KALP NAKLİ
ÖZET
Kalp nakli, ileri kalp yetmezliğinde seçilmiş hastanın kalbinin donör kalbiyle değiştirilmesidir. İlaç ve cihazlara rağmen ağır hastalık sürüyorsa değerlendirilir; yalnız ameliyat değil, yaşam boyu takip gerektiren tedavidir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Aday seçimi, immünsüpresyon, rejeksiyon ve yaşam boyu izlem; kalp yetmezliği genel yönetimi değil.
HALK İÇİN: DEĞERLENDİRME VE BEKLENTİ
Nakil her ileri kalp hastasına uygun değildir. Beklenen yarar, diğer organların durumu ve ameliyat sonrası uzun bakım gereksinimi birlikte değerlendirilir. Merkeze yönlendirilmek hemen listeye alınmak veya hemen organ bulunması anlamına gelmez. [2]
HALK İÇİN: YENİ KALPLE YAŞAM
Bağışıklığı baskılayan ilaçlar reddi azaltır; bazıları yaşam boyu gerekir. Kendini iyi hissetmek ilacı bırakma gerekçesi değildir. Yeni reçete, takviye veya bitkisel ürün başlamadan nakil ekibine danışılmalıdır. [4]
Enfeksiyon ve reddin erken bulguları silik olabilir; planlı kontroller atlanmamalıdır. Ateş, kusma/ishal, nefes darlığı, yeni göğüs ağrısı veya belirgin halsizlikte nakil ekibi aranır. [5]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
TEDAVİ
İMMÜNSÜPRESYON VE REJEKSİYON YÖNETİMİ
İdame tedavide takrolimus gibi kalsinörin inhibitörü, mikofenolat ve kortikosteroidler kullanılabilir; rejim ve azaltma merkeze/risklere göre düzenlenir. Böbrek işlevi, kan sayımı, glukoz ve ilaç düzeyleri izlenir; enfeksiyon profilaksisi ayrıca planlanır. [4]
Pneumocystis profilaksisinde kotrimoksazol; riskli alıcılarda CMV profilaksisinde valgansiklovir kullanılabilir. Seçim ve süre nakil ekibince organ işlevi, tolerans ve enfeksiyon riskine göre belirlenir. [4]
Rejeksiyon değerlendirmesi klinik, ekokardiyografi ve gerektiğinde endomiyokardiyal biyopsiyle yapılır. Hücresel ve antikor aracılı tipler ayrılır. Ağır veya hemodinamik etkili reddin tedavisi acildir; steroid ve diğer immünsüpresif stratejiler nakil merkezince seçilir. Belirtisiz geç dönem 2R hücresel reddin bazı olgularında yakın izlem seçilebilir; bütün biyopsi derecelerine tek reçete uygulanmaz. [3]
Donör kaynaklı hücresiz DNA yükselmesi tek başına reddi kanıtlamaz. Reddin klinik kanıtı olmayan kohortta enfeksiyon ve başka greft sorunları da vardı; tek biyobelirteç üzerinden immünsüpresyon artırmak uygun bir çıkarım değildir. [10]
İZLEM VE ÖNERİLER
YAŞAM BOYU İZLEM
Biyopsi veya uygun noninvaziv gözetim stratejisi, koroner allogreft vaskülopatisi taraması ve organ toksisitesi takibi kişiselleştirilir. Yetişkinlerde statinler lipid düzeyinden bağımsız nakil sonrasında önerilir; ilaç etkileşimleri nedeniyle doz dikkatle seçilir. Yeni atriyal aritmi reddi veya vaskülopatiyi araştırma gerekçesi olabilir. [3]
Kanser taraması, deri korunması, aşı planı ve enfeksiyon önlemleri bakımın parçasıdır. Rehabilitasyon ve günlük aktivite planı ameliyat iyileşmesi, organ işlevi ve enfeksiyon riskiyle birlikte düzenlenir. [6]
Aşılar nakil ekibiyle planlanır; yıllık grip aşısı gibi canlı olmayan aşılar değerlendirilir, canlı aşılar kullanılmaz. [12]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
BEKLEMEDEN BAŞVURU
≥ 38 °C ateş, titreme, yeni nefes darlığı/göğüs ağrısı, sürekli kusma veya ishalde aynı gün nakil ekibiyle iletişim gerekir. İlaç alamama ayrıca bildirilmelidir; ağır solunum veya dolaşım bozulmasında acil yardım istenir. [5]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
ADAY SEÇİMİ
Optimal tedaviye rağmen ileri yetmezlikte klinik gidiş, hastaneye yatışlar, hemodinami ve kardiyopulmoner egzersiz testi birlikte değerlendirilir. Beta bloker alan ambulatuvar hastada tepe VO₂ ≤ 12 mL/kg/dakika listeleme lehine bir göstergedir; tek başına endikasyon değildir. [2]
