İZONİAZİD ZEHİRLENMESİ
ÖZET
İzoniazid, tüberküloz için kullanılan bir ilaçtır; fazla alınması ciddi nörolojik belirtilerle seyredebilir. Bulantı, kusma, baş dönmesi, konuşma veya görme değişikliği erken uyarılar olabilir. Nöbet, solunum güçlüğü, çökme veya uyandırılamama durumunda acil yardım gerekir. Kullanılan bütün ilaçların listesinin sağlık ekibine verilmesi değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Antidot yaklaşımının temelinde piridoksin bulunur. İzoniazid, bu vitaminin etkin biçime dönüşümünü bozarak beyindeki GABA oluşumunu azaltabilir. Bu nedenle benzodiazepin ve barbitüratlar nöbet kontrolüne yardımcı olsa da tek başlarına yeterli görülmemelidir. Antidotun sağlanması ve uygulanması klinik toksikolojiyle planlanır; çocuk ve erişkin uygulamaları farklı değerlendirme gerektirir.
Ekstrakorporeal tedavi, etkili standart tedavi uygulanabiliyorken rutin olarak eklenmez. EXTRIP değerlendirmesinde standart piridoksinin verilemediği nadir koşul ayrı tutulmuştur: bu durumda GABA-A üzerinden etkili ilaçlara dirençli nöbet varsa yöntem düşünülebilir. Bu öneriler çok düşük kaliteli kanıta dayanır. Diyalizle ilacın uzaklaştırılabilmesi, tek başına klinik yarar kanıtı değildir.
Zehir merkezi verileri klinik deneyimi artırır ancak kesin karşılaştırmalı kanıt sağlamaz. 2018 tarihli küçük seride kasıtlı alım yapan adölesan ve erişkinler incelenmiş, bazı hastalarda nöbet bildirilmiştir. Profilaktik piridoksin verilen çok az kişide nöbet görülmemesi, bütün belirtisiz maruziyetlerde aynı sonucu garanti etmez. Tedavi kararı olgunun özellikleriyle birlikte verilmelidir.
İzoniazid ilişkili nörolojik olaylar her zaman aşırı alım anlamına gelmez. İlk terapötik izoniazid-rifapentin dozundan sonra nöbet gelişen sağlıklı bir erişkin bildirilmiştir. Tek olgu, ilacın bu olaya kesin olarak neden olduğunu kanıtlamaz. Başlangıç vitamin ölçümünün ve bazı toksikolojik incelemelerin eksikliği yorumlamayı sınırlar; eş ilaç da dikkate alınmalıdır.
Uzun süreli tedavide ciddi yan etki belirtilerinin tanınması da önemlidir. Karın ağrısı, iştahsızlık, kalıcı halsizlik, kahverengi idrar, kusma, döküntü veya el-ayaklarda geçmeyen karıncalanma sağlık çalışanına bildirilmelidir. Ciddi reaksiyon şüphesinde ilaç durdurularak hemen değerlendirme istenir. Bu yaklaşım, akut fazla alımın yönetiminden ayrı bir ilaç güvenliği izlemi gerektirir.
- İzoniazid
- Piridoksin
- Dirençli nöbet
- Metabolik asidoz
- Ekstrakorporeal tedavi
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
İzoniazid, tüberkülozun tedavi ve korunmasında kullanılan bir ilaçtır. Fazla alım zehirlenmeye yol açabilir. Normal kullanım sırasında gelişen karaciğer veya sinir sistemi yan etkileri ise her zaman aşırı doz anlamına gelmez.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Bulantı, kusma, baş dönmesi, konuşmanın bozulması ve görme sorunları olabilir. Nöbet, solunum güçlüğü veya uyandırılamama ağır tablonun işaretleridir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Fazla alımda hemen zehir danışma veya acil sağlık desteği alın; nöbet, çökme, solunum güçlüğü ya da uyandırılamama varsa acil yardım çağırın.
Tedavi sırasında ciddi reaksiyon belirtileri gelişirse ilacı durdurup hemen sağlık çalışanıyla görüşün. Kahverengi idrar, belirgin halsizlik, iştahsızlık, karın ağrısı, kusma, döküntü veya kalıcı el-ayak karıncalanması değerlendirilmelidir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Alım zamanı, ürün ve diğer ilaçlar; böbrek-karaciğer hastalığı ve önceki izoniazid reaksiyonları sorgulanır. Önceki izoniazid ilişkili karaciğer hasarı, ciddi aşırı duyarlılık veya akut karaciğer hastalığında izoniazid kontrendikedir.
Tüberküloz ilacının kişiye mi aile üyesine mi ait olduğu ve kasıtlı alım olasılığı araştırılır. Küçük bir zehir merkezi serisinde her iki ilaç kaynağı da bildirilmiştir.
FİZİK MUAYENE
Bilinç, hava yolu, solunum ve dolaşım öncelikle değerlendirilir. Ağır aşırı alımda koma ve dirençli nöbet gelişebilir. Kan gazı, elektrolitler, glukoz ve böbrek işlevi hızla değerlendirilir.
AYIRICI TANI
Yeni nöbeti yalnız aşırı doza bağlamayın. Sağlıklı bir erişkinde ilk terapötik izoniazid-rifapentin dozundan sonra nöbet bildirilmiştir; eş tedavi, eksik toksikolojik inceleme ve olgu tasarımı nedenselliği sınırlar.
Ürün bilgisi, kronik böbrek hastalığı olanlarda daha çok bildirilmekle birlikte böbrek hastalığı olmadan da serebellar sendrom görülebileceğini belirtir. Ataksi ve dizartri bu açıdan değerlendirilir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Nöbet, bilinç baskılanması ve metabolik asidoz birlikteliği izoniazid toksisitesini düşündürür. Hiperglisemi ve asetonüri eşlik edebilir; klinik değerlendirme ve seri laboratuvar izlemi önemlidir.
