İŞEME SİSTOÜRETROGRAFİSİ
ÖZET
İşeme sistoüretrografisi, mesane dolarken ve idrar yapılırken alt idrar yollarını görüntüleyen bir incelemedir. VCUG veya MCUG kısaltmalarıyla da karşılaşılabilir. Floroskopik yöntemde mesaneye sağlık personelince yerleştirilen ince bir kateterden kontrast madde verilir ve röntgen görüntüleri alınır. İnceleme, idrarın böbreklere doğru geri kaçıp kaçmadığını ve mesane ile üretranın görünümünü araştırır.
Her idrar yolu enfeksiyonundan sonra otomatik olarak yapılması gerekmez. İstem; çocuğun yaşına, enfeksiyonun özelliklerine, ultrason bulgularına ve tekrarlama durumuna göre değerlendirilir. Örneğin bazı çocuklarda önce ultrason yeterliyken, başka bir çocukta üretra veya reflü hakkında doğrudan bilgiye ihtiyaç olabilir. Uygulama kararı, çocuğun kendi klinik sorusuyla birlikte açıklanmalıdır.
Çocuğun ne olacağını yaşına uygun biçimde bilmesi, güvenilir bir yetişkinin desteği ve mahremiyetinin korunması önemlidir. Kateter girişinde rahatsızlık ve mesane dolarken işeme isteği hissedilebilir. Çocuğa hiç rahatsızlık olmayacağı sözü verilmez. Sedasyon rutin bir zorunluluk değildir; gerekirse işemeyi ve güvenli gözlemi gözeten uzman planı içinde uygulanır.
Ateşli veya yeni idrar yolu enfeksiyonu olan çocuk için bölüm önceden aranmalıdır; elektif testin ertelenmesi gerekebilir. Kullanılan ilaçlar ve daha önceki kontrast reaksiyonları bildirilir. Koruyucu antibiyotik gereksinimi ve uygulaması merkezin planına göre netleştirilir; aile mevcut tedaviyi kendi başına değiştirmez. Gebelik olasılığı bulunan hastada radyasyon değerlendirmesi ayrıca yapılır.
Reflü saptanması tek başına ameliyat gerekeceği anlamına gelmez. Görüntüdeki derece; enfeksiyon öyküsü, böbrek dokusu, mesane işlevi ve yaşla birlikte değerlendirilir. Kontrastlı işeme ultrasonografisi uygun merkezlerde radyasyon içermeyen bir seçenek olabilir; ancak incelemelerin sağlayabildiği anatomik ayrıntı ve erişilebilirliği aynı değildir. Normal bir ultrason da reflüyü kesin olarak dışlamaz.
İşlemden sonra ilk işemelerde hafif yanma veya kısa süreli pembe idrar görülebilir. Şiddetli karın ağrısı, ateş, parlak kırmızı idrar ya da idrar yapamama olağan kabul edilmez ve gecikmeden sağlık ekibine bildirilir. Aile, sonuç görüşmesinin ve gerektiğinde ileri incelemenin kim tarafından planlanacağını taburculuktan önce öğrenmelidir.
- VCUG
- MCUG
- işeme sistoüretrografisi
- vezikoüreteral reflü
- floroskopi
- kontrastlı işeme ultrasonografisi
GENEL OKUYUCU
VCUG, SİSTOGRAFİ VE DİĞER TESTLERDEN FARKI
İşeme aşamasının görüntülenmesi bu yöntemin ayırt edici özelliğidir. Mesanenin yalnız dolu durumdaki görünümü ile idrar çıkarken üretranın değerlendirilmesi aynı bilgi değildir. Kateter mesaneye ulaşır; böbreğin içine ilerletilmez. Radyolog görüntülerden mesane ve üretranın şekliyle kontrastın geri kaçışını değerlendirir. Bu bir tedavi veya böbrek işlev yüzdesi ölçümü değildir. Floroskopi iyonizan radyasyon kullanır; çocuk için en düşük uygun maruziyetle gerekli tanısal bilginin elde edilmesi amaçlanır.