KONTRENDİKASYON VE DÜZELTİLEBİLİR ENGELLER
Nakil dışı hastalığın sağkalımı kısaltması, rehabilitasyonu engellemesi veya immünsüpresyonla kötüleşmesi değerlendirilir. Ağır pulmoner hipertansiyonda reversibilite araştırılır; geri dönüşsüz hastalık izole kalp naklini uygunsuz kılabilir. Karar tek yaş sınırına veya tek teste indirgenmez. [2]
HAZIRLIK VE BEKLEME SÜRECİ
Organ işlevleri, enfeksiyon/malignite riski, ilaç uyumu ve bakım desteği multidisipliner incelenir. Pulmoner damar direnci yüksek adayda vazodilatör yanıtı ve kalp yükünün azaltılması sonrası hemodinami yeniden değerlendirilebilir; seçilmiş kişide mekanik destek köprü olur. [2]
DONÖR VE İŞLEM BAĞLAMI
Genel anestezide kalp-akciğer makinesi dolaşımı devralır. Hastanın kalbi çıkarılarak donör kalbi kalan atriyal doku ve büyük damarlara bağlanır. İlk iyileşmede yoğun bakım, solunum desteği, drenler ve sürekli dolaşım izlemi gerekir. [11]
Donör kalbinin korunma yöntemi ve donör ölüm şekli transplantasyon stratejisini etkiler. Dolaşım ölümü sonrası donörlerle yapılan randomize çalışmada seçilmiş erişkinlerde altı aylık sağkalım noninferior bulundu; sonuç bütün donörlere veya çocuklara otomatik uygulanmaz. [7]
KOMPLİKASYONLAR
Erken greft işlev bozukluğu, enfeksiyon ve reddin yanında uzun dönemde allogreft vaskülopatisi, böbrek bozulması ve malignite riski izlenir. İmmünsüpresyon hem koruyucu hem enfeksiyon riskini artırıcıdır; ateşte enfeksiyon ile reddi yalnız belirtilerle ayırmak güvenli değildir. [5,6]
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Heart transplantation ↗
NHS Blood and Transplant · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- International Society for Heart and Lung Transplantation Guidelines for the Evaluation and Care of Cardiac Transplant Candidates-2024. ↗
Peled ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- ISHLT guidelines for the care of heart transplant recipients ↗
ISHLT · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Heart transplant medicines ↗
NHS Blood and Transplant · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Warning signs after a heart transplant ↗
NHS Blood and Transplant · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Longer-term risks of a heart transplant ↗
NHS Blood and Transplant · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Transplantation Outcomes with Donor Hearts after Circulatory Death. ↗
Schroder ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Cardiac Allograft Vasculopathy Inhibition With Alirocumab: The CAVIAR Trial. ↗
Fearon, Terada, Takahashi, Skoda, Luikart, Lamendola, Zimmermann, Hashikata, Saito, Yoshida, Varr, Knowles, Woo, Honda, Teuteberg, Khush · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Donor Simvastatin Treatment in Heart Transplantation. ↗
Nykänen, Holmström, Tuuminen, Krebs, Dhaygude, Kankainen, Jokinen, Lommi, Helanterä, Räisänen-Sokolowski, Syrjälä, Lemström · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
- Observed elevated donor-derived cell free DNA in orthotopic heart transplant recipients without clinical evidence of rejection. ↗
Afzal, Alam, van Zyl, Zafar, Felius, Hall, Carey · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Heart transplant surgery ↗
NHS Blood and Transplant · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Living with a heart transplant ↗
NHS Blood and Transplant · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · DOLAŞIM ÖLÜMÜ SONRASI DONÖR KALPLERİ
Transplantation Outcomes with Donor Hearts after Circulatory Death.
