İçeriğe geç
Madde metnine geç
SAĞLIK KAVRAMI / YÖNTEM

İŞLEVSELLİK, YETİYİTİMİ VE SAĞLIĞIN ULUSLARARASI SINIFLANDIRILMASI (ICF)

ÖZET

ICF, bir kişinin sağlık durumuyla birlikte günlük yaşamda neler yapabildiğini ve yaşam alanlarına katılımını anlatmak için kullanılan ortak sınıflandırma çerçevesidir. Vücut işlevleri ve yapıları, etkinlikler, katılım ve çevresel etmenler birlikte ele alınır. Hastalık tanısını adlandıran sınıflandırmaların yerine geçmez; onların vermediği işlevsel bilgiyi tamamlar. Standart ortamda yapabilme kapasitesi ile alışılmış çevrede gerçekten yapılanlar aynı şey değildir. Bu ayrım, değerlendirme bulgularını günlük yaşamla ilişkilendirmeye yardımcı olur.

Rehabilitasyonda yalnız bir hareketi düzeltmek değil, kişinin önem verdiği günlük rollere katılımını desteklemek amaçlanır. Gereksinime göre çevre düzenlemeleri, yardımcı ürünler, eğitim ve görevlerin uyarlanması kullanılabilir. Hedefler kişi ve ailesiyle birlikte değerlendirilir. Bu nedenle ICF hakkında bilgi sahibi olmak, rehabilitasyonun neden yalnız egzersizden oluşmadığını anlamayı kolaylaştırır. Uygun yaklaşım kişinin hedeflerine ve tercihlerine göre belirlenir.

Yetiyitimi yalnız kişinin bedenindeki bir özelliğe indirgenemez. Sağlık durumu; ulaşım, bilgiye erişim, fiziksel ortam, toplumsal tutumlar ve destek olanaklarıyla etkileşir. Erişilemeyen bir sağlık hizmeti veya anlaşılmayan sağlık bilgisi, karşılanan gereksinimleri etkileyebilir. Değerlendirmede bu engellerin görünür kılınması, kişiyi yalnız eksiklikleriyle tanımlamayan bir bakışı destekler. Farklı kişilerin deneyimleri ve gereksinimleri birbirinin aynı değildir.

Öğrencilerin hizmet verdiği bir kas-iskelet fizyoterapi birimindeki ileriye dönük nitel araştırmada, yetişkinlerin belirlediği hedefler ICF alanlarına yerleştirilmiştir. Etkinlik ve katılım hedefleri belirgin yer tutmuştur. Bu bulgu, sınıflandırmanın hedefleri düzenlemek için kullanılabileceğini gösterir; tek başına ICF kullanımının tedavi başarısını artırdığını kanıtlayan bir deney değildir. Araştırmanın hizmet ortamı genelleme yapılırken dikkate alınmalıdır.

ICF hem birey hem toplum düzeyinde kullanılabilen bir Dünya Sağlık Örgütü çerçevesidir. Güncel resmî sayfa, çocuk ve gençler için hazırlanmış ICF-CY sürümünün ana ICF içine birleştirildiğini belirtir. Eski ayrı sürüm artık desteklenmemektedir. Bu nedenle eğitim ve kayıt işlemlerinde güncel sınıflandırma kaynaklarına başvurulmalıdır.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • ICF
  • işlevsellik
  • katılım
  • çevresel etmenler
  • rehabilitasyon
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KİŞİNİN YAŞAMINDAN BAŞLAMAK

Değerlendirmede sizin için önemli etkinlikleri ve karşılaştığınız çevresel engelleri sağlık ekibiyle paylaşabilirsiniz. Hedef yalnız belirli bir hareketi yapmak olmayabilir; okula, işe veya aile içindeki rollere katılım da rehabilitasyonun parçasıdır.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

HEDEF VE BAĞLAMIN BELİRLENMESİ

Hedefler kişinin tercihleriyle birlikte ele alınır; rehabilitasyon planı yalnız bozukluk listesine indirgenmez. Görevin uyarlanması, yardımcı ürün, eğitim ve çevre düzenlemesi gibi farklı seçenekler bu hedefe göre değerlendirilir. Gerektiğinde farklı mesleklerin katkısı birlikte planlanır.

