İNMEMİŞ TESTİS

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER VE AİLE GÖZLEMİ

Torbanın bir tarafı boş ya da daha küçük görünebilir. Aile bazen banyo sırasında testisi görüp başka zaman göremediğini söyler. Bu gözlem yararlıdır ancak evde çekiştirerek muayene yapmak gerekmez. Doğum muayenesinin ve sonraki kontrollerin kayıtları hekime götürülmelidir. Daha önce normal bulunan bir testisin sonradan yukarı çıkması da mümkündür; yalnız yenidoğan dönemindeki sonuca güvenilmez. [2]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Çocuk ürolojisi veya çocuk cerrahisi değerlendirmesinde öykü ve muayene esastır. Gerçek inmemiş testis, geçici olarak yukarı çekilen retraktil testisten ayrılır. Retraktil testis muayeneyle torbaya getirilebilir ve bir süre orada kalabilir; yine de yükselme bakımından izlenir. Ultrason her çocukta gerekli değildir ve karın içindeki testisin yokluğunu güvenilir biçimde kanıtlayamaz. İki testisin de ele gelmediği bebeklerde endokrin ve genetik değerlendirme gerekir; genital yapı farklılığı varsa bu değerlendirme özellikle önemlidir. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ

Kalıcı inmemiş testiste başlıca yaklaşım, testisin ameliyatla torbaya yerleştirilmesidir; işlem orşiopeksi olarak adlandırılır. Ameliyat anestezi altında yapılır. Hekim aileye kesinin yerini, planlanan işlemi ve taburculuk koşullarını açıklar. Testisin karında bulunması halinde yerini belirlemek ve tedavi etmek için farklı cerrahi yöntemler gerekebilir. Çocukların bir bölümü aynı gün eve dönebilir; kişisel plan ameliyatın kapsamına bağlıdır. [1]

Gebelik yaşına göre düzeltilmiş altı ayda iniş gerçekleşmemişse cerrahi plan geciktirilmez. Avrupa çocuk ürolojisi kılavuzu işlemin tercihen on iki aya kadar, en geç on sekiz ayda tamamlanmasını önerir. Bu zamanlama, erken doğan bebeğin yalnız takvim yaşına bakılarak yorumlanmamalıdır. [2]

İZLEM VE ÖZEL DURUMLAR

Tedavinin amacı yalnız görünümü düzeltmek değildir; gelecekte üreme sağlığı ve testis sağlığı açısından da önem taşır. Aile, ameliyat sonrası bakım için verilen yazılı talimatları saklamalı; yaranın bakımı, ağrı kontrolü ve hareket kısıtlamasını kendi cerrahi ekibine sormalıdır. Kontrol randevusu, testisin yerleşimini değerlendirmek için önemlidir. Başka bir çocuğun iyileşme süreci kendi bebeği için kesin bir takvim oluşturmaz. [1]

ACİL UYARILAR

Ani başlayan testis veya kasık ağrısı, şişlik ve kusma, basit bir yerleşim sorunu diye bekletilmez. Testis torsiyonu ve sıkışmış fıtık acil cerrahi değerlendirme gerektirir. Küçük bebek ağrısını anlatamadığından belirgin huzursuzluk ve yeni kasık şişliği dikkate alınmalıdır. Yenidoğanda torsiyon bazen belirgin ağrı olmadan renk değişikliğiyle görülebilir. Ergende utanç nedeniyle ağrıyı saklamak tedaviyi geciktirebilir; mahremiyet korunarak hızlı yardım sağlanmalıdır. [3]

Torsiyon düşünüldüğünde önce ayaktan ultrason randevusu aramak doğru değildir. Cerrahi görüşü geciktiren incelemeler testisin zarar görme olasılığını artırabilir. Geç başvurulmuş olsa bile değerlendirmeden vazgeçilmez. Ağrının başlangıç saati, eşlik eden kusma ve daha önceki ameliyatlar acil ekibe bildirilmelidir. [3]

Editoryal görüşme önerisi: Cerrahi görüşmeye hazırlanırken doğum haftasını, önceki muayeneleri ve varsa eski kasık ameliyatını not etmek yararlıdır. Aile şu soruları ayrı ayrı sorabilir: testis ele geliyor mu, hangi tarafta bulunuyor, planlanan işlem tek aşamalı mı ve kontrol ne zaman yapılacak? Bu sorular evde tanı koymak için değil, kişisel bakım planını anlamak içindir. Görüşmede duyulan teknik terimlerin sade dille açıklanması istenebilir.

AKIL KARTI

Boş torba planlı uzman değerlendirmesi ister; ani ağrı ise ayrı bir acil durumdur. Çocuğun rahat olması rutin kontrolün ertelenmesine yol açmamalıdır. [1] Ağrı ise yalnız eski inmemiş testis tanısına bağlanmamalıdır. [3]