İzoniazid, piridoksinin etkin biçime dönüşümünü engelleyerek GABA oluşumunu azaltabilir. Bu mekanizma, standart nöbet ilaçlarına ek olarak özgül piridoksin gereksinimini açıklar.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Piridoksin, izoniazid ilişkili koma, dirençli nöbet ve asidozda toksikologla planlanan antidot tedavisidir. Benzodiazepin veya barbitüratlar, piridoksin sağlanırken kullanılabilir; tek başlarına yeterli tedavi olarak görülmemelidir. Bilinen piridoksin alerjisi kontrendikasyondur.
Ventilasyon ve dolaşım desteklenir. Hipoventilasyonda bikarbonat hiperkapniyi ağırlaştırabileceğinden ventilasyon yakından izlenir. İzoniazid fenitoin metabolizmasını etkilediği için birlikte kullanım dikkat gerektirir.
EXTRIP, uygun standart tedaviye rutin ekstrakorporeal tedavi eklenmesini önermez. Standart piridoksin verilemeyen nadir durumda, GABA-A etkili ilaçlara dirençli nöbet varsa düşünülebilir. Öneri zayıf, kanıt çok düşüktür.
İZLEM VE ÖNERİLER
Nöbetin sonlanması piridoksin tedavisinin klinik hedefidir. Uzun süre yüksek doz kullanımı periferik nöropati oluşturabilir. Gebelikte yarar olası riski aşıyorsa antidot sırf gebelik nedeniyle esirgenmemelidir.
Terapötik doz olgusunda kısa izlem sonrası iyileşme görülmesi, bütün zehirlenmeler için aynı taburculuk süresini doğrulamaz. Sonraki tüberküloz tedavisi ilgili uzman tarafından yeniden düzenlenmiştir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Dirençli nöbet, koma veya belirgin asidoz acil antidot erişimi ve klinik toksikoloji değerlendirmesi gerektirir. Çocuk ve erişkin antidot uygulamaları aynı doz varsayımıyla yürütülmemelidir.
Sarılık, koyu idrar veya belirgin halsizlik ve iştahsızlıkta hemen hekimle görüşülmelidir; izoniazid ciddi karaciğer hasarına neden olabilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Isoniazid ↗
NLM / ASHP · Kaynak tarihi: 2025-06-15 · Erişim: 2026-10-27
- Pyridoxine Vitamin B6 for Isoniazid Toxicity ↗
Austin Clinical Toxicology Service · Erişim: 2026-10-27
Nisan 2025 sürümü; Nisan 2028 planlanan gözden geçirmedir.
- Isoniazid tablets prescribing information ↗
Bryant Ranch / DailyMed · Kaynak tarihi: 2026-02-16 · Erişim: 2026-10-27
Şubat 2026 etiket kaydı; eski aşırı doz işlemleri güncel öneri olarak aktarılmadı.
- Extracorporeal treatments for isoniazid poisoning: Systematic review and recommendations from the EXTRIP workgroup ↗
EXTRIP / Pharmacotherapy · Kaynak tarihi: 2021-04-03 · Erişim: 2026-10-27
Yayıncı ilk yayın: 4 Mart 2021; PubMed çevrimiçi: 3 Nisan 2021; Mayıs sayısı.
- Pyridoxine for the treatment of isoniazid-induced seizures in intentional ingestions: The experience of a national poison center ↗
American Journal of Emergency Medicine · Kaynak tarihi: 2018-01-31 · Erişim: 2026-10-27
31 Ocak 2018 çevrimiçi; Ekim sayısı.
- Adverse Reactions to LTBI Treatment ↗
CDC · Erişim: 2026-10-27
Sayfada kesin yayın tarihi görünmüyor.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · KASITLI İZONİAZİD ALIMLARINDA PİRİDOKSİN DENEYİMİ
Pyridoxine for the treatment of isoniazid-induced seizures in intentional ingestions: The experience of a national poison center
Miguel Glatstein ve arkadaşları · Am J Emerg Med · 2018
Çalışma türü: Retrospektif zehir merkezi serisi.
Kapsam: Yaşları 14–69 arasında 16 kişi; ortanca yaş 20.
ÖZET
Dokuz kişide nöbet vardı. Profilaktik piridoksin verilen üçünde nöbet görülmedi; bildirilen klinik gidişler iyiydi.
Özgün yayıncı özeti ve tartışma bölümü erişimi; küçük, kontrolsüz seri. Üç kişilik profilaksi gözlemi koruyucu etkinliği veya her hastada güvenliği kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29397257 · DOI: 10.1016/j.ajem.2018.01.085
02 · TERAPÖTİK İZONİAZİD-RİFAPENTİN SONRASINDA NÖBET
Seizures in an Immunocompetent Adult From Treatment of Latent Tuberculosis Infection: Is Isoniazid to Blame?
Bhagyashri Navalkele ve arkadaşları · Open Forum Infect Dis · 2020
Çalışma türü: Tek olgu ve önceki olguların tartışılması.
Kapsam: Önceden sağlıklı 28 yaşındaki erkek; ilk haftalık kombinasyon dozu.
ÖZET
İki nöbet sonrasında antikonvülzan ve piridoksin tedavisiyle iyileşti; on günlük kontrolde nöbet tekrarı yoktu.
Özgün tam olgu; aşırı doz değildi. Başlangıç B6 ve idrar toksikoloji incelemesi yoktu. Eş rifapentin nedeniyle kesin tek-ilaç nedenselliği kurulamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32462048 · DOI: 10.1093/ofid/ofaa144
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.