HUZURSUZ BACAK SENDROMU

BELİRTİLER VE EŞLİK EDEN DURUMLAR

Kişiler duyumu karıncalanma, çekilme, kaşınma veya tarif edilmesi zor bir iç huzursuzluk olarak anlatabilir. Oturmak ve yatmak yakınmayı artırabilir. Uykunun bölünmesi gündüz yorgunluğuna, dikkat güçlüğüne ve duygusal zorlanmaya yol açabilir. Uyku sırasında bacakların istemsiz hareket etmesi eşlik edebilir; ancak bu hareketlerin varlığı tek başına huzursuz bacak sendromu demek değildir. [1]

Ailesel yatkınlık, demir eksikliği, böbrek hastalığı ve gebelikle ilişki görülebilir. Gebelikte başlayan belirtiler doğumdan sonra azalabilir. Bazı ilaçlar yakınmaları artırabildiğinden reçeteli ve reçetesiz ürünler görüşmede belirtilmelidir; fakat başka hastalık için kullanılan ilaçlar kendiliğinden kesilmemelidir. [2]

TANI VE AYIRICI YAKLAŞIM

Tanı büyük ölçüde ayrıntılı öykü ve muayeneyle konur; hastalığı tek başına gösteren bir kan testi yoktur. Hekim hareket etme dürtüsünü, dinlenmeyle kötüleşmeyi, hareketle rahatlamayı ve akşam ağırlığını birlikte araştırır. Benzer belirtilerin başka bir durumla daha iyi açıklanıp açıklanmadığı önemlidir. Yakınmaların saatini ve uykuyu nasıl etkilediğini not etmek görüşmeyi kolaylaştırabilir. [1]

Tablo kendine tanı koydurmaz; özellikle tek taraflı veya alışılmadık belirtiler ayrıca değerlendirilmelidir. Kramp ve periferik nöropati benzer yakınmalar yaratabilir. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ

Düzenli uyku saatleri, gündüz uygun hareket, hafif germe, masaj veya sıcak banyo bazı kişilerde rahatlama sağlayabilir. Kafein ve alkolün azaltılması denenebilir. Yakınmalar uykuyu bozuyor veya evde alınan önlemlerle düzelmiyorsa sağlık değerlendirmesi istenmelidir; yalnız rahatsızlığı bastırmak değil eşlik eden nedeni bulmak da önemlidir. [2]

Güncel AASM yaklaşımı demir durumunun değerlendirilmesini ve sonuçlara göre uygun demir tedavisinin düşünülmesini vurgular. Demir takviyesi, “bacaklarım huzursuz” diye ölçüm ve hekim değerlendirmesi olmadan başlanacak bir ürün değildir. Antihistaminikler, bazı ruhsal hastalık ilaçları ve tedavisiz uyku apnesi gibi kötüleştirici etkenler gözden geçirilir. [3]

İlaç gereken erişkinlerde gabapentin veya pregabalin gibi seçenekler uygun hasta için değerlendirilebilir. Dopamin agonistlerinin rutin kullanımına yaklaşım değişmiştir: Uzun kullanımda belirtilerin günün daha erken saatine kayması, şiddetlenmesi ve yayılmasıyla tanımlanan “augmentasyon” gelişebilir. Mevcut tedavide bu değişiklik varsa dozunu artırmak yerine reçeteleyen hekimle görüşülmelidir. [3]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

İzlemde gece yakınmaları, gündüz işlevi, demir göstergeleri ve ilaç yan etkileri birlikte ele alınır. Çocuklar, gebeler ve böbrek hastalığı bulunan kişiler için erişkin standartları doğrudan uygulanamaz; bakım kişiselleştirilir. Tedaviyle rahatlamanın azalması, hastalığın kendisi kadar kullanılan ilacın etkisini de düşündürmelidir. [2,3]

Ani bacak şişmesi, kızarıklık, belirgin güç kaybı veya nefes darlığı tipik huzursuz bacak yakınması olarak kabul edilmemelidir. Böyle yeni ve ağır belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir; mevcut bir tanı başka bir hastalığı dışlamaz.

GÖRÜŞMEYE HAZIRLIK

Kontrole hazırlanırken kişinin “bacaklarım kötü” ifadesine zaman ve bağlam eklemesi yararlı olabilir: Akşam otururken mi başlıyor, yolculukta mı artıyor, uyumayı mı yoksa uykuda kalmayı mı zorlaştırıyor? Hareketin ne kadar rahatlama sağladığı da anlatılabilir. Bu kayıt kendi kendine tanı koymak için değil, klinisyenin örüntüyü anlaması içindir. Kullanılan ilaçların adları ve önceki demir sonuçları varsa görüşmeye götürülebilir. Kişinin tedaviden beklentisini, örneğin akşam dinlenebilmek veya kesintisiz uyuyabilmek şeklinde ifade etmesi planı somutlaştırır.

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.