KADIN İNFERTİLİTESİ

NEDENLER VE RİSKLER

Yumurtlamanın düzensiz olması, tüplerde enfeksiyon veya cerrahiye bağlı hasar, endometriozis ve bazı rahim içi sorunlar etkili olabilir. Miyomun etkisi konumu gibi özelliklere bağlıdır; her miyom infertilite nedeni değildir. Bazı ilaçlar ve kanser tedavileri de değerlendirmede önem taşır. Bu madde, söz konusu hastalıkların bütün tedavilerini değil, infertilite incelemesindeki yerlerini ele alır. [2]

NE ZAMAN BAŞVURULMALI?

Bilinen risk bulunmayan ve düzenli korunmasız ilişki yaşayan çiftlerde ASRM, kadın partner 35 yaşın altındaysa 12 ayda, 35 veya üzerindeyse altı ayda değerlendirme önerir; 40 yaşın üzerinde daha erken değerlendirme düşünülebilir. Düzensiz/olmayan adet, bilinen tüp hastalığı veya üremeyi etkileyen tedavi öyküsünde bu süreler beklenmez. Bunlar erişimi sınırlamak için katı kurallar değildir. [1]

Görüşmede daha önceki gebelikler, adet düzeni, ameliyatlar, enfeksiyonlar, kullanılan ilaçlar ve ilişki sırasında güçlük sorgulanır. Kişinin bitkisel ürün veya takviyeleri de belirtmesi yararlıdır. İnfertilite çoğu zaman dışarıdan görünen belirti vermez; sorunun olmamasını yalnız düzenli adet görmeye dayanarak söylemek uygun değildir. [3]

TANI: HEDEFLİ VE AŞAMALI İNCELEME

Öyküye göre yumurtlama değerlendirmesi, ultrason ve tüp açıklığını inceleyen yöntemler seçilir. Progesteron gibi testlerin zamanlaması adet düzenine göre yapılır; herkes için aynı takvim günü doğru olmayabilir. Pelvik muayene klinik gereksinime göre planlanır. Enfeksiyon riski ve önceki pelvik hastalıklar, hangi incelemenin daha yararlı olacağını etkiler. [3]

AMH ve antral folikül sayısı gibi rezerv ölçümleri tedavi yanıtı hakkında yardımcı bilgi sağlar. AMH, tek başına doğal gebeliği öngören ya da tedaviden dışlama gerekçesi olan bir test değildir. Laparoskopi ve geniş hormon/immünolojik testler, ayrı bir klinik gerekçe bulunmadan rutin paket olarak istenmemelidir. [1]

BENZER NEDENLERİ AYIRMAK

Bir alanda sorun bulunması diğer etkenlerin otomatik olarak dışlandığı anlamına gelmez. Bulgular tek tek değil, birlikte yorumlanır. [3]

ACİL UYARILAR VE İZLEM

Tedavi sırasında belirgin karın şişliği, ağrı, kusma veya baygınlık hissinde klinikle hızla iletişim kurulur. Nefes darlığı, göğüs ağrısı, belirgin idrar azalması ya da şiddetli tek taraflı karın ağrısında acil değerlendirme gerekir. Over hiperstimülasyonu veya dış gebelik gibi durumlar düşünülebilir; belirtiler beklenen tedavi etkisi diye geçiştirilmez. [5]

Kontrolde sonuçlar, sonraki basamağın amacı ve fiziksel-duygusal yük yeniden değerlendirilir. Başarısız döngü kişisel kusur değildir. Danışmanlık ve destek, yalnız tedaviyi bırakma aşamasında değil süreç boyunca sunulabilir. [5]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.