İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

İRİS KOLOBOMU

ÖZET

İris kolobomu, gözün renkli bölümünün doğum öncesi gelişiminde bir alanın tam oluşmamasıdır. Göz bebeği anahtar deliği veya damla biçiminde görünebilir. Bir ya da iki göz etkilenebilir ve görünür şekil değişikliği her zaman ağır görme kaybı anlamına gelmez. Tanı ve bakım planı, eksikliğin yalnız iriste mi yoksa gözün başka bölümlerinde de mi bulunduğuna göre değişir.

Retina veya optik sinir etkilenmemişse görme normal olabilir. Geniş veya düzensiz pupil nedeniyle ışık hassasiyeti görülebilir; uygun özel kontakt lensler ışık yakınmasını ve görünümü iyileştirebilir. Göz dışındaki kalp, kulak, büyüme, öğrenme veya üriner sistem bulguları da değerlendirilmelidir. Bunların varlığı bazı çocuklarda pediatri ve genetik uzmanlarının birlikte çalışmasını gerektirebilir.

Tipik kolobom alt iç kadranda yer alır ve pupille birleşen düzgün kenarlı bir açıklık oluşturabilir. Daha hafif olgularda yalnız pupil kenarında çentik veya iris pigment tabakasında eksiklik bulunur. İris açıklığının büyüklüğü, arka segment kolobomunun şiddetini güvenilir biçimde göstermez. Bu nedenle yalnız gözün dış görünümüne bakılarak retina ve optik sinir hakkında karar verilmemelidir.

Bazı kolobomlar ailelerde tekrarlarken bazıları aile öyküsü olmadan ortaya çıkar. Ailede benzer durum bulunması genetik danışmanlığı önemli kılar; buna rağmen bir sonraki çocukta hangi bölgenin etkileneceği veya tablonun ne kadar ağır olacağı kesin öngörülemez. Eşlik eden bir genetik sendrom düşünüldüğünde testler bu klinik şüphe doğrultusunda seçilebilir ve danışmanlıkla birlikte yorumlanır.

Katarakt eşlik eden kombine iris-koroid kolobomunda ameliyat özel planlama gerektirir. İki bin yirmi altı yılında yayımlanan retrospektif bir çalışmada ameliyat sonrası kısa dönem görme iyileşmiş, ancak göz içi lensin eğimi ve merkezden kayması kontrol grubundan fazla bulunmuştur. Bu sonuçlar, izole iris kolobomu olan her kişinin ameliyata ihtiyacı olduğu veya aynı sonucu elde edeceği anlamına gelmez.

Kaynaklar:[1][2][3][6][4]
ANAHTAR KELİMELER
  • iris kolobomu
  • anahtar deliği pupil
  • fotofobi
  • ön segment gelişimi
  • genetik danışmanlık
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

İris kolobomu, arka segment kolobomuyla birlikte veya ondan bağımsız bulunabilir. Görünür iris bulgusu, fundustaki lezyonun varlığını veya büyüklüğünü tek başına belirlemez.

Kaynaklar:[3]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Işık hassasiyeti, farklı pupil şekli veya görme yakınması olabilir. İzole iris tutulumunda görme normal kalabilir; eşlik eden lens, retina veya optik sinir sorunları ayrıca değerlendirilir.

Kaynaklar:[2]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Ani görme kaybı veya şiddetli göz ağrısı acil değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar:[7]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Ailede kolobom veya benzer doğumsal göz bulguları sorgulanır. Aile öyküsünün olmaması kolobomu dışlamaz; kalıtım olasılığı ve belirsizlikler genetik danışmanlıkta ele alınır.

Kalp, kulak, büyüme, gelişim ve üriner/genital sistem sorunları gözden geçirilir.

Kaynaklar:[6][2]

FİZİK MUAYENE

Pupil kenarı, iris açıklığının konumu ve kenarları değerlendirilir. Siliyer cisim ve zonül gelişim bozukluğu lens çevresinde şekil değişikliğine yol açabilir.

Kaynaklar:[3]

AYIRICI TANI

Travmatik iris defektlerinde kenarlar doğumsal kolobomdaki kadar düzgün olmayabilir; klinik öyküyle birlikte yorumlanır. Tam açıklık ile yalnız pupil kenarı çentiği ayrı tanımlanır.

