İLAÇLA OLUŞTURULAN UYKU ENDOSKOPİSİ

İlaçla oluşturulan uyku endoskopisi, kısaca DISE, uykuya benzer sedasyon sırasında üst hava yolunun nasıl daraldığını inceleyen bir yöntemdir. İnce ve esnek bir kamera ile yumuşak damak, dil ve yutak duvarları gibi yapılar değerlendirilir. Amaç, seçilmiş hastalarda tıkanıklığın yerini ve biçimini daha iyi anlamaktır.

Yöntem bütün gece yapılan uyku incelemesinin yerine geçmez. Avrupa uzlaşısı, DISE’nin hava yolu davranışından kısa bir kesit sunduğunu; solunum bozukluğunun türünü ve şiddetini tek başına belirleyemeyeceğini vurgular. İşlem öncesinde uyku testi, uyanık üst hava yolu muayenesi ve anesteziye uygunluk birlikte değerlendirilmelidir.

İnceleme sırasında birden fazla düzey gözlenebilir. Stanford yaklaşımında damak ve yutaktan sonra dil kökü ve epiglot da değerlendirilir; bulgular kaydedilir. Ek kitle, geniz eti büyümesi veya gırtlak patolojisi gibi beklenmeyen bulguların gözden kaçırılmaması önemlidir. Tıkanıklık haritası, klinik değerlendirmenin yalnız bir parçasıdır.

Sedasyonun düzeyi hem güvenliği hem görüntünün yorumunu etkiler. Iowa protokolü, yetersiz sedasyonda beklenen çöküşün görülmeyebileceğini; aşırı sedasyonda yaygın, çok düzeyli çöküş oluşabileceğini belirtir. Bu nedenle işlem, uygun izlem ve acil hava yolu desteği bulunan uzman ortamında yapılır; evde uygulanabilecek bir uyku testi değildir.

DISE’nin tedavi planını değiştirebilmesi, hasta sonuçlarını mutlaka iyileştirdiği anlamına gelmez. Fransa Sağlık Yüksek Otoritesinin 2025 değerlendirmesi, olağan incelemeye DISE eklenmesinin sonuçları iyileştirdiği veya gereksiz ameliyatları azalttığı konusunda kesin sonuca ulaşamamıştır. Hipoglossal sinir uyarımı öncesindeki kullanım ise o kurumda ayrı bir değerlendirmeye konu olmuştur.

Sedasyon yöntemleri de araştırılmaktadır. Elli erişkinin katıldığı 2026 çalışmasında iki ilaç kombinasyonu karşılaştırılmış, ana sonuç olan ikinci uyku evresine ulaşma süresinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Bazı ikincil sonuçlar farklı görünse de çalışma bu sonuçları kesinleştirecek büyüklükte değildir. Bulgular bireysel ilaç seçimi veya doz önerisi oluşturmaz.