KARACİĞER APSESİ

KAYNAĞA YÖNELİK SORGULAMA

Amibik neden için tropikal bölge seyahati, besin/su maruziyeti, immünsüpresyon, steroid kullanımı ve malnütrisyon sorgulanır. İshal bulunmaması amibik apseyi dışlamaz. [2]

AĞIR ENFEKSİYONU TANIMA

Ateş, karın hassasiyeti, sarılık ve bilinç durumu değerlendirilir. Şiddetli ağrı, bilinç değişikliği veya geçmeyen yüksek ateş acil değerlendirme gerektirir; sepsis yaşamı tehdit edebilir. [1]

PİYOJENİK VE AMİBİK ENFEKSİYONU AYIRMA

Piyojenik ve amibik nedenleri ayırmada seyahat öyküsü, görüntüleme, amip kan/dışkı testleri ve gerektiğinde aspirasyonla bakteriyel inceleme birlikte kullanılır. Bağırsak yakınmaları olmayabilir. [2]

GÖRÜNTÜLEME VE MİKROBİYOLOJİ

Genel intraabdominal apse kılavuzu, gebe olmayan erişkin/adölesanda BT’yi; çocukta başlangıç US’yi önerir. Çocukta US belirsiz ve şüphe sürüyorsa BT/MR; gebelikte US veya MR düşünülür. Bunlar karaciğere özgü yüksek kesinlikli karşılaştırma kanıtı değildir. [4]

Tam kan sayımı, karaciğer testleri, kan kültürü ve gerektiğinde apse aspirasyonu tanıyı destekler. [1]

Kaynak kontrolü sırasında alınan intraabdominal kültürler antibiyotik seçimine yardım eder; örnek uygun yöntemle laboratuvara gönderilir. [4]

BAKTERİYEL APSE: KAYNAK KONTROLÜ

Bakteriyel apsede antibiyotik ve çoğunlukla drenaj gerekir. [1] Aspirasyon veya kateter seçimi uzman ekipçe yapılır; küçük randomize çalışmaların sonuçları farklıdır ve her apsede tek yöntemin üstünlüğünü kanıtlamaz. [8,9]

Malezya NAG erişkin rehberinde sefalosporin ± anaerob riskte metronidazol veya sepsiste piperasilin-tazobaktam seçeneklerdir. Karbapenem biliyer girişim/direnç riskiyle gerekçelendirilir. Yerel duyarlılık, alerji ve organ işlevine uyarlanır; ≥ 5 cm veya rüptür tehdidinde drenaj düşünülür. [3]

SÜRE VE AĞIZDAN TEDAVİYE GEÇİŞ

Piyojenik apsede süre genellikle 2–6 haftadır; drenaj yeterliliği, klinik/radyolojik yanıtla belirlenir. Klinik iyileşmede uygun oral ajana geçilebilir. [3]

Kültürle doğrulanmış Klebsiella apsesinde seçilmiş erişkinlerin randomize çalışması erken oral siprofloksasin geçişini desteklemiştir. Bu sonuç tüm mikroorganizmalara, kontrolsüz enfeksiyona veya her hastaya ilk günden oral tedavi anlamına gelmez. [6]

AMİBİK APSE: İKİ AŞAMALI TEDAVİ

NAG erişkin şeması metronidazol 750 mg IV 8 saatte bir, 10 gün; iyileşmede 800 mg oral 8 saatte bire geçiştir. Ardından paromomisin toplam 25–35 mg/kg/gün, üç oral doza bölünerek 7 gün verilir. Yerel erişim/ürün bilgisi doğrulanır. Yanıtsızlık, > 5 cm, sol lob veya tanısal belirsizlikte drenaj değerlendirilir. [3]

YANIT VE ALTTA YATAN NEDEN

Tedavi yanıtı klinik ve radyolojik birlikte değerlendirilir; oral tedavinin süresi bu değerlendirmeye göre ayarlanır. [3]

Nedeni açıklanamayan piyojenik apsede kolorektal kanser taramasının güncelliği değerlendirilir; özellikle taranmamış kişilerde inceleme planlanabilir. İlişki gözlemseldir ve biliyer kaynaklı apselere aynı ölçüde gösterilmemiştir. [7]

SEPSİS VE UZAK ENFEKSİYON

Şiddetli karın ağrısı, bilinç bozukluğu, düşmeyen ateş veya tedavide yeni belirti acil yeniden değerlendirme gerektirir. [1]

Apse gibi uzak enfeksiyonlardan kan yoluyla göze yayılım olabilir. Yeni görme azalması, göz ağrısı veya kızarıklık acil göz değerlendirmesi gerektirir. Endoftalmide göz içi antimikrobiyal uygulama veya vitrektomi gerekebilir; tedavi gecikmesi görmeyi tehdit eder. [5]