HIV LABORATUVAR TANI ALGORİTMASI

HIV laboratuvar tanı algoritması, tek bir tarama sonucunu son tanı olarak kabul etmek yerine tamamlayıcı testleri belirli bir sırayla değerlendirir. CDC ve APHL yaklaşımında başlangıç testi HIV-1 ve HIV-2 antikorlarıyla HIV-1 p24 antijenini birlikte araştırır. Reaktif örnekler, HIV-1 ile HIV-2 antikorlarını ayıran ek teste yönlendirilir. Bu ek test negatif veya belirsizse HIV-1 nükleik asit testi akut enfeksiyon olasılığını araştırır.

Test türü ve temas zamanı yorumun önemli parçalarıdır. CDC, antikor testleri, antijen/antikor kombinasyonları ve nükleik asit testlerinin farklı saptama dönemleri bulunduğunu belirtir. Yakın zamanda olası temas yaşamış ve taraması reaktif olmayan kişilerde nükleik asit incelemesi düşünülebilir. Evde veya hasta başında yapılan testin pozitifliği, sağlık kuruluşunda tamamlayıcı laboratuvar değerlendirmesi gerektirir; ilk sonuç kendi başına bütün tanısal süreci tamamlamaz.

New York State Department of Health’in 2026 rehberi, akut enfeksiyon şüphesinde antijen/antikor testiyle HIV-1 veya HIV-1/HIV-2 RNA incelemesinin birlikte istenmesini önerir. Sadece ilk testin sonucunu beklemek uygun değildir. Laboratuvarların tamamlayıcı testleri aynı örnekten otomatik yapıp yapmadığı bilinmelidir; bazıları ek istem veya yeni örnek gerektirir. Rehber, testler arasında belirsizlik olduğunda laboratuvarla iletişim kurmanın önemini de vurgular.

NIH erişkin ve ergen rehberi, negatif veya belirsiz antikor sonucuyla birlikte düşük düzeyde saptanan HIV RNA’nın erken enfeksiyonla uyumlu olabileceğini belirtir. Böyle bir sonuç yeni kan örneğinde yeniden incelenir. Temas öncesi koruyucu ilaç kullanan kişilerde sonuçlar daha karmaşık olabilir. Dolayısıyla düşük bir sayı otomatik olarak önemsiz sayılmaz; doğrulama ve bakım kararı klinik bağlamda verilir.

Testlerin zamanlamasını inceleyen bir araştırma, HIV-1 serokonversiyonundan elde edilmiş 222 plazma örneğinde yirmi immünoassayı karşılaştırmış ve enfeksiyon sonrası saptanma süresini modellemiştir. Laboratuvar antijen/antikor testleri için pencere dağılımının yüzde 99 sınırı yaklaşık 44 gün olarak tahmin edilmiştir. Bu bir model sonucudur; belirli bir kişinin her koşulda aynı günde kesin olarak dışlanabileceğini göstermez.