Lens kolobomu, lensi tutan yapıların gelişim bozukluğuna bağlı şekil değişikliğidir; iris açıklığıyla aynı bulgu değildir.

Kaynaklar:[3][2]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Dilate kapsamlı göz muayenesi görünmeyen arka segment tutulumunu araştırır. Kırma kusuru ve eşlik eden katarakt veya glokom da değerlendirilir.

Nadir atipik üst-dış yerleşimli iris-retina kolobomu bildirilmiştir; olağandışı konum klinik ve sistemik değerlendirmeyi gereksiz kılmaz.

Kaynaklar:[1][5]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Kırma kusuru gözlük veya kontakt lensle düzeltilir. Ambliyopi varsa çocuk göz hekimi kapama veya uygun damla planlayabilir. İris cerrahisi seçilmiş hastalarda görünümü düzenleyebilir; kayıp dokuyu biyolojik olarak geri oluşturmaz.

Kaynaklar:[1]

İZLEM VE ÖNERİLER

Görme, kırma kusuru ve eşlik eden göz hastalıklarına göre bakım sürdürülür. Kalıcı az görmede yardımcı cihazlar ve gelişim desteği planlanabilir.

Kombine kolobom ve kataraktta cerrahi sonuç değerlendirmesi yalnız görme keskinliğiyle sınırlı değildir; lens konumu ve optik kalite de etkilenebilir.

Kaynaklar:[1][4]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Atipik koloboma kalp veya böbrek anomalileri eşlik edebilir. Tek bir olgu bildiriminde genom incelemesi negatif bulunmuş olması bu ilişkilerin nedenini açıklamaz veya sistemik değerlendirmeyi gereksiz kılmaz.

Kaynaklar:[5]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Coloboma ↗

    National Eye Institute · Kaynak tarihi: Erişim2026-10-28 · Erişim: 2026-10-28

  2. Coloboma ↗

    AAPOS · Kaynak tarihi: 2026-04 · Erişim: 2026-10-28

  3. Ocular coloboma—a comprehensive review for the clinician ↗

    Eye · Kaynak tarihi: 2021-03-21 · Erişim: 2026-10-28

  4. Cataract Surgery in Eyes with Congenital Iris-Choroidal Coloboma: Quantitative Assessment of Intraocular Lens Alignment and Optical Quality ↗

    Journal of Clinical Medicine · Kaynak tarihi: 2026-08-27 · Erişim: 2026-10-28

  5. Atypical superotemporal iris and retinal coloboma ↗

    American Journal of Ophthalmology Case Reports · Kaynak tarihi: 2025-12-10 · Erişim: 2026-10-28

  6. Genes and Coloboma ↗

    National Eye Institute · Kaynak tarihi: 2024-12-06 · Erişim: 2026-10-28

  7. Vision loss ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2025-08-28 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · İRİS-KOROİD KOLOBOMUNDA KATARAKT CERRAHİSİ SONRASI LENS KONUMU

Cataract Surgery in Eyes with Congenital Iris-Choroidal Coloboma: Quantitative Assessment of Intraocular Lens Alignment and Optical Quality

Jia Y, Li E, Wang Z ve ark. · Journal of Clinical Medicine · 2026

Çalışma türü: Retrospektif karşılaştırmalı cerrahi çalışma.

Kapsam: 36 kombine kolobom gözü ve 31 yaşa bağlı katarakt gözü.

ÖZET

Bir ayda görme iyileşti; kolobom grubunda lens eğimi ve desantrasyonu daha fazlaydı.

Randomize değil; optik kalite alt grubu 17 ve 30 göz. İzole iris çocukları için doğrudan kanıt değildir.

02 · ATİPİK ÜST-DIŞ İRİS VE RETİNA KOLOBOMU

Atypical superotemporal iris and retinal coloboma

Patterson KN, Reynolds MM, Lueder GT · American Journal of Ophthalmology Case Reports · 2026

Çalışma türü: Tek olgu bildirimi; çevrimiçi 2025,basılı 2026.

Kapsam: Bir prematüre bebek.

ÖZET

Atipik iris-retina kolobomuna kalp ve böbrek anomalileri eşlik etti; genom incelemesi negatifti.

Tek olgu neden veya risk oranı kanıtlamaz; atipik anatominin mekanizması belirsizdir.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.