AİLE İÇİN HAZIRLIK VE RAHATLATMA
Randevu yazısı ve bölümün verdiği hazırlık planı esas alınır. Çocuğun önceki zor deneyimleri, iletişim güçlüğü veya özel gereksinimleri önceden paylaşılabilir. Bebekler ve küçük çocuklar mesane dolunca kendiliğinden işeyebilir; daha büyük çocuklarda alışılmadık ortam utanç veya kaygı yaratabilir. Aile desteği ve işlem hakkında açık bir anlatım önemlidir. Refakatçinin odada kalması radyasyon güvenliği ve yerel koşullara göre düzenlenir; gebelik olasılığı refakatçi için de bildirilir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ÖYKÜ, MUAYENE VE YAŞA GÖRE SEÇİM
İlk ve tekrarlayan enfeksiyonlar ayrılmalı; ateş, etken, tedaviye yanıt, idrar akımının zayıflığı, ailede reflü ve ultrason dilatasyonu kaydedilmelidir. NICE NG224 görüntüleme tabloları yaş gruplarına göre farklıdır ve MCUG kullanımını seçici tutar. Bu nedenle yalnız “İYE geçirdi” ifadesi yeterli istem gerekçesi değildir. Atipik veya yineleyen enfeksiyonda ilgili tablonun tamamı uygulanır. Uluslararası yolların aynı olmaması, izlenen yerel pediatrik protokolün belgelenmesini önemli kılar.
FİZİK MUAYENE
KONTRENDİKASYONLAR, ENFEKSİYON VE HAZIRLIK
Ateşli aktif enfeksiyon veya genel durum bozukluğunda elektif görüntüleme yeniden değerlendirilir. Kateter ilişkili enfeksiyon riski nedeniyle antibiyotik planı, mevcut profilaksi ve alerjiler kontrol edilmelidir. Cambridge hasta yolunda peri-işlemsel antibiyotik öngörülmesi, her ülkedeki tüm çocuklara aynı rejimin önerildiği anlamına gelmez. Açlık yalnız eşlik eden sedasyon gibi ayrı bir gerekçe varsa kurumca istenebilir. Kontrast reaksiyonu ve gebelik olasılığı tetkik günü sürpriz olmamalıdır.
AYIRICI TANI
REFLÜ DERECESİ, MESANE VE ÜRETRA YORUMU
VCUG reflünün varlığını, tarafını ve derecesini, ayrıca mesane/üretra anatomisini gösterir. Reflü derecelendirmesinde kontrastın ulaştığı seviye ile üreter ve toplayıcı sistem genişlemesi dikkate alınır. Böbrek skarı yalnız VCUG ile ölçülmez; gerektiğinde kortikal inceleme ayrı bir soruyu yanıtlar. Mesane–bağırsak disfonksiyonu, ateşli enfeksiyonlar ve renal parankim durumu tedavi kararını etkiler. Negatif çalışma sonuçları klinik gidişle uyumsuzsa görüntüleme yeterliliği ve uygun izlem uzmanla yeniden görüşülür.
TANISAL YAKLAŞIM
ENDİKASYONUN KURULMASI
Yüksek riskli fetal üriner dilatasyon, hidronefroz/hidroüreter, tekrarlayan enfeksiyon, ilk enfeksiyon sonrası anormal ultrason, doğumsal anomaliler, nörojen mesane veya çıkım obstrüksiyonu şüphesi seçilmiş endikasyonlardır. Önceki üretra ameliyatı veya travmasında başka bir üretral görüntüleme yaklaşımı daha uygun olabilir. ACR–SPR listesi olası endikasyonları tanımlar; listede bir belirti bulunması tüm çocuklarda otomatik istem anlamına gelmez. Tetkikin yönetimi hangi şekilde değiştireceği istem öncesinde belirlenmelidir.
TEDAVİ
ÇOCUK KONFORU VE SEDASYON SINIRLARI
Öncelik açıklama, dikkat dağıtma, destekleyici refakat ve travmayı azaltan iletişimdir. Bu yaklaşım yetersiz kaldığında sedasyon seçilmiş durumlarda değerlendirilebilir; işemenin incelemenin parçası olduğu unutulmamalıdır. Sedasyon kullanılıyorsa hazırlık, monitorizasyon ve iyileşme gereksinimleri sağlanmalı, uygulama raporda belirtilmelidir. Sedasyon kararı aileye verilecek ilaç tarifi değildir. Tanısal görüntü kalitesi ile çocuğun fiziksel ve duygusal güvenliği birlikte korunmalıdır.
