KARACİĞER ELASTOGRAFİSİ

SERTLİK ÖLÇÜMÜ NE ANLATIR?

Elastografi, bilinen karaciğer hastalığı olanlarda değerlendirme ve izlem için istenebilir. Başka testlerde karaciğer hasarı düşündüren bulgular saptanması veya fibrozis açısından risk bulunması da inceleme gerekçesi olabilir. Karaciğerdeki değişiklikler belirti vermeden gelişebildiğinden, kişinin kendini iyi hissetmesi ölçümü gereksiz kılmaz. Bununla birlikte testin istenmesi, ağır hastalık bulunduğu anlamına gelmez. Hekim hangi sorunun yanıtını aradığını ve sonucun izlem kararına nasıl katkı sağlayacağını açıklamalıdır. [1]

İŞLEM VE HAZIRLIK

Ultrason temelli yöntemde karın cildine jel sürülür ve uygun bölgeye bir prob yerleştirilir. Kişi sırtüstü yatarken kısa süreli nefes tutması istenebilir. Manyetik rezonans elastografisinde ise vücut yüzeyine yerleştirilen bir düzenek titreşim oluşturur ve kayıt MR cihazında yapılır. İki yöntem de iyonlaştırıcı radyasyon kullanmaz. Ancak cihazın büyüklüğü, inceleme ortamı ve güvenlik hazırlıkları birbirinden farklıdır; randevunun hangi yöntem için verildiği önceden öğrenilmelidir. [2]

Yemek ve şekerli içecekler sertlik ölçümünü etkileyebildiği için açlık talimatı önemlidir. Merkezler farklı hazırlık süreleri kullanabilir; kendi randevu bilgisi esas alınmalıdır. MR yapılacaksa elektronik implantlar, vücutta metal bulunması, gebelik olasılığı ve kapalı alan korkusu bildirilir. Bazı MR incelemelerinde kontrast madde kullanılabilir, ancak elastografi yapılması her durumda kontrast verileceği anlamına gelmez. Kişinin kullandığı ilaçlar, yakın zamanda geçirdiği hastalıklar ve daha önceki görüntüleme deneyimleri de ekiple paylaşılmalıdır. [3]

SONUÇ NEDEN DOĞRUDAN EVREYE ÇEVRİLEMEZ?

Sertlik artışı yalnız fibrozisten kaynaklanmaz. Karaciğer iltihabı, safra akımının tıkanması, venöz göllenme, yakın zamanda yemek yenmesi veya egzersiz gibi etkenler ölçümü yükseltebilir. Bu nedenle yüksek bir sayıyı bağlamdan koparıp kesin siroz tanısına çevirmek yanlıştır. Ölçüm eşiği; kullanılan yöntem, araştırılan karaciğer hastalığı ve testin bir durumu dışlamak mı yoksa desteklemek mi için kullanıldığına göre değişir. Tek bir evrensel sayı bütün kişilere uygulanamaz. [4]

İyi bir profesyonel değerlendirme önce ölçümün teknik olarak güvenilir olup olmadığını sorar. Daha sonra klinik olasılık ve diğer bulgularla uyum araştırılır. Aynı sonucun düşük riskli bir gruptaki anlamı ile belirgin risk taşıyan bir gruptaki anlamı farklı olabilir. İzlemde görülen değişimin gerçekten fibrozis değişimini yansıtıp yansıtmadığı da dikkatle ele alınmalıdır. Birbirinden farklı yöntemlerin sonuçlarını koşulları göz ardı ederek yan yana koymak yanıltıcı olabilir. [4]

Ultrason penceresinin dar olması veya kişinin uygun pozisyonda duramaması ölçümü zorlaştırabilir. MR yönteminde karaciğerde demir birikimi gibi etkenler görüntü kalitesini etkileyebilir. Teknik güçlük, otomatik olarak organın daha hasta olduğu anlamına gelmez. Ekibin alternatif bir yöntem önermesi, ölçümün güvenilirliğini artırmayı amaçlayabilir. Raporu değerlendirirken yalnız sonuç sayısı değil, kullanılan yöntem ve raporda belirtilen sınırlılıklar da okunmalıdır. [2]

HIZLI BAŞVURU KARTI — KLİNİK İNCELEME

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

ÖĞRETİCİ AYRIM

Bu bölümün içeriği aşağıdaki öğretici tabloda sunulmuştur.

GÜVENLİK NOTU

MR odasına girmeden önce implant ve metal bilgisi mutlaka paylaşılmalıdır. Hazırlık veya ilaçlarla ilgili değişiklikler sağlık ekibiyle görüşülür. [3]