik ölçütleri lehineydi.

Karışık hastalık grubu ve açık tasarım; sonuç histoplazmoza özgü üstünlük veya formülasyonların miligram temelinde değiştirilebilirliği değildir.

05 · ENDEMİK BÖLGEDE AKCİĞER NODÜLÜNÜN YORUMU

Validation of Histoplasmosis Enzyme Immunoassay to Evaluate Suspicious Lung Nodules.

Maren E Shipe, Stephen A Deppen, Shelbi Sullivan, Michael Kammer, Sandra L Starnes, David O Wilson, Pierre P Massion, Eric L Grogan · The Annals of thoracic surgery · 2021

Çalışma türü: Üç doğrulama kohortuyla tanısal model çalışması

Kapsam: 6–30 mm nodüllü 204, 71 ve 51 kişilik gruplar; önceki pilotla karşılaştırıldı.

ÖZET

Akut düzeyde hem IgG hem IgM pozitif 13 nodülün tümü benign bulundu. Antikor içeren modelin ayırt etme ölçütü AUROC 0,84 idi.

Seçilmiş, kanser riski yüksek kohortlar; küçük çift pozitif alt grup maligniteyi tek testle dışlama kuralı oluşturmaz.

06 · YAYGIN ENFEKSİYONDA HEMOFAGOSİTİK SENDROM

Clinical and Laboratory Features of Hemophagocytic Lymphohistiocytosis in People With Disseminated Histoplasmosis.

Burton Mandrell, Tatsiana Savenka, Michael Saccente · Open forum infectious diseases · 2025

Çalışma türü: Retrospektif kohort

Kapsam: Yaygın histoplazmozlu 110 kişi; 22’sinde HLH.

ÖZET

Çok yüksek ferritin ve yüksek mantar belirteçleri HLH ile ilişkiliydi; yoğun bakım gereksinimi daha sıktı. Mortalite %18 ve %7 olsa da fark anlamlı değildi.

Gözlemsel ilişki nedensellik veya tek bir laboratuvar eşiğiyle HLH tanısı anlamına gelmez.

Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.