Kaynaklar:[2]

FİZİK MUAYENE

İŞLEVSEL BİLGİYİ DÜZENLEMEK

Vücut işlevi, etkinlik ve katılım bilgileri ayrı fakat ilişkili alanlardır. Muayenedeki bozukluğu kaydetmek, günlük görevleri ve yaşam rollerini ayrıca değerlendirme gereğini ortadan kaldırmaz.

Kaynaklar:[1]

AYIRICI TANI

TANI İLE İŞLEVSELLİĞİ AYIRMAK

Tanı bilgisi ile işlevsel durum tamamlayıcıdır; biri diğerinin yerini almaz. Bu nedenle yalnız tanı adı üzerinden kişinin işlevselliği hakkında hüküm verilmez.

Kaynaklar:[1]

TANISAL YAKLAŞIM

KAYIT YAKLAŞIMI

Kapasite ve alışılmış ortamda performans birbirine karıştırılmamalıdır. Standart koşuldaki yapabilme ile günlük çevrede yapılan arasındaki fark değerlendirmede açıkça belirtilir.

Kaynaklar:[1]

TEDAVİ

ÇEVRESEL ENGELLER

Erişilebilir bilgi, ulaşım ve sağlık hizmetine ulaşma güçlükleri ayrıca sorgulanır. Personelin tutumları, bakım ortamının erişilebilirliği ve destek eksikliği de gereksinimlerin karşılanmasını etkileyebilir. Yalnız kişiye sorumluluk yükleyen bir kayıt bu sistem engellerini görünmez kılar.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

ORTAK İLETİŞİM

Sınıflandırma, farklı mesleklerin işlevsel gereksinimler hakkında ortak iletişimini destekleyen bir çerçevedir.

Kaynaklar:[1]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ARAŞTIRMANIN SINIRI

Hedefleri sınıflandırabilmek, bir tedavinin etkili olduğunu tek başına göstermez. Jones araştırması görüşmeyle belirlenen hedefleri sınıflandırdı; randomize bir tedavi karşılaştırması yapmadı. Bu nedenle kayıt düzeninin kullanılabilirliği ile belirli müdahalenin klinik yararı ayrı sorulardır.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Towards a Common Language for Functioning, Disability and Health: ICF ↗

    World Health Organization · Kaynak tarihi: 2002 · Erişim: 2026-10-31

  2. Rehabilitation ↗

    World Health Organization · Kaynak tarihi: 2024-04-22 · Erişim: 2026-10-31

  3. Disability ↗

    World Health Organization · Kaynak tarihi: 2023-03-07 · Erişim: 2026-10-31

  4. Collaborative goal setting within student-led musculoskeletal physiotherapy services: a qualitative analysis using the ICF framework ↗

    Jones ve arkadaşları; Disability and Rehabilitation · Kaynak tarihi: 2026-06 sayı; 2025-10-31 çevrimiçi · Erişim: 2026-10-31

  5. International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) ↗

    World Health Organization · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · FİZYOTERAPİ HEDEFLERİNİN ICF İLE DÜZENLENMESİ

Collaborative goal setting within student-led musculoskeletal physiotherapy services: a qualitative analysis using the ICF framework

Jones T ve arkadaşları · Disability and Rehabilitation · 2026

Çalışma türü: İleriye dönük nitel araştırma; öğrencilerin hizmet verdiği bir fizyoterapi birimi.

Kapsam: Kas-iskelet sorunları olan 99 yetişkin; 98 kişi ilk görüşmede hedef belirledi.

ÖZET

Hedeflerin tamamı ICF içinde sınıflandırıldı; yüzde 39,6 etkinlik, yüzde 23,3 katılım alanındaydı.

Tek hizmet ortamı ve nitel tasarım; sınıflandırmanın nedensel tedavi yararı gösterilmez. Yalnız özgün özet okundu.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.