KADIN ÜREME SİSTEMİ VE ADET DÖNGÜSÜ

ORGANLAR ARASINDA GÖREV PAYLAŞIMI

Overler yumurta hücreleriyle ve hormon üretimiyle ilişkilidir. Tüpler, over çevresi ile rahim arasında uzanan yapılardır; rahim iç yüzeyindeki endometrium ise döngü boyunca değişir. Serviks rahmin alt kısmıdır, vajina onun dış ortamla bağlantı kurduğu kanaldır. Bir yumurtanın overden salınması ile rahim iç yüzeyinin dökülmesi aynı olay değildir. İkisi hormonal iletişimle birbirine bağlı, fakat farklı organlarda gerçekleşen süreçlerdir. [1]

ADET DÖNGÜSÜ YALNIZ KANAMA GÜNLERİ DEĞİLDİR

Döngü, bir adet kanamasının ilk gününden bir sonraki kanamanın ilk gününe kadar izlenir. Kanama günleri bu sürenin yalnız bir bölümüdür. Endometriumun büyümesi, yumurtlama ve hormon düzeylerinin değişmesi kanama olmayan günlerde de sürer. Her döngünün tam aynı sayıda gün sürmesi gerekmez; kişiden kişiye ve aynı kişide zaman içinde değişkenlik olabilir. Bu nedenle tek bir takvim şeması herkesin birebir biyolojik programı olarak okunmamalıdır. [2]

Overdeki döngü, foliküler dönem, ovulasyon ve luteal dönemle anlatılır. Rahimdeki değişiklikler ise kanama, çoğalma ve salgısal hazırlık açısından tarif edilir. Bunlar art arda gelen altı bağımsız dönem değil, aynı zaman çizgisinin farklı organlardaki karşılıklarıdır. Örneğin adet kanaması başlarken overde foliküler dönem de başlamış olur. İki ayrı çizgiyi yan yana izlemek, ders kitaplarındaki farklı sınıflamaların neden çelişmek zorunda olmadığını gösterir. [4]

HORMONLAR DEĞİŞİMİ NASIL KOORDİNE EDER?

Hipotalamustan gelen GnRH sinyali hipofizin FSH ve LH salgısıyla ilişkilidir. FSH folikül gelişimine katkıda bulunur; gelişen foliküllerden östrojen salgılanır. Döngünün belirli koşullarında yükselen estradiolün geri bildirim etkisi değişir ve LH yükselişi ovulasyona katkı verir. Bu nedenle hormonal geri bildirimin bütün döngü boyunca aynı yönde kaldığı düşünülmemelidir. Sürecin zamanı ve hormonların birbirleriyle ilişkisi önem taşır. [3]

Ovulasyondan sonra folikülün kalan hücrelerinden korpus luteum oluşur. Progesteronun öne çıktığı bu dönemde endometrium olası yerleşmeye uygun salgısal özellikler kazanır. Gebelik oluşmadığında korpus luteumun etkinliği azalır ve hormon düzeylerinin düşmesi kanamayla sonuçlanan değişimleri başlatır. Adet, kirli kanın vücuttan temizlenmesi değildir; rahim iç yüzeyinin döngüsel değişiminin bir bölümüdür. [3]

KAVRAMSAL HIZLI BAŞVURU KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

TAKVİM İLE BİYOLOJİK OLAY FARKLIDIR

Yumurtlamanın her kişide mutlaka aynı döngü gününde gerçekleştiği varsayılamaz. Döngü uzunluğu değişebildiği gibi ovulasyon ile sonraki kanama arasındaki süre de değişebilir. Bu anlatımdan güvenli gün hesabı veya gebelikten korunma yöntemi çıkarılmamalıdır. Bir takvimde görülen düzen, yumurtlamanın kesin olarak gerçekleştiğini ya da belirli bir günde gerçekleşeceğini tek başına kanıtlayan bir test değildir. [2]

Kanamanın başlangıç günü ile süresini ayrı kaydetmek, döngü uzunluğu ve kanama uzunluğu arasındaki farkı görmeyi kolaylaştırır. Ancak kayıt tutmak, değerlendirme yerine geçmez. Alışılmış düzenden belirgin farklılaşan kanama veya şiddetli yakınmalar sağlık profesyoneliyle konuşulabilir. Bu metin normal anatomi ve döngü mantığını açıklar; anormal kanama, polikistik over sendromu, kontrasepsiyon veya gebelik izlemi için klinik karar algoritması sunmaz. [4]