İZLEM VE ÖNERİLER
ALTERNATİFLER VE SONUÇTAN SONRAKİ KARAR
Kontrastlı işeme urosonografisi uygun deneyim bulunan merkezlerde reflü araştırmasında kullanılabilir; iyonizan radyasyon içermez fakat yine mesane kateterizasyonu gerektirir. Radyonüklid sistografi, ayrıntılı anatomik inceleme gerekmediğinde bazı izlem sorularına yanıt verebilir. Üretranın veya postoperatif anatominin ayrıntılı değerlendirilmesi gerekiyorsa yöntem seçimi değişir. Basit böbrek ultrasonu, kateterli işeme incelemesinin bütün sorularını karşılamaz. Tekrar test istemi, sonucu klinik yönetimi değiştirecekse anlamlıdır.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
İŞLEM SONRASI BEKLENENLER VE GÜVENLİK AĞI
Kısa süreli hafif yanma ve pembe idrar kateter irritasyonuyla ilişkili olabilir. Şiddetli karın ağrısı, ateş, kırmızı kanama veya çocuğun beklenen sürede idrar yapamaması aynı gün değerlendirilmelidir; özellikle küçük çocuklarda gecikme önemlidir. Belirtiler uzuyor veya kötüleşiyorsa aile hekime ulaşmalıdır. Sıvı önerileri çocuğun başka hastalıkları ve varsa sıvı kısıtlamasıyla uyumlu olmalıdır. Sonuç ve sonraki görüşme için açık bir iletişim planı sağlanır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Pediatric VCUG ↗
ACR / RSNA – RadiologyInfo · Kaynak tarihi: 2026-06-01 · Erişim: 2026-10-30
- Urinary tract infection in under 16s: diagnosis and management – Recommendations ↗
NICE NG224 · Erişim: 2026-10-30
Erişilen NICE önerilerinin yaşa göre görüntüleme tabloları; tek tek önerilerin özgün tarihi sayfada ayrıca bulunur.
- Vesicoureteric Reflux – EAU Guidelines on Paediatric Urology ↗
European Association of Urology · Erişim: 2026-10-30
- Establishing a Standard Protocol for the Voiding Cystourethrography ↗
American Academy of Pediatrics / Pediatrics · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-30
- Micturating cystourethrogram (MCUG) – in children ↗
Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust · Erişim: 2026-10-30
- Micturating Cystogram (MCUG) ↗
Great Ormond Street Hospital NHS Foundation Trust · Erişim: 2026-10-30
- Sedation during voiding cystourethrography: comparison of the efficacy and safety of using oral midazolam and continuous flow nitrous oxide ↗
PubMed / Journal of Urology · Kaynak tarihi: 2005-10 · Erişim: 2026-10-30
- Voiding cystourethrogram (VCUG): Caring for your child at home after the procedure ↗
SickKids / AboutKidsHealth · Erişim: 2026-10-30
- ACR–SPR Practice Parameter for the Performance of Fluoroscopic and Sonographic Voiding Cystourethrography in Children ↗
American College of Radiology / Society for Pediatric Radiology · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-30
Revised 2024 (Resolution 31).
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
İşlemin güvenlik, ölçüm güvenilirliği veya hasta deneyimini doğrudan ele alan bir özgün çalışma seçildi. Yirmi yayın bir kota değildir; ilgisiz çalışmalar eklenmedi. Bu seçki sistematik derleme ve klinik etkinlik onayı değildir.
01 · ÇOCUKLARDA VCUG SIRASINDA İKİ SEDASYON YAKLAŞIMININ KARŞILAŞTIRILMASI
Sedation during voiding cystourethrography: comparison of the efficacy and safety of using oral midazolam and continuous flow nitrous oxide
Ilan Keidan; Ruth Zaslansky; Margalith Weinberg; Aviva Ben-Shlush; Jeffrey M Jacobson; Arie Augarten; Yoram Mor · J Urol · 2005
Çalışma türü: Tek merkezli prospektif randomize karşılaştırmalı çalışma.
Kapsam: VCUG planlanan, üç yaş üzerindeki 47 çocuk; katılımcıların çoğu kızdı.
ÖZET
İki yaklaşım da işlem sırasında kaygı ve rahatsızlığı azaltabildi; nitröz oksit grubunda toparlanma daha kısa bulundu. Çalışma, sedasyonun seçilmiş çocuklarda hasta deneyimi açısından değerlendirilebileceğini destekler.
Yalnız özet değerlendirildi. Küçük ve eski çalışma, nadir riskleri dışlayamaz; bebeklere genellenemez. Her çocuğa sedasyon yapılmasını veya evde ilaç kullanımını desteklemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 16148661 · DOI: 10.1097/01.ju.0000176595.49213.13
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin, uzman değerlendirmesinin veya kurumun işlem talimatlarının yerine geçmez. İnvaziv işlemler yalnız yetkin sağlık ekiplerince yapılır; ilaç ve cihaz değişikliği kişinin kendi başına uygulayacağı bir talimat değildir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.