İMPETİGO

İMPETİGO NEDEN OLUR?

Başlıca etkenler *Staphylococcus aureus* ve A grubu streptokoktur. Büllöz olmayan tip iki bakteriden biriyle veya birlikte oluşabilir; içi sıvı dolu daha büyük kabarcıklarla seyreden büllöz tip, toksin üreten *S. aureus* ile ilişkilidir. Görünüme bakarak büllöz olmayan enfeksiyonun hangi bakteriden kaynaklandığını güvenilir biçimde ayırmak mümkün değildir. [2]

Kaşıma, küçük yaralar, uyuz ve derinin koruyucu tabakasını bozan durumlar enfeksiyona zemin hazırlar. Yakın temas, özellikle yaradan gelen sıvıyla temas, bulaşmayı kolaylaştırır. Çocukların beraber oynaması veya aynı evde yaşayan kişilerin ortak eşya kullanması yayılım açısından önemlidir. İmpetigo görülmesi tek başına bir ailenin bakımının yetersiz olduğu anlamına gelmez; korunma mesajları suçlayıcı değil, uygulanabilir olmalıdır. [1,2]

BELİRTİLER: KABUK HER ZAMAN ÖNEMSİZ DEĞİLDİR

Başlangıçta küçük kabarıklıklar veya yüzeyel kabarcıklar görülebilir. Bunlar açılıp bal renginde kabuklanmaya dönüşebilir. Kaşıntı, hafif ağrı ve komşu alanlara yayılma sık karşılaşılan yakınmalardır. Koyu tenlerde çevredeki kızarıklık daha zor fark edilebilir. Ağız çevresindeki her yara impetigo değildir; uçuk ve egzama gibi hastalıklar benzer görünebilir. [1,2]

Bebeklerde, bağışıklığı baskılanmış kişilerde ve tekrarlayan enfeksiyonda hekim değerlendirmesi özellikle önemlidir. Ateş, belirgin halsizlik, hızla genişleyen kızarıklık, artan ağrı veya yaygın kabarcıklar daha derin ya da yaygın enfeksiyona işaret edebilir. Genel durumu bozulan hastada yalnız krem sürerek beklemek uygun değildir. Özellikle bir yaşın altındaki çocukta büllöz görünüm uzman değerlendirmesi gerektirebilir. [1,3]

TANI VE AYIRICI TANI

Çoğunlukla muayene yeterlidir. Gerekli görüldüğünde kabarcık veya akıntıdan örnek alınarak etken ve antibiyotik duyarlılığı araştırılır. Örneğin, sık tekrarlayan hastalıkta veya beklenen yanıt alınamadığında “daha güçlü krem” denemek yerine tanının ve bakteriyel etkenin yeniden değerlendirilmesi daha değerlidir. [4]

Tablo bir öz tanı aracı değildir; benzer görünümler aynı hastada birlikte bulunabilir. [1,2,4]

YARA BAKIMI VE AİLEYE ANLATILACAKLAR

Nazik temizlik, ilacın önerilen biçimde uygulanması ve lezyonun uygun örtüyle kapatılması tedaviyi destekler. Kabuklar zorla kaldırılmamalı; temizleme işlemi deriyi yeniden yaralayan bir müdahaleye dönüştürülmemelidir. Hekim, hangi ürünün hangi bölgeye uygulanacağını açık biçimde tarif etmelidir. Ürün, reçetede belirtilen bölge dışında kullanılmamalıdır. [4]

Eller düzenli yıkanmalı; havlu, yastık kılıfı ve kişisel eşyalar paylaşılmamalıdır. Çocuğun oyuncağı gibi sık temas edilen eşyalar temizlenebilir. Bulaştırıcılık sürerken temas sporları ve yakın deri temasından kaçınmak uygundur. Tedavi süresi hekimin önerdiği şekilde tamamlanmalı, hastalık tekrarlarsa önceki reçete otomatik olarak yeniden başlanmamalıdır. [1]

**Okula dönüş için tek bir evrensel saat yoktur.** CDC, uygun antibiyotik başladıktan en az 12 saat sonra, çocuk iyi görünüyorsa ve lezyonlar kapatılabiliyorsa dönüşü belirtir; bazı koşullarda 24 saat önerilir. NHS ise tedavi başlangıcından sonra 48 saatlik yaklaşım kullanır. Yerel okul/kreş ve halk sağlığı kurallarıyla uyumlu karar verilmelidir. [1,2]

İZLEM VE SEYREK KOMPLİKASYONLAR

Tedavi bitiminde düzelmeyen veya herhangi bir aşamada belirgin kötüleşen hastada yeniden değerlendirme gerekir. Tekrarlayan olguda deri kültürü ve seçilmiş hastada burun taşıyıcılığı değerlendirilir. Dekolonizasyon, herkese uygulanacak koruyucu krem değil; kültür, tekrar örüntüsü ve uzman görüşüyle planlanan ayrı bir yaklaşımdır. [3,5]

Streptokokal deri enfeksiyonundan sonraki haftalarda koyu idrar, idrar azalması veya göz çevresinde şişlik gelişirse gecikmeden değerlendirme gerekir. Bunlar enfeksiyon sonrası glomerülonefritin bulguları olabilir. Antibiyotiğin bu böbrek komplikasyonunu kesin önlediğini söylemek doğru değildir; koruyucu etkisine ilişkin kanıt yeterli değildir. İmpetigo tedavisinin gerekliliği bundan bağımsızdır. [6]