İSKELET KASI VE KASILMA FİZYOLOJİSİ

BÜYÜK KASIN İÇİNDE DAHA KÜÇÜK BİRİMLER

Bir kasın dıştan görülen bütünlüğünün içinde kas demetleri, demetlerin içinde kas lifleri bulunur. Kas lifi, uzun bir kas hücresidir; içinde miyofibril adı verilen ince düzenekler taşır. Miyofibriller boyunca tekrarlanan sarkomerler kasılmanın temel düzenini oluşturur. Aktin ve miyozin filamentlerinin belirli aralıklarla yerleşmesi, mikroskopta çizgili görünümü ortaya çıkarır. Böylece bütün kasın ürettiği kuvvet, çok sayıda küçük birimin birlikte çalışmasıyla açıklanabilir. [2]

Kasın çevresindeki bağ dokusu katmanları da önemlidir. Endomisyum tek tek lifleri, perimisyum lif demetlerini, epimisyum ise bütün kası çevreler. Tendonlar kasla kemik arasında bağlantı kurar. Kasılmanın sonuçta kemiğin hareketine veya eklemin desteklenmesine dönüşmesi, yalnız kas hücresinin değil, bu bağlantı düzeninin de işlemesine bağlıdır. Kas ile tendonun adları günlük konuşmada karıştırılsa da bunlar aynı doku ve aynı görev değildir. [1]

SİNİR UYARISINDAN KUVVET ÜRETİMİNE

Motor birim, bir motor nöron ile onun uyardığı kas liflerinin tamamıdır. Bir kas genellikle çok sayıda motor birim içerir. Kuvvet gereksiniminin değişmesine, devreye giren motor birimlerin sayısı ve uyarılma düzeniyle yanıt verilir. İnce hareketle güçlü hareketin aynı sinirsel düzenlemeye ihtiyaç duymaması bu kavramla anlaşılır. Burada tek bir sinir uyarısı ile bütün kasın uzun süreli kuvvet üretimini aynı şey saymamak gerekir. [2]

Kas lifinin uyarılması, hücre içinde kalsiyumun artmasına yol açar. Kalsiyum troponinle etkileştiğinde aktin üzerindeki bağlanma bölgelerinin erişilebilirliği değişir. Miyozin başları aktinle etkileşerek kuvvet oluşturur. Filamentler birbirine göre kayar; temel anlatım, aktin veya miyozinin kendisinin kısalması değildir. Sarkomerlerin birlikte kısalması, uygun mekanik koşullarda kasın boyunun azalmasına katkıda bulunur. Bu, mikroskobik yapı ile gözlenen hareket arasındaki bağlantıdır. [3]

KAVRAMSAL HIZLI BAŞVURU KARTI

Gevşeme, basitçe enerji tüketiminin durması değildir. ATP'nin miyozine bağlanması aktinle bağlantının ayrılmasını sağlar; kalsiyumun yeniden depolanması da enerji gerektiren süreçlerle ilişkilidir. Böylece kas hücresi bir sonraki uyarıya hazırlanır. Kasılma ve gevşemeyi birbirinden tamamen ayrı olaylar yerine aynı döngünün birbirini tamamlayan bölümleri olarak düşünmek, enerji kullanımını daha doğru açıklar. [3]

Kasılma sözcüğü her durumda kısalma anlamına gelmez. Bir yükü sabit konumda tutarken kas kuvvet üretir, fakat belirgin boy değişimi olmayabilir; bu izometrik çalışma olarak adlandırılır. Kuvvet üretirken kısalma konsantrik, yük altında uzayarak hareketi yavaşlatma ise eksantrik çalışma olarak anlatılır. Bu ayrım, kas etkinliğini yalnız görünen eklem hareketinden değerlendirmemenin nedenini açıklar. [3]

AYNI DOKUNUN FARKLI ÇALIŞMA ÖZELLİKLERİ

Kas liflerinin kasılma hızı, enerji üretim özellikleri ve yorulmaya dirençleri farklılaşabilir. Yavaş oksidatif lifler uzun süreli etkinliklere daha uygundur; daha hızlı lifler farklı kuvvet ve hız gereksinimlerine katkı verir. Bir kası yalnız tek bir lif tipiyle özdeşleştirmek doğru değildir. Bu açıklama kişiye özel antrenman seçimi, kas hastalığı tanısı veya güç kaybının nedenini belirlemek için yeterli değildir; normal yapı ve işlev ilişkisini öğretir. [4]