JUVENİL İDİYOPATİK ARTRİT

Şişlik ve tutukluğun süresi, sabah/uyku sonrası işlev, ateş-döküntü, psoriasis, bağırsak yakınması ve aile öyküsü sorgulanır. Büyüme, yorgunluk, kilo ve okul katılımı değerlendirilir. [1]

Tüm eklemler, yürüme, hareket açıklığı, çene açılması, entezisler, deri-tırnak ve büyüme ölçümleri incelenir. Çene eklemi tutulumu çiğneme ve büyümeyi etkileyebilen yüksek riskli tutulumdur. [3]

Septik artrit, osteomiyelit, travma, lösemi/diğer malignite, Lyme gibi maruziyete bağlı enfeksiyonlar ve diğer inflamatuvar hastalıklar dışlanır. Gece ağrısı, belirgin genel durum bozukluğu veya açıklanamayan sitopeni tanının yeniden değerlendirilmesini gerektirir. [1]

TANI VE SINIFLANDIRMA

Persistan objektif artrit ve alternatiflerin dışlanması esastır. Hemogram, CRP/ESR ve klinik hedefli görüntüleme kullanılır; ANA üveit riskine, RF/anti-CCP alt örüntüye katkı sağlar fakat tek başına JİA tanısı koydurmaz. [1]

EKLEM ODAKLI TEDAVİ

Pediatrik romatoloji hedefe yönelik tedaviyi yönetir. Oligoartritte kısa NSAİİ denemesi ve uygun intraartiküler steroid; yetersiz yanıtta metotreksat, ardından gerektiğinde biyolojik tedavi düşünülür. Çene eklemi ve kötü prognostik bulgular erken tedavi yoğunlaştırmasını gerektirebilir. [3]

POLİARTİKÜLER HASTALIK

Aktif poliartiküler JİA’da yalnız NSAİİ yerine DMARD başlanır; metotreksat genellikle ilk seçenektir. Yeterli DMARD tedavisine rağmen orta/yüksek aktivitede mevcut DMARD’a biyolojik ekleme, başka tek DMARD’a geçmeye tercih edilir. Karar aktivite, hasar riski ve toleransa göre kişiselleştirilir. [6]

SAKROİLİİT VE ENTEZİT

Aktif sakroiliitte NSAİİ’ye rağmen aktivite sürüyorsa TNF inhibitörü önerilir; metotreksat tek başına aksiyel hastalık tedavisi değildir. Eşlik eden periferik poliartritte yardımcı olabilir. Entezitte başlangıç NSAİİ; dirençte TNF inhibitörü, metotreksat/sülfasalazine koşullu tercih edilir. [6]

SİSTEMİK JİA

Sistemik inflamasyonda IL-1/IL-6 hedefli ajanlar erken seçeneklerdir; uzun süreli glukokortikoid yükünden kaçınılır. Makrofaj aktivasyon sendromunda enfeksiyon araştırmasıyla eşzamanlı acil immünmodülatör tedavi gerekir; rutin eklem algoritması yeterli değildir. [3]

GÖZ VE GENEL İZLEM

Üveit taraması risk temellidir. ANA pozitif, başlangıç yaşı küçük ve kısa hastalık süreli yüksek riskli alt gruplarda üç ayda bir göz taraması önerilir; belirtilerin olmaması taramayı gereksiz kılmaz. [4] Büyüme, işlev, aşılar ve ilaç güvenliği tedavi planına eklenir. [5]

İLAÇ GÜVENLİĞİ

Metotreksat için hemogram, karaciğer ve böbrek testleri ilk bir-iki ay içinde, sonra genellikle üç-dört ayda bir izlenir; anormallik veya tedavi değişiminde aralık kişiselleştirilir. Canlı aşılar ve immünosupresyon birlikte uzman değerlendirmesi gerektirir. [5]

ACİL UYARILAR

Ateşle hızla kötüleşme, sitopeni/karaciğer bozukluğu veya nörolojik değişiklik MAS açısından acildir. [3] Yeni göz ağrısı, fotofobi veya görme azalması planlı kontrolü beklemeden göz değerlendirmesi gerektirir. [4]