KARACİĞER KANSERİ

GENEL BAKIŞ VE RİSK

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

BELİRTİLER VE UYARILAR

Erken hastalık sessiz olabilir. Sağ üst karın ağrısı veya şişlik, çabuk doyma, iştahsızlık, kilo kaybı, yorgunluk ve karında belirgin genişleme değerlendirilmelidir. Sarılık, kaşıntı, koyu idrar ve açık renk dışkı görülebilir. Bu bulgular primer tümör ile metastazı ayırt etmez; kanser dışı karaciğer veya safra yolu hastalıklarında da ortaya çıkabilir. Yeni sarılık ya da devam eden kusma için gecikmeden sağlık kuruluşuyla görüşülmelidir. Mevcut kronik hastalık, değişen belirtilerin otomatik açıklaması sayılmamalıdır. [1]

TANIDA ÖNEMLİ İSTİSNA

Hepatoselüler kanser değerlendirmesinde yüksek riskli gruplarda kullanılan özel görüntüleme ölçütleri vardır. Siroz veya kronik hepatit B gibi uygun risk bağlamında, tanı bazen görüntüleme özellikleriyle konabilir; bazı durumlarda patoloji gerekir. Dolayısıyla “Her karaciğer kitlesine mutlaka biyopsi” veya “Hiç biyopsi gerekmez” yaklaşımlarının ikisi de yanlıştır. Karar görüntüleme, klinik risk ve tedavi seçenekleriyle birlikte uzman ekipte verilir. [4]

Aynı görüntüleme bulgusunun riskli bir karaciğerde ve risk öyküsü bulunmayan kişide aynı anlamı taşımaması önemlidir. Hastaya önceki hepatit, siroz veya karaciğer tedavisi hakkında sorular sorulmasının nedeni budur. Tanısal belirsizlikte bir sonraki işlemin hangi soruyu yanıtlayacağı açıklanmalıdır. Multidisipliner değerlendirme, yalnız tümörün boyutunu değil kalan karaciğerin durumunu da dikkate alır. [4]

EVRELEME VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Ultrason, tomografi veya manyetik rezonans kitlenin yerini ve yaygınlığını değerlendirir. Kan testleri karaciğer işlevleri hakkında bilgi sağlar. Gerektiğinde alınan biyopsi, dokunun hücresel niteliğini açıklar; işlemin kanama ve enfeksiyon gibi riskleri de göz önünde bulundurulur. Evreleme, lezyon sayısı ve yerleşimin yanında uzak yayılımı araştırır. Kullanılan evreleme sistemleri farklı adlandırmalar içerebilir; rapordaki terimlerin ekiple açıklığa kavuşturulması yararlıdır. [3]

Cerrahi uygunluğu, tümör küçük olsa bile yalnız boyuta dayanmaz. Karaciğerin işlevi ve genel sağlık önem taşır. Nakil de bütün karaciğer kanserleri için otomatik seçenek değildir; uygun seçilmiş hastalarda değerlendirilir. [3]

TEDAVİ, TAKİP VE DESTEK

Seçilmiş hastalarda karaciğerin bir bölümünün çıkarılması, nakil veya ablasyon seçenekleri vardır. Embolizasyon yöntemleri tümöre giden kan akımını hedefleyebilir; bazı uygulamalar bölgesel ilaç tedavisiyle birleştirilir. İlerlemiş hastalıkta sistemik ilaçlar ve immünoterapi gibi seçenekler gündeme gelebilir. Hangi yöntemin uygun olduğu hastalığın kapsamıyla ilişkilidir; tüm yöntemleri sıralamak kişiye hepsinin önerildiği anlamına gelmez. [5]

Tedavi sonrasında kontroller hastalığın yanıtını ve yeniden ortaya çıkma olasılığını değerlendirmeye yardımcı olur. Planlanan incelemelerin amacı, yan etkiler ve yeni belirtilerde başvuru yolu önceden konuşulmalıdır. Süreç boyunca kişinin yardım gereksinimi ve tedaviden beklentileri de dikkate alınır. [5]

Ablasyon ile embolizasyon aynı işlem değildir: biri tümör dokusunu yerinde yok etmeyi, diğeri tümöre giden damar akımını hedefler. Bazı hastalarda radyoterapi de yerel kontrol veya belirtilerin azaltılması için değerlendirilir. Hangi yaklaşımın seçileceği, tümörün yeri ve yaygınlığı kadar çevredeki sağlıklı dokunun korunmasıyla ilişkilidir. Nakil bekleyen uygun hastalarda aradaki dönemde başka tedaviler kullanılabilir; bu, nakil uygunluğunun herkes için aynı olduğu anlamına gelmez. [5]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Karaciğerdeki her kanseri primer karaciğer kanseri sayma. [2] Biyopsi gereksiniminin klinik bağlama bağlı olduğunu bil. [4] Evreyle birlikte karaciğer işlevini sor. [3] Yeni sarılığı erteleme. [1]