İDRAR RETANSİYONU

HASTALIK NASIL GELİŞİR?

Sorun, idrarın çıkışında engel olması veya mesanenin yeterli kasılamamasıdır. Prostat büyümesi, üretra darlığı, taş, pelvik organ sarkması, kabızlık veya çevredeki kitleler çıkışı etkileyebilir. Sinir sistemi hasarı ve bazı ilaçlar mesane kasılmasını bozabilir. Yakın zamanda ameliyat geçirme, kullanılan ilaçlar ve daha önceki işeme güçlüğü öyküsü özellikle önemlidir. Retansiyon yalnız prostatı olan kişilere özgü değildir. [2]

BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR

Akut tabloda yoğun işeme isteğine rağmen idrar çıkaramama, alt karında ağrı ve dolgunluk olabilir. Aniden idrar yapamama veya şiddetli alt karın ağrısı acil değerlendirme gerektirir. Evde daha çok su içerek açılmasını beklemek uygun değildir. Kronik tabloda akımın zayıflaması, başlatmada güçlük, küçük miktarlarda sık işeme, bitmeyen doluluk veya uyarısız kaçırma görülebilir; bazen belirti çok azdır. [2]

Uzun süren retansiyonun sessiz olması zararsız olduğu anlamına gelmez. Mesanede kalan idrar enfeksiyon ve idrar yollarında hasarla ilişkili olabilir. Değerlendirme, yalnız hastanın ağrı derecesine göre ertelenmemelidir. Yeni başlayan boşaltma değişikliği, günlük yaşamı henüz bozmamış olsa bile hekime anlatılmalıdır. [1]

TANI: KALAN İDRARI VE NEDENİ BELİRLEMEK

Öyküde işeme örüntüsü, ameliyat ve kateter kullanımı, ilaçlar, bağırsak alışkanlığı ve nörolojik sorunlar araştırılır. Muayene alt karın dolgunluğuna, ilgili pelvik yapılara ve nörolojik işaretlere odaklanır. İşeme sonrası kalan idrar ultrasonla veya uygun koşullarda kateterle ölçülebilir. Bu ölçüm, hastanın “boşaldı” hissinden farklı bir bilgi verir. [3]

İdrar tahlili enfeksiyon veya eşlik eden hastalıkları, kan testleri böbrek işlevi ve biyokimyasal bozuklukları araştırabilir. Ultrason, akım ölçümü, basınç-akım incelemeleri veya sistoskopi gereksinimi olası nedene göre belirlenir. İdrar üretiminin azalması ile mesanede birikip çıkamaması birbirinden ayrılmalıdır; aynı yakınma farklı değerlendirme yolları gerektirir. [3]

BENZER TABLOLARI AYIRMAK

Tablo, her hastanın aynı görünmeyeceği dikkate alınarak kullanılmalıdır. Kronik durumda da akut kötüleşme gelişebilir. [1]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Kateter takılması sürecin sonu değildir. Nedenin araştırılması, boşaltmanın yeniden değerlendirilmesi ve böbrek işlevinin gerektiğinde izlenmesi planlanır. Nörolojik hastalığı veya ameliyat sonrası başlangıcı olan kişilerde öyküye özgü inceleme gerekebilir. Kontrolde işeme miktarı, akım ve doluluk hissi birlikte sorgulanır. Ağrının geçmesi, bütün idrarın artık boşaldığını kanıtlamaz. [3,4]

Kateter kullanımı gerekiyorsa boşaltmanın nasıl yapılacağı ve bakım kuralları uygulamalı öğretilmelidir. Kateterin geçici mi yoksa daha uzun süreli mi gerekeceği altta yatan nedene bağlıdır. Mesanenin boşaltılması rahatlama sağlayabilir; ancak tıkanıklık, ilaç etkisi veya sinir işleviyle ilgili nedenin tedavisini tek başına tamamlamaz. [4]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.

HASTA GÜVENLİĞİ: METİNDEKİ UYARILAR

Akut retansiyonda mesane sağlık ekibi tarafından kateterle boşaltılır. Amaç yalnız ağrıyı azaltmak değil, idrar birikiminin mesane ve böbreklere etkisini sınırlamaktır. Kronik retansiyonda neden tedavi edilir; gerektiğinde geçici, aralıklı veya daha uzun süreli kateterizasyon planlanır. Aralıklı uygulama gerekiyorsa teknik uygulamalı eğitimle öğretilir; kişinin kendi başına deneme yapması beklenmez. [4]