Jacob N Schroder, Chetan B Patel, Adam D DeVore, Benjamin S Bryner, Sarah Casalinova, Ashish Shah, Jason W Smith, Amy G Fiedler, Mani Daneshmand, Scott Silvestry, Arnar Geirsson, Victor Pretorius, David L Joyce, John Y Um, Fardad Esmailian, Koji Takeda, Karol Mudy, Yasuhiro Shudo, Christopher T Salerno, Si M Pham, Daniel J Goldstein, Jonathan Philpott, John Dunning, Lucian Lozonschi, Gregory S Couper, Hari Reddy Mallidi, Michael M Givertz, Duc Thinh Pham, Andrew W Shaffer, Masashi Kai, Mohammed A Quader, Tarek Absi, Tamer S Attia, Bassam Shukrallah, Ben C Sun, Maryjane Farr, Mandeep R Mehra, Joren C Madsen, Carmelo A Milano, David A D'Alessandro · The New England journal of medicine · 2023
Çalışma türü: Randomize noninferiorite çalışması
Kapsam: 180 erişkin nakil; birincil uygulanan-tedavi analizinde 166 alıcı.
ÖZET
Ekstrakorporeal perfüzyonla değerlendirilen dolaşım ölümü donörlerinde düzeltilmiş altı aylık sağkalım % 94, beyin ölümü/soğuk saklamada % 90 idi; noninferiorite ölçütü karşılandı.
Noninferiorite marjı 20 yüzde puanıydı; üstünlük veya uzun dönem eşdeğerlik kanıtlanmadı. Analiz atanan gruptan farklı uygulanan tedaviye dayandı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37285526 · DOI: 10.1056/NEJMoa2212438
02 · CAVIAR: ALİROKUMAB VE ALLOGREFT VASKÜLOPATİSİ
Cardiac Allograft Vasculopathy Inhibition With Alirocumab: The CAVIAR Trial.
William F Fearon, Kosei Terada, Kuniaki Takahashi, Anette Skoda, Helen I Luikart, Cynthia A Lamendola, Frederik M Zimmermann, Takehiro Hashikata, Kan Saito, Akihiro Yoshida, Brandon Varr, Joshua W Knowles, Christopher Woo, Yasuhiro Honda, Jeffrey Teuteberg, Kiran K Khush · Circulation · 2026
Çalışma türü: Çift kör çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Erken nakil döneminde rosuvastatin kullanan 114 alıcı.
ÖZET
Alirokumab LDL’yi düşürdü; bir yılda intravasküler ultrasonla plak hacmi ilerlemesini veya koroner fizyoloji ölçümlerini anlamlı değiştirmedi.
Başlangıç LDL düşüktü; kısa takip ve sınırlı örneklem. Lipid düşüşü bu çalışmada vaskülopati önleme faydasına dönüşmedi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41212178 · DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.125.077603
03 · DONÖRE SİMVASTATİN VERİLMESİ
Donor Simvastatin Treatment in Heart Transplantation.
Antti I Nykänen, Emil J Holmström, Raimo Tuuminen, Rainer Krebs, Kishor Dhaygude, Matti Kankainen, Janne J Jokinen, Jyri Lommi, Ilkka Helanterä, Anne Räisänen-Sokolowski, Simo O Syrjälä, Karl B Lemström · Circulation · 2019
Çalışma türü: Randomize donör müdahale çalışması
Kapsam: 84 çoklu organ donörü; yarısına simvastatin verildi.
ÖZET
Alıcılarda erken troponin ve bazı hasar göstergeleri azaldı. Hemodinami, biyopsiyle kanıtlı akut red ve mortalite benzerdi.
Biyobelirteç ağırlıklı küçük çalışma; standart alıcı statin tedavisiyle aynı soru değildir. Sağkalım faydası veya rutin donör protokolü çıkarılamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31352795 · DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.119.039932
04 · RED KANITI OLMADAN HÜCRESİZ DNA YÜKSELMESİ
Observed elevated donor-derived cell free DNA in orthotopic heart transplant recipients without clinical evidence of rejection.
Aasim Afzal, Amit Alam, Johanna S van Zyl, Hira Zafar, Joost Felius, Shelley A Hall, Sandra A Carey · Clinical transplantation · 2022
Çalışma türü: Retrospektif tek merkezli alt grup analizi
Kapsam: İlk yıl testi bulunan 106 alıcı içinden klinik red olmaksızın yüksek dd-cfDNA görülen 35 kişi.
ÖZET
Enfeksiyon, yeni donöre özgü antikorlar ve sağ ventrikül bozukluğu gibi farklı örüntüler saptandı. Bulgular biyobelirteç artışının tek açıklamasının red olmadığını gösterdi.
Seçilmiş küçük alt grup; eşik doğrulaması veya tedavi değiştirme denemesi değildir. Klinik karar için ileri doğrulama gerekir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34863042 · DOI: 10.1111/ctr.14549
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.