İNVAJİNASYON

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BULGULAR

Başlangıçta aralıklı, ani ve şiddetli ağrı nöbetleri olabilir. Bebek bacaklarını karnına çekebilir, ağlayabilir ve solgunlaşabilir; aralarda yeniden iyi görünmesi aileyi yanıltabilir. Kusma, beslenmek istememe ve karında şişlik eşlik edebilir. Bazı çocuklarda belirgin ağrı anlatımı yerine açıklanamayan uyuşukluk veya güçsüzlük ön plandadır. Dışkıda kan ve mukus görülebilir, fakat bunların bulunması şart değildir. İshal ile başlaması da mümkündür ve bu durum gastroenterit sanılmasına yol açabilir. [3]

NEDENLER VE RİSKLER

Çoğu olguda tek bir neden saptanmaz. Yakın zamanda geçirilen enfeksiyonlar ile ilişki bulunabilir. Daha büyük çocuklarda bağırsaktaki polip veya benzeri bir yapı, bağırsağın iç içe geçmesini başlatan odak olabilir. Önceki invajinasyon öyküsü değerlendirmede önemlidir. Ailenin yediği bir gıdayı ya da bakım biçimini kesin neden olarak suçlaması gerekmez. Hekim yaş, geçmiş ameliyatlar ve eşlik eden hastalıklar üzerinden hangi ek nedenlerin araştırılacağını belirler. [3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

İlk değerlendirmede dolaşım ve sıvı kaybı ele alınır; karın muayenesi yapılır. Deneyimli ellerde ultrason temel görüntüleme yöntemidir. Düz karın filmi bazı tıkanma veya delinme bulgularını gösterebilir, fakat normal olması hastalığı dışlamaz. Ağrı, kusma ve kanlı dışkının birlikte bulunmasını şart koşmak tanıyı geciktirebilir. Başlangıçtaki ishal nedeniyle yalnız enfeksiyona odaklanılmamalıdır. İnce bağırsakla sınırlı bazı kısa invajinasyonlar farklı davranabildiğinden, ultrason bulgusu yerleşimi ve çocuğun durumuyla birlikte yorumlanır. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavi hastanede, çocuk cerrahisi ve radyoloji desteğiyle yürütülür. Önce sıvı kaybı düzeltilir ve ağrı kontrol edilir. Uygun çocuklarda görüntüleme altında hava veya sıvı verilerek bağırsak eski konumuna döndürülebilir. Bu işlem sıradan kabızlık lavmanı değildir; evde denenmez. Çocuk işlem için uygun değilse veya girişim başarılı olmazsa ameliyat gerekebilir. Ameliyatta bağırsak dikkatle düzeltilir; canlılığını kaybeden bölüm varsa çıkarılması gündeme gelebilir. [1]

İşlemin seçimi yalnız ailenin ameliyatı istememesine veya belirtilerin kısa sürmüş olmasına göre belirlenemez. Ekip tıkanmanın yerini, genel durumu ve bağırsak hasarı olasılığını birlikte tartar. İşlem öncesinde anne ve babaya beklenen yarar, başarısızlık ihtimali ve gerekirse cerrahiye geçiş açıklanır. Bu konuşmada önceki operasyonlar, alerjiler ve kullanılan ilaçlar da paylaşılmalıdır. [1]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Başarılı tedaviden sonra yeniden invajinasyon olabilir. Çocuk iyi beslenip genel durumu düzeldiğinde taburculuk planlanır; ağrı nöbeti veya kusma tekrar ederse yeniden değerlendirme gerekir. Ameliyat geçirenlerde yara görünümü, ateş, beslenme ve bağırsak işlevi izlenir. Kontrol ve etkinliğe dönüş planı yapılan işleme göre düzenlenir. Daha büyük çocuklarda veya tekrarlayan olaylarda altta yatan yapısal bir neden olup olmadığı ayrıca gözden geçirilebilir. [3]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Bebekte tekrarlayan şiddetli ağlama ataklarıyla solgunluk, kusma veya belirgin uykuya eğilim varsa aynı gün acil değerlendirme gerekir. Yeşil kusma, artan karın şişliği, kanlı dışkı ya da çocuğun hızla kötüleşmesi beklemeye uygun değildir. Büyük çocukta da şiddetli tekrarlayan ağrının aralarda azalması güvence sayılmaz. Aile dışkıda kan görülmesini beklememelidir. [2]

AKIL KARTI

Editoryal görüşme önerisi: Aile için taburculuk hazırlığı: yapılan işlemin adını, kontrol yerini ve verilen dönüş talimatlarını aynı notta tutun. Bebeğin bakımını başka biri üstlenecekse bu bilgiyi onunla da paylaşın. Görüşmede “Evde hangi değişikliği fark edersem kimi aramalıyım?” sorusunu kendi çocuğunuzun planı üzerinden yanıtlatın. Ailenin hastaneye ulaşım güçlüğü varsa bunu taburculuktan önce söylemesi, uygulanabilir bir takip düzeni konuşulmasına yardımcı olur. Notlar tıbbi değerlendirme yerine geçmez.